Tin vũ khí hôm nay 9/8: Mỹ sắp thử đạn đánh chặn vũ trụ của Vòm Vàng
Tin vũ khí hôm nay, Mỹ sắp thử đạn đánh chặn vũ trụ của Vòm Vàng; Ukraine thử thành công tên lửa đạn đạo nội địa; Ả Rập Saudi dùng hết 86% kho tên lửa Patriot sau 38 ngày.
Mỹ sắp thử đạn đánh chặn vũ trụ của Vòm Vàng
Bộ Quốc phòng Mỹ dự kiến thực hiện loạt thử nghiệm đầu tiên cho hệ thống phòng thủ tên lửa đặt trên quỹ đạo Vòm Vàng (Golden Dome) trước ngày 31/12/2026, tiếp đó là các đợt trình diễn bay trên quỹ đạo trong năm 2027, theo hãng tin Bloomberg. Mốc này chỉ cách chưa tới hai năm kể từ khi Tổng thống Donald Trump công bố dự án hôm 20/5/2025.
Mỹ đã phân bổ 3,2 tỉ USD riêng cho nguyên mẫu vệ tinh mang vũ khí, tương đương 1,73% tổng dự toán 185 tỉ USD hiện tại của Vòm Vàng. Con số dự toán này đã tăng từ mức 175 tỉ USD, tức thêm 10 tỉ USD hay 5,7%. Các nhà thầu ban đầu gồm Anduril Industries, Lockheed Martin, Northrop Grumman và True Anomaly. Tính tới nay, các khoản chi lớn đã vượt 38 tỉ USD trước khi bất kì đạn đánh chặn vũ trụ nào hoàn tất một chuyến bay trình diễn.
Khác biệt của Vòm Vàng so với hệ thống hiện có là đặt vũ khí động năng lên quỹ đạo thấp, thay vì chỉ dùng vệ tinh cho cảnh báo, phát hiện và bám mục tiêu. Mục tiêu là đánh tên lửa ngay khi tầng đẩy còn cháy, lúc quả đạn phát nhiệt mạnh và bay theo quỹ đạo hạn chế. Một cú đánh trúng ở giai đoạn đó có thể phá hủy toàn bộ số đầu đạn và mồi bẫy chưa kịp tách ra.
Trở ngại lớn nhất là hình học quỹ đạo. Mỗi vệ tinh chỉ đi qua vùng phóng của đối phương trong thời gian rất ngắn, nên chỉ một phần rất nhỏ trong tổng số vệ tinh có thể bắn vào một thời điểm cụ thể. Mô hình của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ tính ra cần khoảng 7.800 vệ tinh mang đạn ở quỹ đạo gần cực, độ cao 300 - 500 km, chỉ để đối phó một loạt 10 tên lửa liên lục địa phóng gần đồng thời với hai lần bắn cho mỗi mục tiêu. Nói cách khác, 20 lần đánh chặn thực tế đòi hỏi 7.800 vũ khí trên quỹ đạo, vì 7.780 chiếc còn lại không ở vị trí thích hợp.
Yếu tố thời gian cũng khắc nghiệt. Giai đoạn tầng đẩy của một tên lửa liên lục địa chỉ kéo dài khoảng 3 tới 5 phút, nên chậm 30 giây đã ngốn 10 tới 16,7% toàn bộ cửa sổ giao chiến. Báo cáo năm 2025 của Văn phòng Kiểm toán chính phủ Mỹ chỉ ra khó khăn trong duy trì liên lạc ổn định giữa các vệ tinh ở những mặt phẳng quỹ đạo khác nhau do tốc độ tương đối quá lớn.
Ukraine thử thành công tên lửa đạn đạo nội địa
Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết một tên lửa đạn đạo do nước này tự sản xuất đã đánh trúng mục tiêu trong đợt thử nghiệm. Thông tin được ông đưa ra trong cuộc phỏng vấn với blogger Sternenko, theo trang Militarnyi. Ông Fedorov nói quả đạn bắn trúng mục tiêu mà không chệch khỏi quỹ đạo, đồng thời cho biết quá trình thử nghiệm chưa kết thúc.
Trước đó vào ngày 14/7, ông Fedorov từng thông báo Ukraine đã tiến hành thử nghiệm một tên lửa đạn đạo nội địa nhưng không nêu tên loại. Nhiều khả năng đây là tổ hợp tên lửa đạn đạo tầm ngắn 1KR1 Sapsan, còn gọi là Hrim-2, vốn đã bước vào sản xuất loạt trong năm 2025.
Chặng đường phát triển của chương trình này kéo dài gần 20 năm. Dự án được công bố lần đầu năm 2007, khi Phòng thiết kế Pivdenne nhận nhiệm vụ kĩ thuật cùng khoản kinh phí đầu tiên 12 triệu USD, với tên gọi Sapsan. Tới năm 2018, phía Ukraine cho biết đã thử nghiệm mô hình bệ phóng, mẫu trình diễn đầu đạn chùm và mô hình kĩ thuật của bản thân quả tên lửa.
Về cấu hình, tính tới đầu năm 2022 Ukraine phát triển song song hai loại đạn. Bản dùng trong nước có đường kính 900 mm với tầm bắn 500 km, còn bản xuất khẩu đường kính 600 mm và tầm 280 km. Đầu đạn của cả hai biến thể đều được thiết kế ở mức 500 kg. Con số 280 km của bản xuất khẩu không phải ngẫu nhiên, đây là ngưỡng tầm bắn tối đa mà Chế độ kiểm soát công nghệ tên lửa MTCR đặt ra cho vũ khí được phép chuyển giao.
Tháng 2/2022, ngay trước khi chiến sự toàn diện nổ ra, Ukraine phân bổ vài trăm triệu hryvnia cho ngành công nghiệp tên lửa, trong đó có phần dành riêng cho tên lửa đạn đạo tầm ngắn nội địa. Thông tin về tiến độ tiếp tục xuất hiện năm 2023 qua phát biểu của Bộ trưởng Quốc phòng khi đó là ông Oleksii Reznikov, rồi tới năm 2024 khi Tổng thống Volodymyr Zelensky nói về đợt thử nghiệm tên lửa đạn đạo nội địa đầu tiên. Ý nghĩa của chương trình nằm ở chỗ nó cho Kyiv một phương án tấn công sâu không phụ thuộc vào giấy phép sử dụng của bên viện trợ.
Ả Rập Saudi dùng hết 86% kho tên lửa Patriot sau 38 ngày
Ả Rập Saudi đã tiêu thụ khoảng 86% kho đạn đánh chặn Patriot PAC-3 trong 38 ngày giao tranh đầu tiên của cuộc chiến với Iran. Theo số liệu từ hãng tin Reuters và Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế CSIS, quốc gia này bước vào xung đột với khoảng 2.800 quả PAC-3, bắn đi chừng 2.400 quả và tới tháng 4 chỉ còn khoảng 400 quả trong kho.
Bộ Quốc phòng Ả Rập Saudi công bố tổng số 894 mục tiêu trên không bị đánh chặn trong giai đoạn từ ngày 3/3 tới 7/4, gồm 799 drone, 86 tên lửa đạn đạo và 9 tên lửa hành trình. Trung bình 25,5 lần đánh chặn mỗi ngày trong 35 ngày, con số này đã vượt tổng số lần đánh chặn mà lực lượng phòng không nước này ghi nhận trong suốt chiến dịch Yemen từ 2015 tới 2025.
Vấn đề nằm ở phép tính kinh tế chứ không phải hiệu quả kĩ thuật. Một đợt tấn công gồm 50 chiếc Shahed buộc bên phòng thủ thực hiện 50 lần khai hỏa Patriot khiến Iran tốn khoảng 2,5 triệu USD, trong khi bên phòng thủ tiêu 205 triệu USD tiền đạn. Cách phân bổ mục tiêu trên nhiều nước cùng lúc còn khiến các nước vùng Vịnh không thể chia sẻ đạn cho nhau, vì mỗi bên đều đang bị tấn công.
Bức tranh tương tự đang diễn ra với chính kho vũ khí Mỹ. Ngày 27/7, CSIS ước tính các hoạt động liên quan cuộc chiến Iran đã kéo kho đạn Patriot của Mỹ xuống dưới 1.000 quả và kho THAAD còn khoảng 250 quả. Đây là ước tính phân tích chứ không phải số liệu chính thức của Lầu Năm Góc.
Khoảng cách giữa tốc độ tiêu thụ và tốc độ sản xuất mới là điều đáng lo. CSIS đánh giá sản lượng PAC-3 MSE đạt khoảng 650 quả mỗi năm, trong khi yêu cầu của Lục quân Mỹ cho tài khóa 2027 là 3.203 quả và các lô bổ sung chỉ bắt đầu giao từ năm 2029. Với THAAD, sản lượng khi tăng tốc vào khoảng 96 quả mỗi năm, yêu cầu tài khóa 2027 là 857 quả, giao hàng bắt đầu khoảng giữa năm 2029. Hơn 1.000 quả tên lửa hành trình Tomahawk đã được bắn đi trong cuộc chiến Iran, so với sản lượng gần đây dưới 200 quả mỗi năm.
