Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định: Chúng tôi đang cần AI giải 'bài toán' logistic nội viện
Vì sao logistic nội viện trở thành ưu tiên số một của AI? Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định chia sẻ cách AI có thể tối ưu vận hành và nâng cao hiệu quả điều trị.
Từ tối ưu vận hành bệnh viện, giảm tải áp lực cho nhân viên y tế đến hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định lâm sàng, AI đang mở ra một cuộc chuyển đổi chưa từng có trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Nhưng để biến kì vọng thành hiện thực, các bệnh viện cần nhiều hơn những thuật toán tiên tiến, đó là sự đồng hành của các chuyên gia hàng đầu và một hệ sinh thái đủ mạnh về dữ liệu, hạ tầng cũng như cơ chế chính sách.
Nhân dịp Bộ Khoa học và Công nghệ ra mắt Mạng lưới kết nối các chuyên gia AI người Việt toàn cầu, phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc phỏng vấn PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM), để làm rõ những "điểm nghẽn" của y tế hiện nay, các bài toán AI cần ưu tiên giải quyết và kì vọng đưa tri thức Việt toàn cầu trở thành động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi số ngành y tế.
Bệnh viện đang cần AI giải những "bài toán" nào?
- Thưa PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải, trong bối cảnh Bộ Khoa học và Công nghệ vừa quyết định thành lập Mạng lưới kết nối các chuyên gia AI người Việt toàn cầu nhằm huy động chất xám giải quyết các bài toán thực tiễn trong nước, nhìn từ góc độ của một bệnh viện đa khoa hạng I tuyến đầu như Bệnh viện Nhân dân Gia Định, đâu là những khó khăn, thách thức cốt lõi mà ông cho rằng đang cấp thiết nhất và rất cần sự đồng hành của các chuyên gia công nghệ quốc tế?
- PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải: Có thể khẳng định rằng, nhu cầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hiện nay xuất hiện ở hầu hết tất cả các lĩnh vực trong bệnh viện, bao gồm hai nhóm công tác chính là hành chính quản lý và lâm sàng trực tiếp. Tuy nhiên, nếu xét về độ cấp thiết và mức độ ưu tiên ở thời điểm hiện tại, mảng hành chính và quản lí vận hành đang là nơi đối mặt với nhiều áp lực nhất. Chúng tôi đang rất cần các giải pháp AI để hỗ trợ quản lí chất lượng bệnh viện, tự động hóa công tác giám sát hoạt động chuyên môn, đồng thời số hóa và tối ưu hóa toàn bộ các quy trình chuyên môn cũng như quy trình hành chính nội viện. Về phía hoạt động lâm sàng, mặc dù tính chất công việc có phần phức tạp hơn rất nhiều, nhu cầu tích hợp các công cụ thông minh cũng là cực kì lớn. Bệnh viện kì vọng các giải pháp AI sẽ sớm tham gia hỗ trợ bác sĩ trong việc nâng cao độ chính xác của chẩn đoán và đặc biệt là hỗ trợ ra các quyết định lâm sàng quan trọng, giúp tối ưu hóa liệu trình điều trị cho người bệnh.
- Đi sâu vào thực tiễn vận hành y tế, những quy trình hoặc nhóm chuyên khoa cụ thể nào đang được bệnh viện xếp vào danh mục ưu tiên hàng đầu để triển khai ứng dụng AI ngay trong giai đoạn này, thưa ông?
- PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải: Hiện tại, bệnh viện đang tập trung ưu tiên hàng đầu cho việc giải quyết bài toán logistic nội viện. Đây là một hệ thống chuỗi cung ứng và vận hành nội bộ vô cùng phức tạp, bao gồm luồng di chuyển của bệnh nhân, luồng lưu thông hàng hóa y tế như thuốc, vật tư y tế, suất ăn dinh dưỡng, dụng cụ y khoa, quần áo vải vóc, cùng với luồng thông tin, luồng hồ sơ bệnh án và luồng xử lí thủ tục hành chính. Việc tối ưu hóa các luồng này bằng AI sẽ giải phóng đáng kể thời gian chờ đợi và nguồn lực lao động. Còn đối với khối lâm sàng, AI chắc chắn sẽ đóng góp vai trò then chốt tại các chuyên khoa đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, phản ứng nhanh chóng và có độ phức tạp cao như hồi sức cấp cứu, điều trị đột quỵ, chẩn đoán hình ảnh cũng như thăm dò chức năng. Tuy nhiên, cũng cần chia sẻ thực tế là đối với các mảng lâm sàng này, bệnh viện hiện tại vẫn chưa chính thức triển khai các ứng dụng AI chuyên sâu mà vẫn đang trong quá trình chuẩn bị các điều kiện nền tảng.
Chúng tôi đang rất cần các giải pháp AI để hỗ trợ quản lí chất lượng bệnh viện, tự động hóa công tác giám sát hoạt động chuyên môn, đồng thời số hóa và tối ưu hóa toàn bộ các quy trình chuyên môn cũng như quy trình hành chính nội viện.
PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải
- Nhìn từ góc độ định hướng phát triển công nghệ lâu dài của bệnh viện, ông đánh giá như thế nào về tiềm năng và ý nghĩa chiến lược của Mạng lưới kết nối các chuyên gia AI người Việt toàn cầu vừa được Bộ Khoa học và Công nghệ khởi xướng?
- PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải: Việc thành lập một mạng lưới kết nối quy mô toàn cầu quy tụ các trí thức, chuyên gia hàng đầu về AI là người Việt Nam ở nước ngoài thực sự là một cơ hội rất tốt và mang tính đột phá cho ngành y tế nói chung cũng như cho Bệnh viện Nhân dân Gia Định nói riêng. Y tế là một ngành có đặc thù dữ liệu vô cùng khổng lồ nhưng lại đòi hỏi độ chính xác và tính bảo mật cao, do đó việc tiếp cận được với những bộ óc công nghệ tiên tiến nhất thế giới có gốc rễ Việt Nam sẽ giúp rút ngắn đáng kể khoảng cách về công nghệ. Bệnh viện Nhân dân Gia Định rất mong muốn và chủ động tìm kiếm cơ hội được tham gia trực tiếp vào mạng lưới này, hoặc nhận được sự đồng hành, hỗ trợ kĩ thuật từ các chuyên gia hàng đầu để đưa các mô hình AI tiên tiến vào thực tiễn khám chữa bệnh.
- Vậy bệnh viện đặt ra những kì vọng cụ thể như thế nào về hiệu quả thực tế mà mạng lưới chuyên gia AI người Việt toàn cầu có thể mang lại cho chất lượng điều trị cũng như trải nghiệm tổng thể của bệnh nhân?
- PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải: Kì vọng lớn nhất của bệnh viện đối với mạng lưới này là các chuyên gia có thể phối hợp để giải quyết dứt điểm các bài toán thực tiễn cụ thể mà bệnh viện đã đặt ra, đặc biệt là các bài toán về tối ưu hóa vận hành và hỗ trợ lâm sàng. Quan trọng hơn cả, các giải pháp AI khi được chuyển giao phải phát triển thành các sản phẩm thực sự phù hợp với thực trạng hạ tầng, năng lực vận hành của bệnh viện và đặc thù thực tiễn y tế Việt Nam. Mục tiêu cuối cùng và xuyên suốt của chúng tôi khi ứng dụng bất kì công nghệ nào cũng đều quay trở lại phục vụ hai trụ cột cốt lõi: nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người bệnh.
Không có khoảng cách lớn giữa bác sĩ lâm sàng và các chuyên gia AI
- AI cần nguồn dữ liệu lớn và sạch để huấn luyện. Với vị thế là bệnh viện đã triển khai bệnh án điện tử từ sớm, Bệnh viện Nhân dân Gia Định đã chuẩn bị nền tảng hạ tầng dữ liệu ra sao để các chuyên gia AI có thể bắt tay vào làm việc được ngay?
- PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải: Bệnh viện Nhân dân Gia Định là một trong những đơn vị tiên phong trong việc chuyển đổi số y tế tại TP.HCM. Chúng tôi đã chính thức triển khai Bệnh án điện tử (EMR), đồng thời các phân hệ phần mềm quản lý cốt lõi như Hệ thống thông tin bệnh viện (HIS), Hệ thống thông tin phòng xét nghiệm (LIS) và Hệ thống lưu trữ, truyền tải hình ảnh y khoa (RIS/PACS) đã được đưa vào vận hành ổn định suốt hơn 10 năm qua. Nhờ đó, tính đến thời điểm hiện tại, toàn bộ dữ liệu khám chữa bệnh của bệnh nhân đều đã được số hóa hoàn toàn. Mặc dù vậy, để lực lượng chuyên gia AI có thể khai thác và huấn luyện các thuật toán một cách hiệu quả, việc chỉ có dữ liệu số hóa là chưa đủ. Bệnh viện vẫn cần tập trung xây dựng một kho dữ liệu chuẩn hóa, sạch sẽ và thiết lập quy trình xử lí, khai thác dữ liệu bài bản, đúng chuẩn kĩ thuật.
- Giữa các chuyên gia công nghệ AI và đội ngũ bác sĩ lâm sàng thường tồn tại một khoảng cách không nhỏ về ngôn ngữ chuyên ngành và tư duy nghiệp vụ. Bệnh viện có cơ chế hay mô hình làm việc đặc thù nào để kết nối hai lực lượng này, đảm bảo sản phẩm AI tạo ra bám sát nhu cầu y tế thực tế?
- PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải: Để khống chế khoảng cách này, Bệnh viện Nhân dân Gia Định đã chủ động thành lập Ban Chuyển đổi số cùng với Đơn vị Nghiên cứu lâm sàng và Đổi mới sáng tạo. Đây là hai đơn vị đầu mối đóng vai trò cầu nối chiến lược, chuyên tiếp nhận các bài toán đặt hàng, các trăn trở thực tiễn từ các khoa lâm sàng cũng như các đề tài nghiên cứu khoa học. Từ các "đề bài" này, đơn vị cầu nối sẽ tổng hợp, dịch thuật ngôn ngữ y khoa sang ngôn ngữ bài toán công nghệ và chủ động kết nối với các chuyên gia phù hợp tại các trường đại học, viện nghiên cứu để cùng hợp tác tìm giải pháp. Trên thực tế triển khai, chúng tôi nhận thấy không hề có khoảng cách quá lớn hay sự bất đồng giữa các bác sĩ lâm sàng và các chuyên gia AI, bởi cả hai bên đều chia sẻ chung một mục tiêu là nâng cao hiệu quả chữa bệnh.
- Việc mở cửa hệ thống dữ liệu y tế cho các chuyên gia quốc tế nghiên cứu và phát triển AI luôn đi kèm với rủi ro về an toàn thông tin. Bệnh viện có phương án quản trị nào để đảm bảo tuyệt đối tính bảo mật thông tin cá nhân bệnh nhân và các tiêu chuẩn đạo đức y sinh?
- PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải: Vấn đề an toàn dữ liệu và đạo đức y sinh luôn được đặt lên vị trí ưu tiên tối thượng. Hiện nay, Việt Nam đã hình thành một hành lang pháp lý khá chặt chẽ quy định về dữ liệu y tế và ứng dụng AI, bao gồm Luật Khám bệnh, chữa bệnh, các quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng như Luật Trí tuệ nhân tạo. Dựa trên các căn cứ pháp lý quốc gia này, Bệnh viện Nhân dân Gia Định đang chủ động xây dựng và ban hành các quy chế, văn bản quy phạm nội bộ chặt chẽ nhằm quản lí, phân quyền và giám sát toàn bộ quá trình trích xuất, sử dụng dữ liệu y tế. Mọi hoạt động nghiên cứu, phát triển AI tiếp cận dữ liệu bệnh viện đều phải trải qua sự kiểm duyệt gắt gao của Hội đồng Đạo đức y sinh và đảm bảo quy trình ẩn danh hóa thông tin cá nhân trước khi đưa vào phân tích.
Cần cơ chế đặc thù phụ cấp cho nhân viên tham gia vào dự án này
- Ngoài việc tìm kiếm giải pháp cho các bài toán vận hành và lâm sàng trước mắt, bệnh viện kì vọng như thế nào về việc mạng lưới chuyên gia AI toàn cầu sẽ hỗ trợ đào tạo và nâng cao năng lực công nghệ cho đội ngũ nhân sự nội tại?
- PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải: Việc tiếp xúc và làm việc trực tiếp với các chuyên gia AI hàng đầu thế giới không chỉ đem lại các công cụ công nghệ mà còn là cơ hội vô giá để nâng cao năng lực nội tại của bệnh viện. Chúng tôi kì vọng sự hợp tác này sẽ giúp nâng cao nhận thức về công nghệ số, trang bị thêm các kĩ năng phân tích dữ liệu và nâng cao chuyên môn cho cả đội ngũ y bác sĩ trực tiếp khám chữa bệnh lẫn lực lượng cán bộ làm công tác quản lý y tế. Khi đội ngũ y bác sĩ hiểu rõ bản chất và năng lực của AI, họ sẽ tự tin hơn trong việc ứng dụng công nghệ vào thực hành lâm sàng, đồng thời biết cách đề xuất thêm những bài toán thực tiễn mới mang tính đột phá hơn.
-Trong quá trình chuẩn bị huy động chất xám từ mạng lưới chuyên gia AI người Việt toàn cầu, hiện bệnh viện có gặp phải những rào cản hay điểm nghẽn nào về mặt cơ chế, chính sách tài chính mà cần các cấp quản lý tháo gỡ?
PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải: Đây là một thực tế rất đáng quan tâm. Rào cản lớn nhất hiện nay nằm ở chỗ việc tham gia, phối hợp triển khai các dự án công nghệ thông tin hay phát triển AI vẫn chưa được mô tả chính thức trong quy định về vị trí việc làm của nhân viên y tế tại bệnh viện công lập. Do đó, để khuyến khích và giữ chân nhân sự tham gia vào các dự án chuyển đổi số phức tạp, rất cần có những cơ chế đặc thù quy định rõ ràng về chế độ phụ cấp, chính sách đãi ngộ và tưởng thưởng hợp lí.
Bên cạnh đó, về mặt hạ tầng công nghệ, việc xây dựng và duy trì các hệ thống chuẩn hóa như kho dữ liệu tập trung, hệ thống máy chủ dung lượng lớn, các phần mềm chuyên dụng và đặc biệt là hệ thống chip tính toán hiệu năng cao đòi hỏi nguồn kinh phí đầu tư vô cùng lớn. Bệnh viện rất cần sự hỗ trợ, đầu tư mạnh mẽ từ phía Bộ Y tế, UBND TP.HCM cũng như các cấp quản lí ngành để chuẩn bị sẵn sàng cho hạ tầng phần cứng này.
- Để khép lại cuộc trao đổi, ông có thông điệp hoặc kì vọng lớn nhất nào gửi tới Mạng lưới chuyên gia AI người Việt toàn cầu cũng như các cơ quan quản lí nhà nước để y tế Việt Nam thực sự cất cánh nhờ AI?
- PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải: Đứng ở góc độ một người quản lý bệnh viện tuyến đầu, tôi tin rằng AI không phải là một xu hướng thời thượng ngắn hạn, mà là một công cụ sinh tồn và phát triển bắt buộc của ngành y tế hiện đại. Mạng lưới chuyên gia AI người Việt toàn cầu chính là một cây cầu nối vàng giúp đưa tri thức thế giới về giải quyết các bài toán Việt Nam. Tuy nhiên, để cây cầu này hoạt động hiệu quả, chúng tôi mong muốn các cơ quan quản lí sớm hoàn thiện hơn nữa hành lang pháp lí, đồng thời tạo ra các cơ chế tài chính linh hoạt và nguồn lực hạ tầng đồng bộ. Khi có sự phối hợp nhịp nhàng giữa quyết tâm của bệnh viện, tri thức của chuyên gia AI toàn cầu và sự tháo gỡ cơ chế từ các cấp quản lí, tôi tin tưởng chắc chắn rằng chất lượng khám chữa bệnh và độ an toàn cho người bệnh tại Việt Nam sẽ có bước tiến vượt bậc trong tương lai gần.
- Trân trọng cảm ơn PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải về những chia sẻ rất thực tế và tâm huyết!
