OpenAI khai tử Atlas, Google, Microsoft và Perplexity vẫn đẩy mạnh AI cho trình duyệt

Trong bối cảnh cuộc đua AI đang nóng hơn bao giờ hết, liệu đây có phải là dấu chấm hết cho làn sóng trình duyệt AI hay OpenAI đã đi sai hướng.

Nếu nhìn rộng hơn, câu chuyện hoàn toàn ngược lại. Trong khi Atlas sắp ngừng hoạt động từ ngày 9/8/2026, Google, Microsoft, Perplexity, Opera và nhiều công ty khác vẫn đang đẩy mạnh đầu tư AI cho trình duyệt. Do đó, vấn đề không nằm ở việc AI trong trình duyệt có cần thiết hay không, mà là cách triển khai.

Atlas chết, nhưng tham vọng trình duyệt AI của OpenAI vẫn còn

Atlas được OpenAI giới thiệu vào tháng 10/2025 như trình duyệt được xây dựng xoay quanh ChatGPT. Thay vì chỉ hiển thị website, Atlas có thể đọc nội dung trang web, tóm tắt, trả lời câu hỏi, điền biểu mẫu, thực hiện nhiều bước tác vụ và hoạt động như một tác tử AI ngay trong quá trình duyệt web.

Song chỉ khoảng 10 tháng sau, OpenAI thông báo Atlas sẽ ngừng hoạt động hoàn toàn vào ngày 9/8. Người dùng được yêu cầu sao lưu dữ liệu, dấu trang và lịch sử trước thời điểm này.

Nếu chỉ nhìn vào kết quả, nhiều người sẽ nghĩ Atlas là một thất bại của OpenAI. Song, thực tế không hẳn vậy.

OpenAI không từ bỏ công nghệ phía sau Atlas. Ngược lại, OpenAI đang đưa gần như toàn bộ tính năng quan trọng nhất của Atlas vào ChatGPT Work, ứng dụng ChatGPT trên máy tính và đặc biệt là tiện ích mở rộng (extension) cho Google Chrome. Điều đó đồng nghĩa người dùng vẫn có thể nhờ AI của Atlas đọc trang web, phân tích nội dung hay thực hiện các tác vụ trên Internet mà không cần chuyển sang một trình duyệt hoàn toàn mới.

Nói cách khác, OpenAI khai tử Atlas nhưng giữ lại "bộ não" của trình duyệt AI này.

Quyết định đóng cửa Atlas được đưa ra chỉ vài tháng sau khi Fidji Simo, cựu lãnh đạo phụ trách mảng sản phẩm và ứng dụng của OpenAI, yêu cầu công ty cắt giảm các dự án phụ để tập trung vào những sản phẩm cốt lõi. Động thái này cũng dẫn đến việc OpenAI khai tử Sora - mô hình tạo video bằng AI.

Vấn đề không phải AI, mà là thói quen của người dùng

Có một thực tế mà nhiều hãng công nghệ phải thừa nhận: Người dùng khó thay đổi trình duyệt.

Hầu hết người dùng đã gắn bó với Google Chrome, Microsoft Edge hay Safari nhiều năm. Họ có hàng trăm mật khẩu được lưu, hàng chục extension, lịch sử duyệt web, dấu trang và cả hệ sinh thái tài khoản đồng bộ.

Một trình duyệt mới dù thông minh hơn cũng rất khó khiến người dùng từ bỏ toàn bộ những thứ đó. Đây chính là bài học mà Atlas gặp phải.

OpenAI đã nhận ra rằng việc thuyết phục người dùng cài đặt một trình duyệt mới khó hơn nhiều so với việc mang AI đến ngay nơi họ đang sử dụng mỗi ngày.

Vì vậy, thay vì cạnh tranh trực diện với Chrome, OpenAI chọn cách biến ChatGPT thành lớp AI chạy phía trên trình duyệt của Google. Đây là sự thay đổi về chiến lược chứ không phải rút lui.

Google không cần tạo trình duyệt AI mới

OpenAI từng phải tìm cách chen chân vào thị trường trình duyệt song bất thành. Google Chrome hiện vẫn là trình duyệt phổ biến nhất thế giới, chiếm 69,65% thị phần toàn cầu tính đến hết tháng 6/2026, theo StatCounter.

Thay vì xây dựng một sản phẩm hoàn toàn mới, Google chỉ cần bổ sung Gemini vào Chrome. Chiến lược này có nhiều lợi thế: Người dùng không cần tải thêm phần mềm, không cần chuyển dữ liệu, không cần học cách sử dụng trình duyệt mới. Google chỉ cần tích hợp các tính năng AI vào trình duyệt mà hàng tỉ người đã sử dụng nhiều năm.

Microsoft đi theo con đường tương tự Google

Microsoft từng thất bại khi cạnh tranh với Google về trình duyệt. Vì thế, Microsoft chọn hướng đi khác cho trình duyệt Edge.

Thay vì cạnh tranh bằng tốc độ hay giao diện, Microsoft biến Edge thành nơi Copilot hoạt động hiệu quả nhất. Người dùng có thể hỏi AI về nội dung trang web, tóm tắt tài liệu, viết email, phân tích bảng tính hay hỗ trợ mua sắm mà không cần rời khỏi trình duyệt.

Microsoft hiểu rằng giá trị nằm ở trợ lý AI luôn sẵn sàng xuất hiện khi người dùng Edge cần.

Perplexity duy trì trình duyệt AI độc lập

Khác với Google và Microsoft, Perplexity vẫn tin rằng trình duyệt AI độc lập vẫn có chỗ đứng. Đó là lý do công ty phát triển Comet.

Điểm khác biệt của Comet là AI không chỉ trả lời câu hỏi mà đóng vai trò như một "người đồng hành" xuyên suốt quá trình duyệt web.

Thay vì mở hàng chục thẻ rồi tự tổng hợp thông tin, người dùng Comet chỉ cần giao mục tiêu cho AI.

AI sẽ tự tìm kiếm, đọc, đối chiếu nguồn, tóm tắt và tiếp tục thực hiện các bước tiếp theo.

Nói cách khác, Comet hướng đến khái niệm agentic browser - trình duyệt mà AI chủ động làm việc thay cho con người. Đây cũng chính là hướng Atlas từng theo đuổi trước khi bị OpenAI khai tử.

The Browser Company từng thay đổi chiến lược

Một ví dụ khác là Arc của The Browser Company. Arc từng được xem là trình duyệt sáng tạo nhất trong nhiều năm qua. Song đến năm 2025, The Browser Company quyết định dừng phát triển các tính năng mới của Arc để tập trung cho Dia, trình duyệt AI thế hệ mới.

Lý do khá giống OpenAI. Josh Miller, Giám đốc điều hành The Browser Company, cho rằng Arc quá mạnh mẽ nhưng cũng quá phức tạp với phần lớn người dùng.

Dia được thiết kế đơn giản hơn, trong đó AI đóng vai trò trung tâm ngay từ đầu. Điều này cho thấy ngay cả các công ty chuyên làm trình duyệt cũng đang điều chỉnh chiến lược để AI trở thành giao diện chính.

Yếu tố quyết định

Nếu nhìn vào các động thái của OpenAI, Google, Microsoft hay Perplexity, có thể thấy họ đang cạnh tranh ở một cấp độ khác.

Trước đây, các trình duyệt cạnh tranh bằng tốc độ tải trang, khả năng đồng bộ hay hỗ trợ extension. Ngày nay, yếu tố quyết định đang chuyển sang việc AI hiểu người dùng tốt đến đâu.

Chẳng hạn, AI có thể đọc cả một website dài hàng chục nghìn từ trong vài giây. AI có thể so sánh giá sản phẩm trên nhiều website. AI có khả năng tự đặt vé, đặt lịch, mua hàng hay điền biểu mẫu. AI có thể ghi nhớ công việc đang dang dở và tiếp tục thực hiện sau nhiều giờ.

Điều đó khiến trình duyệt dần biến thành nơi AI thay con người thực hiện phần lớn thao tác.

OpenAI có thực sự thất bại với Atlas?

Nếu đánh giá Atlas như một sản phẩm độc lập thì đúng là OpenAI đã thất bại. Song nếu coi Atlas là một cuộc thử nghiệm, câu trả lời lại khác.

OpenAI đã học được cách người dùng muốn AI hỗ trợ họ khi duyệt web. Công ty đứng sau ChatGPT cũng nhận ra rằng nhiều người dùng không muốn đổi trình duyệt, nhưng rất muốn AI xuất hiện trong trình duyệt mà họ đang dùng.

Theo các lãnh đạo OpenAI, kinh nghiệm từ Atlas sẽ trở thành nền tảng cho thế hệ sản phẩm tiếp theo.