Độc, lạ mô hình trồng 'vua của các loại nho' theo hướng công nghệ cao trên đất Phú Thọ
Tại tổ dân phố Tân Vinh, xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ (địa phận Hòa Bình cũ), một trang trại nho công nghệ cao rộng khoảng 5 ha đang chứng minh rằng việc chuyển đổi cây trồng đúng hướng, kết hợp ứng dụng kỹ thuật bài bản, có thể nâng cao đáng kể giá trị canh tác trên cùng một diện tích đất.
Từ vườn bưởi kém hiệu quả đến trang trại nho công nghệ cao
Chủ nhân của mô hình là anh Nguyễn Quang Trung tại tổ dân phố Tân Vinh, xã Lương Sơn (Phú Thọ), người từng có thời gian công tác trong cơ quan nhà nước trước khi rẽ hướng sang làm nông nghiệp.
Ban đầu, anh đầu tư trồng bưởi Diễn và mít trên tổng diện tích khoảng 20 ha. Tuy nhiên, khi nhận thấy các loại cây ăn quả truyền thống như cam, bưởi ở nhiều vùng lân cận ngày càng khó bán do giá cả bấp bênh và chu kỳ kinh tế bão hòa, anh quyết định cải tạo 5 ha vườn bưởi để chuyển sang trồng nho, một hướng đi khá táo bạo vào thời điểm đó.
Năm 2022, anh bắt đầu thử nghiệm với 200 gốc nho mẫu đơn, giống cây vốn nổi tiếng khó tính, đòi hỏi khắt khe về đất, nước, ánh sáng, nhiệt độ và kỹ thuật chăm sóc. Những vụ đầu tiên, cây phát triển nhưng cho ít quả, thậm chí có gốc không ra quả hoặc nhiễm bệnh rồi chết. Không nản chí, anh Trung tiếp tục nghiên cứu tài liệu, học hỏi kinh nghiệm và dần điều chỉnh quy trình canh tác cho phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương.
Nho mẫu đơn, hay còn gọi bằng tên thương mại Shine Muscat, vốn có xuất xứ từ Nhật Bản, là kết quả lai tạo giữa hai giống Akitsu-21 và Hakunan do Viện Khoa học cây ăn quả quốc gia Nhật Bản thực hiện từ năm 1997 và được thương mại hóa rộng rãi từ năm 2003. Với đặc điểm không hạt, vỏ mỏng có thể ăn cùng thịt quả, giống nho này được giới kinh doanh trái cây cao cấp gọi là "vua của các loại nho".
Theo lý giải của chủ vườn, chất lượng nho công nghệ cao tại Phú Thọ có phần vượt trội so với hàng nhập khẩu nhờ lợi thế khí hậu. Trong khi các vùng trồng nho nổi tiếng ở Hàn Quốc hay Nhật Bản chỉ có khoảng 6 tháng nắng mỗi năm, Phú Thọ lại đón hơn 11 tháng nắng, giúp cây quang hợp liên tục và tích lũy đường tối đa. Nho được hái chín cây, không phải trải qua vận chuyển đường dài, nên giữ được độ giòn và hương vị tự nhiên. Ngoài ra, theo anh Trung, tuổi thọ của một gốc nho mẫu đơn có thể kéo dài từ vài chục năm đến hàng trăm năm nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật.
Nền tảng kỹ thuật làm nên khác biệt
Yếu tố cốt lõi giúp mô hình đứng vững chính là hệ thống hạ tầng công nghệ cao được đầu tư đồng bộ. Toàn bộ diện tích nho được che phủ bằng hệ thống nhà màng khép kín nhằm hạn chế tác động của mưa và sương muối, đi kèm hệ thống tưới tự động và thoát nước. Đất trồng được lấy mẫu phân tích kỹ trước khi xuống giống để có phương án cải tạo phù hợp.
Khâu chăm sóc cũng được thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt. Mỗi cành chỉ giữ lại khoảng 12 đến 14 lá nhằm tập trung dinh dưỡng nuôi quả và bảo đảm khả năng quang hợp. Khi chùm còn nhỏ, từng chùm được bọc bằng túi chuyên dụng để giảm ảnh hưởng của thời tiết, côn trùng và sâu bệnh. Việc tỉa chùm cũng được coi là công đoạn quyết định mẫu mã và chất lượng quả, bởi nếu để quả quá dày, chùm dễ bị ken và xuất hiện vết tỳ.
Nhờ áp dụng đúng kỹ thuật, nhà vườn có thể chủ động thời điểm cắt cành sau vụ thu hoạch đầu để cây tiếp tục ra hoa, từ đó tổ chức sản xuất hai vụ mỗi năm thay vì một vụ như thông thường. Toàn bộ quy trình, từ chọn giống đến thu hoạch và bảo quản, được thực hiện theo tiêu chuẩn VietGAP, và sản phẩm nho của trang trại đã được cấp giấy chứng nhận VietGAP.
Hiệu quả kinh tế và hướng mở rộng
Đến nay, trang trại trồng nho công nghệ cao đã phát triển được 1.500 gốc nho mẫu đơn. Trên diện tích 5 ha, anh Trung dành riêng 1 ha để trồng thử nghiệm 500 gốc nho Ruby đỏ và 500 gốc Ruby đen, hai giống nho cao cấp nhập khẩu từ Nhật Bản. Giá cây giống nhập khẩu không hề rẻ, khoảng 1 triệu đồng một cây đối với Ruby đỏ và khoảng 500.000 đồng một cây đối với nho mẫu đơn.
Theo tính toán của chủ vườn, một gốc nho khoảng 4 năm tuổi có thể cho 10 đến 20 kg quả, còn khi cây trưởng thành, năng suất có thể đạt 30 đến 50 kg mỗi gốc. Sản lượng toàn vườn hiện đạt khoảng 5 đến 10 tấn mỗi vụ. Nho mẫu đơn được bán với giá khoảng 290.000 đồng một kg, tiêu thụ chủ yếu tại vườn, qua mạng xã hội và các cửa hàng nông sản, nhiều thời điểm không đủ hàng để đáp ứng nhu cầu đặt mua.
Từ kết quả bước đầu này, mô hình đang tiếp tục được mở rộng với một phân khu vườn nho mới nằm dọc bờ sông Đà. Câu chuyện của anh Nguyễn Quang Trung cho thấy việc lựa chọn cây trồng phù hợp với thị trường, kết hợp đầu tư kỹ thuật đồng bộ, có thể mở ra hướng đi mới, hiệu quả hơn cho nông nghiệp tại địa phương.
