Kinh tế

Ồ ạt giảm giá sâu mùa mua sắm cuối năm chưa chắc…chiến thắng

Mai Đình • 16/11/2026 20:28

Khách hàng không trung thành tuyệt đối với một kênh bán hàng. Họ trung thành với lựa chọn mang lại nhiều giá trị nhất cho mình.

Khi Black Friday và mùa mua sắm cuối năm đến gần, người tiêu dùng không còn nhất thiết đi theo một con đường cố định để mua hàng. Họ có thể tìm sản phẩm trên mạng xã hội, so sánh giá trên website, đến cửa hàng trải nghiệm rồi quay lại đặt hàng trực tuyến.

Trong cuộc đua ấy, nhà bán lẻ có mức giảm giá sâu nhất chưa chắc là người chiến thắng. Lợi thế ngày càng thuộc về doanh nghiệp biết kết nối các kênh bán hàng thành một hành trình liền mạch.

Một khách hàng nhìn thấy quảng cáo giảm giá trên Facebook, mở thêm vài website để so sánh giá, sau đó đến cửa hàng kiểm tra chất lượng sản phẩm. Ngay tại quầy hàng, người này tiếp tục dùng điện thoại đọc đánh giá của những người đã mua trước đó. Cuối cùng, đơn hàng được đặt qua ứng dụng vì có ưu đãi giao hàng tốt hơn.

Đó không phải là những hành vi mua sắm riêng lẻ. Chúng là những bước nối tiếp nhau trong cùng một quyết định tiêu dùng.

cua-hang-tien-loi 11
Người tiêu dùng không còn nhất thiết đi theo một con đường cố định để mua hàng. Ảnh: Mai Đình

Black Friday thường được nhìn nhận như một cuộc đua khuyến mãi, nơi các nhà bán lẻ tìm cách thu hút khách hàng bằng mức giảm giá hấp dẫn, mã ưu đãi và những chương trình giới hạn thời gian. Tuy nhiên, khi người mua có quá nhiều lựa chọn và dễ dàng chuyển đổi giữa các nền tảng, giá cả không còn là yếu tố duy nhất quyết định việc xuống tiền.

Bài toán đặt ra cho doanh nghiệp là làm thế nào để khách hàng không bị đứt quãng trong quá trình tìm hiểu, cân nhắc và mua sắm.

Người mua không phân biệt online hay offline

Trong cuốn sách Customer Switching Behaviours in Omnichannel Retailing do Springer xuất bản, ba nhà nghiên cứu thuộc Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam gồm Tiến sĩ Nguyễn Thị Vân Anh, Giáo sư Robert McClelland và Phó giáo sư Nguyễn Hoàng Thuận tập trung phân tích tâm lý đằng sau hành vi chuyển đổi giữa các kênh bán lẻ.

Điểm đáng chú ý là người tiêu dùng không nhất thiết xem mua sắm trực tuyến và trực tiếp là hai trải nghiệm tách biệt. Họ lựa chọn kênh dựa trên nhu cầu ở từng thời điểm, có thể chuyển đổi liên tục miễn là việc đó giúp họ tiến gần hơn đến quyết định mua hàng.

Giáo sư Robert McClelland, Trưởng khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam, cho rằng doanh nghiệp thường tổ chức hoạt động kinh doanh xoay quanh từng kênh, trong khi khách hàng lại tổ chức hành vi mua sắm xoay quanh quyết định của chính họ.

“Cơ hội nằm ở việc khiến mỗi kênh đóng góp vào quá trình ra quyết định đó, thay vì cạnh tranh để giành giật đơn hàng”, ông nhận định.

Sự khác biệt này thể hiện rõ qua hai nhóm hành vi phổ biến trong bán lẻ đa kênh. Nhóm thứ nhất là webroomer, tức những người tìm hiểu sản phẩm trên mạng trước khi đến cửa hàng mua trực tiếp. Họ thường muốn thu thập thông tin, so sánh các lựa chọn và kiểm tra sản phẩm tận mắt trước khi quyết định. Với nhóm khách hàng này, việc được chạm, thử hoặc trực tiếp trải nghiệm sản phẩm giúp giảm bớt sự dè dặt.

Ở chiều ngược lại, showroomer là những người đến cửa hàng tìm hiểu, trải nghiệm sản phẩm nhưng sau đó đặt mua trực tuyến. Họ cần cảm nhận thực tế trước khi lựa chọn, song vẫn muốn tận dụng lợi thế về giá, sự thuận tiện hoặc các ưu đãi trên môi trường số.

Hai hành vi tưởng như trái ngược thực chất đều cho thấy một điểm chung: khách hàng không trung thành tuyệt đối với một kênh bán hàng. Họ trung thành với lựa chọn mang lại nhiều giá trị nhất cho mình.

Cuộc cạnh tranh diễn ra trong tâm lý người mua

Một mức giảm giá hấp dẫn có thể khiến khách hàng chú ý, nhưng chưa chắc đủ sức thuyết phục họ mua hàng. Trước khi thanh toán, người tiêu dùng còn phải giải quyết nhiều băn khoăn: sản phẩm có đúng như quảng cáo, giá đã thực sự tốt chưa, hàng còn hay không, chính sách đổi trả thế nào và liệu có lựa chọn nào phù hợp hơn?

Chính những câu hỏi này khiến hành trình mua sắm trở thành một trải nghiệm tâm lý, chứ không đơn thuần là quá trình di chuyển giữa các nền tảng.

Nghiên cứu của các chuyên gia RMIT cho thấy sự tự tin, cảm giác an tâm, khả năng kiểm soát quá trình mua sắm và cảm nhận mình đang đưa ra một lựa chọn thông minh đều góp phần củng cố trải nghiệm khách hàng.

Ngược lại, thông tin thiếu nhất quán hoặc những trở ngại khi chuyển đổi giữa các kênh có thể tạo ra sự thất vọng, thậm chí khiến người mua tìm đến thương hiệu khác.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Vân Anh, Phó chủ nhiệm bộ môn Digital Marketing tại RMIT Việt Nam, cho rằng khách hàng chuyển đổi giữa các kênh vì họ đang cố gắng giải quyết một nhu cầu cụ thể.

Họ có thể cần thêm thông tin, muốn cảm thấy an tâm hơn, tìm kiếm mức giá tốt hơn hoặc đơn giản là cần một cách mua hàng thuận tiện hơn. Vì vậy, thay vì tìm cách ngăn khách hàng chuyển kênh, doanh nghiệp cần hiểu họ đang cần gì ở bước tiếp theo.

Cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu khác cho hoạt động bán lẻ. Thay vì chỉ tập trung thu hút lượt truy cập hoặc thúc đẩy giao dịch trên một nền tảng, doanh nghiệp phải nhận diện những điểm khiến khách hàng do dự và tìm cách tháo gỡ.

Hình 2 nguồn RMIT
Từ trái sang phải: Phó giáo sư Nguyễn Hoàng Thuận, Tiến sĩ Nguyễn Thị Vân Anh và Giáo sư Robert McClelland. Hình: RMIT

Kết nối các điểm chạm để giữ chân khách hàng

Trong thực tế, mỗi kênh bán hàng có một thế mạnh riêng. Cửa hàng vật lý giúp khách hàng trực tiếp kiểm tra sản phẩm, trao đổi với nhân viên và giảm cảm giác không chắc chắn. Trong khi đó, nền tảng kỹ thuật số mang lại khả năng tìm kiếm nhanh, so sánh giá, tiếp cận đánh giá và mua hàng thuận tiện.

Vấn đề không nằm ở việc lựa chọn kênh nào quan trọng hơn, mà là làm sao để những lợi thế này bổ trợ cho nhau.

Nếu khách hàng cần thông tin, nhà bán lẻ cần cung cấp dữ liệu sản phẩm, đánh giá người dùng, giá bán và tình trạng hàng hóa rõ ràng. Nếu họ cần sự an tâm, doanh nghiệp có thể tạo điều kiện trải nghiệm sản phẩm, bố trí nhân viên tư vấn am hiểu hoặc áp dụng chính sách đổi trả linh hoạt.

Với những người ưu tiên sự tiện lợi, khả năng lưu giỏ hàng, đồng bộ thông tin giữa các thiết bị, cập nhật tồn kho theo thời gian thực và đặt hàng trực tuyến rồi nhận tại cửa hàng có thể tạo ra khác biệt.

Còn khi khách hàng quan tâm đến giá trị, điều quan trọng là giá bán và chương trình khuyến mãi phải được công khai, minh bạch trên các kênh. Người mua không nên phải mất quá nhiều thời gian tìm kiếm hoặc phát hiện mức giá khác nhau giữa website, ứng dụng và cửa hàng.

Phó giáo sư Nguyễn Hoàng Thuận, Chủ nhiệm nhóm bộ môn Kinh doanh đổi mới thuộc Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam, cho rằng trải nghiệm bán lẻ đa kênh liền mạch không có nghĩa là giữ khách hàng ở lại một kênh duy nhất.

Điều cần thiết là tạo điều kiện để họ tự do di chuyển giữa các kênh, đồng thời bảo đảm mỗi lần chuyển đổi đều giúp họ tiến gần hơn đến quyết định mua hàng một cách tự tin.

Hình 1 nguồn Pexels
Người tiêu dùng ngày càng kết hợp nhiều kênh trực tuyến và trực tiếp trong quá trình tìm hiểu, so sánh và quyết định mua hàng. Hình: Pexels

Đo lường cả hành trình, không chỉ đơn hàng

Một trong những hạn chế trong cách quản trị bán lẻ truyền thống là doanh nghiệp thường đánh giá hiệu quả dựa trên doanh thu và số lượng giao dịch của từng kênh. Website, ứng dụng và cửa hàng vật lý có thể được xem như những đơn vị kinh doanh riêng biệt, với các chỉ tiêu và mục tiêu khác nhau.

Nhưng cách đo lường này có thể bỏ qua đóng góp của những điểm chạm không trực tiếp tạo ra đơn hàng.

Một cửa hàng có thể không ghi nhận giao dịch cuối cùng, nhưng lại là nơi khách hàng trải nghiệm và quyết định lựa chọn sản phẩm. Một quảng cáo trực tuyến có thể không tạo ra đơn hàng ngay lập tức, nhưng lại khởi đầu cho quá trình tìm hiểu kéo dài nhiều ngày.

Nếu chỉ nhìn vào nơi giao dịch được hoàn tất, doanh nghiệp có nguy cơ đánh giá thấp vai trò của những kênh đã góp phần hình thành quyết định mua sắm.

Theo nhóm nghiên cứu RMIT, nhà quản lý cần quan tâm nhiều hơn đến những thời điểm khách hàng bắt đầu cảm thấy thiếu chắc chắn, lý do họ chuyển sang điểm chạm tiếp theo và liệu điểm chạm đó có giải quyết được nhu cầu hay không. Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần đánh giá khách hàng có tiếp tục ở lại trong hệ sinh thái thương hiệu sau mỗi lần chuyển đổi hay không.

Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa các bộ phận marketing, bán hàng, quản trị quan hệ khách hàng và thương mại điện tử. Dữ liệu từ các kênh cần được kết nối để doanh nghiệp có cái nhìn đầy đủ hơn về hành vi tiêu dùng, thay vì chỉ tối ưu từng nền tảng riêng lẻ.

Khi người mua đứng trước hàng loạt chương trình khuyến mãi, thông tin và lựa chọn, mức giảm giá sâu nhất có thể chỉ giúp nhà bán lẻ thu hút sự chú ý ban đầu. Khả năng giữ chân khách hàng lại phụ thuộc nhiều hơn vào việc doanh nghiệp có giúp họ giải quyết những băn khoăn trong suốt hành trình mua sắm hay không.

Như nhận định của Tiến sĩ Nguyễn Thị Vân Anh, nhà bán lẻ thành công có thể không phải là đơn vị đưa ra mức giảm giá sâu nhất, mà là đơn vị giúp khách hàng chuyển từ do dự sang tự tin, từ tìm kiếm sang quyết định và từ kênh này sang kênh khác mà không rời bỏ hành trình mua sắm.

Nổi bật
      Mới nhất
      Ồ ạt giảm giá sâu mùa mua sắm cuối năm chưa chắc…chiến thắng
      • Mặc định

      POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO