Nhà khoa học của nhà nông ở miền Tây chế hơn 50.000 cỗ máy giúp nông dân bớt khổ trên đồng ruộng
Gần 30 năm gắn bó với nghề cơ khí gia truyền, kĩ sư Nguyễn Hồng Thiện đã chế tạo hơn 50.000 thiết bị phục vụ sản xuất lúa, giúp nông dân miền Tây giảm chi phí, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả canh tác.
Ở ĐBSCL, có những người làm cơ khí không chỉ tạo ra máy móc mà còn góp phần thay đổi cách sản xuất trên đồng ruộng. Kĩ sư Nguyễn Hồng Thiện, Giám đốc Công ty TNHH MTV Tư Sang ( gọi tắt là Công ty Tư Sang), là một trong những người như vậy. Gần 30 năm gắn bó với nghề, ông đã chế tạo hơn 50.000 máy cơ giới phục vụ sản xuất lúa, nhiều sản phẩm được sử dụng trong các mô hình canh tác giảm phát thải.
Nối nghiệp cơ khí từ gia đình
Kĩ sư Nguyễn Hồng Thiện sinh năm 1974, trưởng thành trong gia đình có truyền thống làm cơ khí phục vụ đồng ruộng. Nền tảng ấy bắt đầu từ năm 1979, khi cha ông, ông Nguyễn Văn Lang, thường được gọi là Tư Sang, gây dựng cơ sở cơ khí nông nghiệp. Sau khi tốt nghiệp Đại học Bách khoa TP. HCM, ông trở về quê tiếp tục công việc gia đình, kết hợp kiến thức kĩ thuật với kinh nghiệm của người cha và thực tế đồng ruộng để phát triển xưởng cơ khí thành Công ty Tư Sang.
Ông không làm máy móc chỉ để bán sản phẩm. Ông và đội ngũ kĩ sư, thợ lành nghề xuống ruộng, lắng nghe nông dân, quan sát từng công đoạn sản xuất để cải tiến thiết bị. Máy phải phù hợp điều kiện canh tác, dễ vận hành, tiết kiệm nhiên liệu và quan trọng nhất là giúp người dân giảm chi phí, nâng hiệu quả.
Những cỗ máy cơ giới từ đồng ruộng
Gần 30 năm làm nghề, kĩ sư Nguyễn Hồng Thiện cùng cộng sự đã sáng chế, cải tiến và cải hoán nhiều loại máy cơ giới phục vụ sản xuất lúa. Một trong những sản phẩm nổi bật là máy cuộn rơm tự hành, có khả năng thu gom rơm trên diện tích khoảng 5 ha/ngày, tương đương công việc của hơn 50 lao động thủ công. Đến nay, hơn 500 máy cuộn rơm do ông sản xuất đã được đưa vào sử dụng, mỗi máy có giá khoảng 340 triệu đồng.
Ông còn chế tạo máy đảo trộn phân hữu cơ, giúp nông dân chủ động sản xuất và sử dụng phân hữu cơ ngay tại ruộng, qua đó giảm sự lệ thuộc vào phân bón hóa học và tiết kiệm chi phí. Đáng chú ý hơn là nhóm máy phục vụ gieo sạ thông minh. Máy sạ hàng kết hợp bón vùi phân thực hiện đồng thời hai công đoạn, vừa tiết kiệm thời gian, vừa nâng hiệu quả sử dụng vật tư. Máy sạ hàng gắn máy cày IRRI – APV.TSDN – H4 giúp gieo sạ với khoảng cách đều, giảm lượng giống từ 30 - 50% so với phương pháp sạ truyền thống.
Năm 2010, máy gặt đập liên hợp do ông sáng chế đạt giải nhất Hội thi Sáng tạo Kĩ thuật toàn quốc và được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen. Đây là dấu mốc cho thấy những sáng tạo xuất phát từ một xưởng cơ khí miệt vườn có thể tạo ra giá trị lớn cho sản xuất nông nghiệp.
Cơ khí đồng hành nông nghiệp thông minh
Trong bối cảnh sản xuất lúa đang chuyển từ tư duy tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng, giảm chi phí và giảm phát thải, máy móc cơ giới trở thành một mắt xích quan trọng. Công ty Tư Sang đã tham gia các chương trình cánh đồng mẫu lớn, giảm phát thải trong canh tác lúa và đặc biệt là Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Các thiết bị do doanh nghiệp chế tạo được đưa vào nhiều mô hình tại ĐBSCL, góp phần chứng minh hiệu quả của cơ giới hóa gắn với quy trình canh tác mới.
Tại HTX Dịch vụ nông nghiệp Tiến Thuận, TP. Cần Thơ, vụ hè thu vừa qua, mô hình tham gia Đề án 1 triệu ha được triển khai trên 50 ha. Máy sạ hàng vùi phân của Công ty Tư Sang được sử dụng ở khâu gieo sạ, giúp lượng giống giảm còn 70 kg/ha. Nhờ sạ thưa, cây lúa ít sâu bệnh, số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm còn 4 lần. Cuối vụ, năng suất đạt 6,4 tấn/ha, cao hơn cách làm truyền thống 0,4 tấn/ha, lợi nhuận tăng thêm 2 - 6 triệu đồng/ha.
Lan tỏa từ xưởng cơ khí miệt vườn
Không chỉ hiện diện tại ĐBSCL, máy móc của Tư Sang còn được đưa đến nhiều địa phương như Hải Phòng, Nam Định, Thái Bình và tham gia từ 5 - 7 đợt trình diễn thực địa mỗi năm. Doanh nghiệp vừa cung cấp thiết bị, vừa hỗ trợ kĩ thuật tại đồng ruộng, giúp nông dân trực tiếp nhìn thấy và đánh giá hiệu quả công nghệ.
Kĩ sư Nguyễn Hồng Thiện, cho biết doanh nghiệp có tỉ lệ tự chế tạo thiết bị máy móc khá cao. Doanh nghiệp nhập một số cụm thiết bị phức tạp như động cơ, hộp số, xích truyền động; còn phần khung sườn, cơ cấu khí động, gia công và lắp ráp hoàn thiện được thực hiện tại xưởng. Tỉ lệ giá trị tự chế tạo đạt khoảng 50%. Công ty hiện duy trì khoảng 40 công nhân cơ khí sản xuất, thu nhập bình quân khoảng 10 triệu đồng/người/tháng. Nhiều công nhân, kĩ sư đã gắn bó từ 10 - 20 năm.
Khát vọng tiếp tục cải tiến
Hiện kĩ sư Nguyễn Hồng Thiện đăng kí bảo hộ sở hữu trí tuệ cho máy gặt đập liên hợp và máy gieo sạ kết hợp vùi phân. Ông hướng tới nghiên cứu những dòng máy phục vụ đồng ruộng nhỏ, địa hình lầy lún, ứng dụng công nghệ để máy hoạt động tốt trong nhiều điều kiện.
Từ một xưởng cơ khí gia đình hình thành năm 1979 đến một doanh nghiệp đã chế tạo hàng vạn thiết bị cơ giới phục vụ sản xuất lúa, hành trình của kĩ sư Nguyễn Hồng Thiện cho thấy đổi mới sáng tạo không nhất thiết bắt đầu từ những phòng thí nghiệm lớn. Nó có thể bắt đầu từ chính đồng ruộng, từ tiếng máy, từ nhu cầu của người nông dân và sự kiên trì của một kĩ sư ở vùng ĐBSCL.
PGS.TS. Nguyễn Văn Hùng, Chuyên viên cao cấp Viện nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI), cho rằng những đóng góp của kĩ sư Nguyễn Hồng Thiện góp phần đưa cơ giới hóa tiến gần hơn với nông nghiệp thông minh, giảm đầu vào, giảm phát thải, nâng năng suất và tăng lợi nhuận cho nông dân. Đó cũng là cách một người con ĐBSCL dùng tri thức cơ khí để đồng hành với quá trình chuyển đổi của nền nông nghiệp vùng đất chín rồng.
