Những giống sầu riêng phổ biến ở Việt Nam: Ri6, Dona, Musang King khác nhau thế nào?
Cùng là sầu riêng nhưng mỗi giống lại có hương vị, màu cơm, độ béo và thời gian thu hoạch khác nhau. Ri6 nổi bật với cơm vàng, vị ngọt béo; Dona được ưa chuộng nhờ múi dày, hạt lép; trong khi Musang King có giá bán cao bởi hương vị đặc trưng và nguồn cung không nhiều. Ở Việt Nam, ngoài những cái tên quen thuộc này còn có nhiều giống sầu riêng gắn với vùng trồng lâu năm.
Ri6 - Giống sầu riêng quen thuộc ở miền Tây
Nhắc đến sầu riêng Việt Nam, Ri6 gần như là cái tên được nhiều người tiêu dùng nghĩ đến đầu tiên. Giống này gắn với vùng trồng ở Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là Vĩnh Long, nơi tên tuổi Ri6 được gây dựng từ nhiều năm trước.
Quả Ri6 thường có trọng lượng khoảng 2-2,5kg. Khi chín, phần cơm có màu vàng đậm, múi tương đối dày, ít xơ, vị ngọt và béo rõ. Hạt thường lép hoặc khá nhỏ, tỷ lệ phần ăn được được đánh giá tương đối cao.
Theo đó, Ri6 có thời gian từ khi hoa nở đến thu hoạch khoảng 95-100 ngày. Tuy nhiên, thời gian thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, vùng trồng và cách chăm sóc.
Ri6 được người tiêu dùng ưa chuộng nhờ màu cơm bắt mắt, mùi thơm rõ và vị béo. Đây cũng là một trong những giống sầu riêng có mặt phổ biến tại các vùng trồng thương mại ở Việt Nam.
Dona (Monthong), loại sầu có múi lớn, cơm dày, vị ngọt dịu
Dona là tên gọi quen thuộc trên thị trường Việt Nam của giống Monthong có nguồn gốc từ Thái Lan. Giống này được trồng rộng rãi tại nhiều địa phương, trong đó có các vùng chuyên canh ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.
So với Ri6, quả Dona thường lớn hơn, trọng lượng phổ biến khoảng 2,5- 4,5kg. Cơm có màu vàng nhạt, múi dày, kết cấu tương đối khô, vị ngọt và béo nhưng không quá đậm. Mùi thơm của Dona thường nhẹ hơn Ri6. Hạt nhỏ, dẹt cũng là một đặc điểm được người tiêu dùng chú ý.
Dona có lợi thế về kích thước quả và hình thức, phù hợp với nhu cầu tiêu thụ tươi cũng như xuất khẩu. Tuy nhiên, người trồng cần xác định đúng thời điểm thu hoạch. Nếu hái quá sớm, quả có thể không đạt độ chín và chất lượng mong muốn.
Theo đó, Monthong có thời gian từ khi hoa nở đến thu hoạch khoảng 120 ngày. Nghiên cứu của Viện Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên cũng ghi nhận tại một số địa điểm khảo sát, Dona có thể thu hoạch muộn hơn Ri6, Chín Hóa và Khổ qua xanh khoảng 20-30 ngày. Mốc này không cố định cho mọi vùng trồng, bởi khí hậu và điều kiện canh tác có thể làm thay đổi thời gian sinh trưởng.
Chín Hóa - giống sầu riêng có tiếng ở miền Tây
Chín Hóa là một trong những giống sầu riêng được biết đến tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Quả thường có trọng lượng khoảng 2,6-3,1kg, cơm màu vàng, vị ngọt béo và có mùi thơm đặc trưng.
Một điểm người trồng cần lưu ý là thời điểm thu hoạch. Theo đó, giống sầu riêng Chín Hóa có thời gian từ khi hoa nở đến thu hoạch khoảng 105-110 ngày. Nếu để quả quá lâu trên cây, chất lượng cơm có thể thay đổi, dễ bị mềm nhão.
So với Ri6 và Dona, Chín Hóa không phải lúc nào cũng xuất hiện nhiều trên thị trường bán lẻ, nhưng vẫn là giống có giá trị trong cơ cấu giống sầu riêng ở một số vùng trồng.
Sầu riêng khổ qua xanh - cái tên gợi nhớ vị đắng đặc trưng
Khổ qua xanh là giống sầu riêng địa phương, được nhắc đến trong cơ cấu giống trồng tại một số tỉnh Nam Bộ. Tên gọi của giống xuất phát từ đặc điểm hương vị có phần khác biệt, trong đó vị đắng nhẹ có thể xuất hiện bên cạnh vị ngọt béo của cơm.
Theo đó, sầu riêng khổ qua xanh tại các địa điểm khảo sát có thời gian ra hoa và thu hoạch riêng, thường ra hoa vào khoảng tháng 12 đến tháng 1 và thu hoạch vào tháng 7-8. Đây là kết quả tại những khu vực nghiên cứu, không nên xem là lịch mùa vụ áp dụng chung cho mọi địa phương.
Khổ qua xanh không có độ phổ biến thương mại rộng như Ri6 hay Dona, nhưng vẫn là một giống đáng chú ý khi tìm hiểu sự đa dạng của sầu riêng Việt Nam.
Chuồng Bò- giống sầu riêng địa phương được lưu giữ
Chuồng Bò là một trong những tên giống sầu riêng được ghi nhận trong các nghiên cứu về đa dạng di truyền sầu riêng tại Việt Nam. Giống này thường được nhắc đến trong nhóm giống địa phương, bên cạnh Khổ qua xanh, Chín Hóa và một số giống khác.
Khác với những giống thương mại có mặt rộng rãi trên thị trường, thông tin về đặc điểm quả, năng suất và khả năng thích nghi của Chuồng Bò chưa được phổ biến đồng đều. Vì vậy, khi giới thiệu giống này, cần tránh khẳng định quá mức về chất lượng hoặc khả năng thương mại nếu chưa có dữ liệu khảo nghiệm cụ thể.
Musang King - giống sầu riêng Malaysia được chú ý
Musang King có nguồn gốc từ Malaysia, thường được gọi là Mao Shan Wang. Đây là một trong những giống sầu riêng nổi tiếng trên thị trường quốc tế, được người tiêu dùng chú ý bởi phần cơm vàng đậm, kết cấu mịn, vị béo và hậu vị hơi đắng.
Quả Musang King thường có phần múi màu vàng đậm, hạt tương đối nhỏ. Hương vị của giống này khá khác biệt so với Ri6 hay Dona: vị béo rõ, có độ ngậy và hậu vị đắng nhẹ mà những người yêu thích sầu riêng thường đánh giá cao.
Musang King đã được đưa vào trồng thử nghiệm và thương mại tại một số nơi ở Việt Nam. Tuy nhiên, diện tích và mức độ phổ biến chưa thể so sánh với Ri6 hay Dona. Giá bán của giống này cũng thay đổi theo nguồn gốc cây giống, chất lượng quả, mùa vụ và kênh tiêu thụ; không nên mặc định cứ mang tên Musang King là có giá cao hoặc chất lượng đồng đều.
Chọn giống sầu riêng không nên chỉ nhìn vào giá bán
Việt Nam hiện có nhiều giống sầu riêng được trồng và lưu giữ, từ các giống thương mại như Ri6, Dona đến những giống địa phương như Chín Hóa, Khổ qua xanh, Chuồng Bò. Bên cạnh đó là các giống ngoại nhập như Musang King và Chanee.
Nghiên cứu đăng trên Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ năm 2021 về đa dạng di truyền sầu riêng cho thấy, việc phân biệt các giống không phải lúc nào cũng dễ dàng nếu chỉ quan sát hình thái bên ngoài. Một số giống có đặc điểm quả tương đối giống nhau, trong khi tên gọi thương mại đôi khi được sử dụng chưa thống nhất.
Với người trồng, lựa chọn giống cần dựa trên điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, khả năng tiêu thụ và yêu cầu của thị trường mục tiêu. Cây giống phải có nguồn gốc rõ ràng, đúng giống, được nhân giống từ cây đầu dòng đáng tin cậy. Đây là bước quan trọng để hạn chế tình trạng mua nhầm giống, cây sinh trưởng không đồng đều hoặc quả thu hoạch không đạt chất lượng như kỳ vọng.
