Nữ nông dân Cà Mau cải tạo đất phèn mặn thành công, trồng nho công nghệ cao thu tiền tỉ
Trên vùng đất từng chỉ quen với con tôm, con cua ở xã Hồ Thị Kỷ (Cà Mau), chị Trần Phương Thảo mất nhiều năm mày mò cách hạ phèn, rửa mặn để đưa cây nho về bén rễ, mở ra một mô hình nông nghiệp mới cho địa phương.
Quyết định liều lĩnh trồng nho trên vùng đất nhiễm phèn
Giữa vùng sản xuất đặc trưng của Cà Mau vốn quen thuộc với con tôm, con cua, khu vườn rộng hàng ha của gia đình chị Trần Phương Thảo (46 tuổi) nổi bật với những giàn nho xanh mướt, từng chùm quả trĩu xuống.
Ít ai hình dung được nền đất này trước đây chủ yếu phục vụ nuôi tôm, cua quảng canh. Gia đình chị Thảo cũng từng sống dựa vào những vuông nuôi ấy, nhưng thu nhập bấp bênh vì phụ thuộc nhiều vào thời tiết và con nước.
Năm 2019, thay vì tiếp tục mở rộng vuông tôm, chị Thảo quyết định thử nghiệm trồng nho ngay trên vùng đất nhiễm phèn, mặn của gia đình. Quyết định này khiến không ít người xung quanh cho rằng chị "khùng", bởi nho vốn không phải loại cây dễ trồng ở vùng đất và khí hậu như Cà Mau.
Không có kinh nghiệm, hai vợ chồng chị tìm đến Ninh Thuận học kỹ thuật, tìm hiểu thổ nhưỡng và chọn giống. Chuyến đi mang về 50 gốc nho ngón tay hồng Nhật và nho đỏ, giá khoảng 120.000 đồng mỗi cây.
Hạ phèn, rửa mặn: Hành trình "thuần hóa" đất
Thách thức lớn nhất khi đó không phải là dựng giàn hay chăm cây, mà là làm sao để bộ rễ nho sống được trên nền đất phèn mặn. Chị Thảo rải vôi bột để hạ phèn, đắp mô cao khoảng 30 cm nhằm tạo tầng canh tác, hạn chế rễ cây tiếp xúc với lớp đất mặn phía dưới. Đất được để nghỉ khoảng một tháng, tưới nước ngọt nhiều lần để rửa mặn trước khi kiểm tra độ pH; chỉ khi các chỉ số phù hợp, chị mới xuống giống.
Vụ đầu tiên, do hạn chế vốn, gia đình chỉ dựng giàn bằng tre. Sau khoảng 6 tháng, nho bắt đầu cho trái, nhưng mưa kéo dài khiến chất lượng quả không đạt kỳ vọng. Cả vụ chị chỉ thu được khoảng 150 kg, phần lớn đem biếu bạn bè dùng thử hoặc ngâm rượu.
Thất bại ban đầu không khiến chị bỏ cuộc. Chị đầu tư nhà màng, thay giàn tre bằng khung sắt, sườn kẽm, lắp hệ thống tưới béc tự động, đồng thời điều chỉnh cách chăm sóc: tưới theo chu kỳ một ngày nghỉ một ngày để kiểm soát lượng nước, giảm công lao động và hạn chế tác động bất lợi của thời tiết.
Mở rộng diện tích, chuyển sang giống giá trị cao
Sau một năm, vườn nho cho kết quả khả quan hơn. Chị mở rộng thêm khoảng 1.000 gốc, chuyển dần sang các giống có giá trị cao như nho kẹo và nho mẫu đơn. Hiện vườn có khoảng 500 gốc nho kẹo, số còn lại là nho mẫu đơn và nho ngón tay. Tùy giống, thời gian từ lúc cắt cành đến thu hoạch mất khoảng 3-5 tháng; khi cây trưởng thành có thể cho hai vụ mỗi năm.
Vườn hiện cho sản lượng hơn một tấn nho mỗi năm, bán với giá khoảng 200.000-300.000 đồng mỗi kg. Chị Thảo chủ động điều chỉnh thời điểm xử lý để cây ra trái đúng dịp lễ, Tết nhằm tăng giá trị sản phẩm.
Theo chị, điều quan trọng nhất với người làm nông là phải kiên trì thử nghiệm, bởi mỗi loại cây có yêu cầu khác nhau về đất, nước, nhiệt độ và kỹ thuật nên không thể áp dụng máy móc cách làm ở nơi khác. Kinh nghiệm cải tạo đất phèn mặn để trồng nho của chị hiện được xem là một trong những mô hình đáng chú ý cho hướng chuyển đổi sản xuất tại các vùng đất khó của Cà Mau.
