Bức ảnh bước ra từ lòng đất và cuộc trở về sau gần 60 năm
Một bức ảnh 6 người nằm sâu dưới lòng đất hơn nửa thế kỷ. Khi được phục dựng, một người trong ảnh nhận ra chính mình. Từ đó, hy vọng tìm lại người đã nằm xuống và đưa họ trở về quê hương được thắp lên.
Từ lòng đất, một bức ảnh trở về
Ở xã Minh Đức, TP Đồng Nai, Đội K72, Bộ Chỉ huy quân sự TP Đồng Nai vẫn lặng lẽ tìm kiếm những người lính đã nằm lại chiến trường. Trong quá trình xử lí các di vật tại hầm mộ có 4 liệt sĩ, đơn vị phát hiện một bức ảnh tập thể gồm 6 người, 3 nam và 3 nữ. Sau hơn nửa thế kỷ nằm sâu dưới lòng đất, bức ảnh đã nhòe mờ, nhiều đường nét gần như chìm vào thời gian.
Các chiến sĩ K72 chụp lại bức ảnh và gửi cho cộng tác viên phục dựng. Những khuôn mặt trẻ tuổi dần hiện lên. Bức ảnh sau đó được đăng tải trên báo chí, mạng xã hội với hy vọng tìm được thân nhân, đồng đội của những người trong ảnh. Và rồi, một người trong số họ lên tiếng.
Ngày 8/8, ông Nguyễn Gia Chính (76 tuổi, ở phường Thống Nhất, tỉnh Phú Thọ), xác nhận mình là người đàn ông đứng giữa trong bức ảnh. Điều đặc biệt là ông vẫn còn giữ một tấm ảnh giống như tấm ảnh được tìm thấy dưới hầm mộ.
Nhìn hai tấm ảnh, ông Chính nhận ra những người bạn của tuổi trẻ. Bức ảnh được chụp ngày 1/6/1968, tại tỉnh Hòa Bình cũ (nay thuộc tỉnh Phú Thọ). Khi ấy, cả 6 người vẫn đang ngồi trên ghế nhà trường. Mỗi người giữ một tấm ảnh làm kỷ niệm. Trong ảnh, Lê Công Duẩn là người đứng cao nhất.
Khoảng 3 tháng sau, Duẩn nhập ngũ. Những người bạn tiếp tục cuộc sống của mình, còn Duẩn bước vào chiến trường. Đến năm 1972, gia đình nhận được giấy báo tử.
"Trong bức ảnh có 6 người thì 5 người đang còn sống, chỉ có Duẩn đã mất", ông Chính nói.
Gần 60 năm sau, người bạn năm nào trở lại trong một câu chuyện khác. Tấm ảnh của họ được tìm thấy cùng hài cốt liệt sĩ dưới lòng đất Minh Đức. Câu hỏi được đặt ra: Liệu Lê Công Duẩn có phải là một trong 4 người đang nằm lại tại đây?
Ông Chính lập tức liên lạc với gia đình Duẩn. Người thân đang tìm lại giấy tờ để hoàn tất thủ tục giám định ADN. Chưa có kết quả, nhưng một tia hy vọng đã trở lại sau nhiều thập niên.
"Chúng tôi đều hy vọng trong hầm mộ đó có bạn mình, để sớm trở về với gia đình, quê hương", ông Chính chia sẻ.
Từ lời báo tử đến hy vọng gọi đúng tên
Ông Đặng Chiến Thắng (65 tuổi, ở phường Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ) là em ruột cùng mẹ khác cha của liệt sĩ Lê Công Duẩn. Khi anh trai nhập ngũ, ông Thắng còn nhỏ nên không có nhiều ký ức về Duẩn. Ông chỉ biết anh lên đường khi chưa lập gia đình. Sau đó, mẹ của hai anh em qua đời. Đến năm 1972, gia đình nhận giấy báo tử.
Điều khiến gia đình day dứt là không có phần mộ của Duẩn. Họ từng hy vọng tìm được anh, nhưng rồi nhận một thông tin đau lòng từ đồng đội: Duẩn bị trúng bom, "mất hết rồi, không còn gì nữa".
Từ đó, cái tên Lê Công Duẩn nằm lại trong ký ức gia đình. Cho đến khi bức ảnh được tìm thấy ở Minh Đức. "Giờ chỉ biết hy vọng trong 4 liệt sĩ đó có anh tôi. Còn phải chờ xác minh, xét nghiệm ADN. Nếu đúng thì tốt quá vì đó là sự mong mỏi của gia đình suốt nhiều năm qua", ông Thắng nói.
Tại khu vực xã Minh Đức, Đội K72 đã tìm kiếm, cất bốc 26 bộ hài cốt liệt sĩ. Khoảng hơn 50% số hài cốt đã lấy được mẫu sinh phẩm, có khả năng xét nghiệm ADN để xác định danh tính. Với mỗi gia đình, một kết quả ADN có thể là câu trả lời cho hàng chục năm chờ đợi. Người đã hy sinh không còn là một cái tên trong giấy báo tử. Họ có thể được xác định danh tính, được trở về với quê hương và những người thân đã chờ mình suốt đời.
Và có thể nói, bức ảnh tưởng như bị thời gian xóa nhòa lại trở thành manh mối tìm về người đã khuất. Nếu ADN xác nhận một trong 4 hài cốt là Lê Công Duẩn, người lính năm nào sẽ được gọi đúng tên và trở về với quê hương. Với gia đình, đó là cuộc trở về được chờ đợi gần trọn một đời người.
Hành trình từ hài cốt đến một cái tên
Để xác định danh tính liệt sĩ bằng ADN, mẫu sinh phẩm từ hài cốt sẽ được lấy, bảo quản và chuyển đến cơ sở giám định chuyên môn. Các chuyên gia tiến hành tách chiết ADN, phân tích đặc điểm di truyền và đối chiếu với mẫu sinh phẩm của thân nhân hoặc dữ liệu mẫu đã được thu thập.
Quá trình này đòi hỏi mẫu hài cốt phải đủ điều kiện để tách chiết ADN. Với những trường hợp nằm lâu dưới lòng đất, mẫu có thể bị phân hủy, nhiễm tạp hoặc suy giảm chất lượng, khiến việc phân tích khó khăn hơn. Khi có kết quả phù hợp, cơ quan chức năng tiếp tục đối chiếu hồ sơ, thông tin nhân thân và các dữ liệu liên quan trước khi xác nhận danh tính.
.jpg)
