Nông dân rủ nhau quay video, livestream, bán nông sản online: Chuyện lạ đang diễn ra ở một HTX chè Thái Nguyên
Ở HTX Nông sản Phú Lương, người trồng chè đang học thêm một công việc mới, đó là bán hàng bằng điện thoại. Họ tập quay video, livestream, trả lời khách hàng và đưa sản phẩm lên các nền tảng số. Cách làm này giúp HTX chủ động hơn trong tìm kiếm thị trường, thay vì chỉ chờ người mua tìm đến.
Người làm chè học cách bán nông sản online “thông minh”
Trước đây, Nguyễn Hà My quen với việc lên đồi hái chè. Bây giờ, ngoài đôi tay hái búp, chị còn phải học cách cầm điện thoại, nhìn vào camera và nói chuyện với khách hàng.
Chị My - thành viên HTX Nông sản Phú Lương từng mất cả buổi sáng chỉ để quay một video.
Quen với công việc trên đồi chè, chị My không ngại nắng nóng hay những ngày phải hái chè từ sáng sớm. Nhưng đứng trước camera lại là chuyện khác. Chị run, không biết nói gì, quay đi quay lại vẫn không xong một video.
“Đứng trước ống kính thực sự rất là run. Có khi quay cả một buổi sáng cũng không nói được một cái video”, chị My kể.
Chị vẫn tiếp tục học vì hiểu những video ấy có thể giúp bán được chè cho các hộ nông dân trong HTX. Với chị, làm nội dung không còn là việc của riêng bộ phận truyền thông. Nó đã trở thành một cách đưa sản phẩm mình làm ra đến gần người mua hơn.
HTX Nông sản Phú Lương đang đưa các nền tảng số vào hoạt động quảng bá và bán hàng. Người phụ trách truyền thông phải học quay, chụp, dựng hình, tìm hiểu cách vận hành của từng nền tảng. Những thành viên khác cũng được hướng dẫn để có thể xuất hiện trước camera và giới thiệu sản phẩm.
Anh La Thiết Vũ, Trưởng phòng Truyền thông HTX Nông sản Phú Lương, cho biết đơn vị liên tục cập nhật các kỹ năng làm nội dung số. Từ những gì có sẵn tại địa phương, HTX xây dựng nội dung để quảng bá sản phẩm và tiếp cận khách hàng.
Năm 2025, sản phẩm của HTX được tham gia chương trình “Nông sản về Phố”, kết nối các HTX với người tiêu dùng thông qua livestream trên TikTok. Hoạt động này do Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư của Liên minh HTX Việt Nam phối hợp với TikTok Việt Nam và Tổng công ty Bưu điện Việt Nam tổ chức.
Từ những phiên bán hàng trực tiếp, chè Phú Lương có thêm một kênh tiếp cận khách hàng ngoài cách bán truyền thống. Nhưng điều đáng chú ý không chỉ là việc đưa chè lên mạng.
Khách hàng bắt đầu “tương tác” với người sản xuất
Khi livestream, HTX có thể nghe trực tiếp những câu hỏi của khách. Người mua muốn biết chè được trồng ở đâu, sản xuất thế nào, loại nào dễ uống, cách pha ra sao. Có người quan tâm đến bao bì, giá bán và cách giao hàng.
Trước đây, phản hồi của người mua thường đi qua đại lý hoặc người bán. Nay người làm chè có thể nghe trực tiếp từ khách hàng cuối cùng. Từ đó, HTX biết sản phẩm nào được chú ý, cách giới thiệu nào dễ tiếp cận và khách hàng quan tâm đến điều gì.
Đây là điểm đáng nói nhất trong cách HTX sử dụng công cụ số. Thông tin từ thị trường không chỉ đi một chiều vào HTX. Nó bắt đầu quay trở lại tác động đến cách bán và cách làm sản phẩm.
Chưa thể gọi đó là một hệ thống phân tích dữ liệu lớn. Nhưng với một HTX nông nghiệp, việc chủ động thu thập phản hồi của khách hàng đã là một thay đổi đáng kể.
Những người đứng trước camera tại HTX không phải diễn viên hay người bán hàng chuyên nghiệp. Họ là những người trực tiếp làm chè. Với chị Hà My cũng vậy. Ban đầu, chị ngại máy quay. Sau đó, chị tập nói, tập quay và tập cách giới thiệu sản phẩm. Những gì chị kể phần lớn là công việc hằng ngày của mình như trên đồi chè, búp chè, cách chăm sóc, thu hái và sản phẩm sau chế biến.
Theo chị My, những video của HTX được nhiều người quan tâm bởi nội dung xuất phát từ công việc thật và sản phẩm thật.
Đây là lợi thế của một HTX nông nghiệp. Họ có vùng nguyên liệu, có người sản xuất và có cả câu chuyện phía sau sản phẩm. Việc còn lại là học cách kể câu chuyện ấy trên một nền tảng mà khách hàng đang sử dụng. Chuyển đổi số vì thế không chỉ nằm ở chiếc điện thoại. Nó nằm ở việc người nông dân phải học thêm kỹ năng mới.
Từ chỗ chỉ quan tâm đến năng suất, họ bắt đầu phải biết khách hàng muốn gì. Từ chỗ làm ra sản phẩm rồi giao cho người khác bán, họ bắt đầu tham gia sâu hơn vào khâu tiếp thị và tiêu thụ.
Không chỉ bán chè, mà bán cả câu chuyện vùng đất
HTX Nông sản Phú Lương còn kết hợp sản phẩm nông nghiệp với hoạt động trải nghiệm văn hóa tại địa phương. Du khách đến Bản Cọ có thể tham quan nhà sàn cổ, trải nghiệm làm bánh dày, làm cốm, nghe Then, đàn tính và tham gia các hoạt động sản xuất của người dân.
Theo chị Hầu Thị Bích, thành viên HTX, hoạt động này giúp du khách hiểu hơn về nông nghiệp và văn hóa của người Tày, đồng thời tạo thêm cơ hội quảng bá sản phẩm địa phương.
Cùng một vùng nguyên liệu, HTX có thể bán sản phẩm, tổ chức trải nghiệm và tạo nội dung trên mạng xã hội. Người đến tận nơi có thể mua hàng. Người xem video có thể đặt hàng. Những trải nghiệm thực tế lại trở thành chất liệu cho các nội dung tiếp theo. Các kênh bán hàng bắt đầu hỗ trợ lẫn nhau.
Anh La Thiết Vũ cho biết từ năm 2025 đến đầu tháng 6/2026, doanh số bán hàng của HTX tăng khoảng 25-30%. Đây là số liệu HTX cung cấp và mức tăng này còn chịu tác động của nhiều yếu tố khác, không thể quy hoàn toàn cho hoạt động số. Dù vậy, sự thay đổi trong cách bán hàng là rõ ràng.
Người nông dân vẫn phải lên đồi từ sáng sớm. Vẫn hái từng búp chè đúng lứa. Vẫn có những ngày làm việc dưới cái nắng 37-38 độ C. Nhưng sau khi búp chè được đưa khỏi đồi, công việc chưa kết thúc.
Chè phải được chế biến, đóng gói, giới thiệu và đưa đến tay khách hàng. HTX cũng phải biết khách đang quan tâm điều gì để điều chỉnh cách bán. Đó là cách làm “thông minh” trong câu chuyện chuyển đổi số của HTX Nông sản Phú Lương.
Không cần bắt đầu bằng những công nghệ phức tạp, HTX đang dùng chính công cụ quen thuộc nhất là chiếc điện thoại để rút ngắn khoảng cách giữa người trồng chè và người mua.
Và khi người nông dân bắt đầu biết sản xuất cho ai, bán cho ai và nghe thị trường nói gì, chiếc điện thoại đã trở thành một phần của chuỗi sản xuất, chứ không còn đơn thuần là công cụ để quảng bá sản phẩm.
