Nuôi gà bằng máy, trồng nho nhà màng, nuôi lợn trên cao: Công nghệ vào tận chuồng trại (Bài 4)
Từ máy ấp con giống, nhà màng trồng nho đến mô hình chuồng nuôi nhiều tầng, công nghệ đang giúp người sản xuất Hà Nội giải bài toán đất đai ngày càng hạn hẹp. Nhưng máy móc chỉ thực sự có giá trị khi được đặt trong một cách tổ chức sản xuất mới.
Nông nghiệp thông minh: Không thêm đất, tăng năng lực sản xuất
Tại xã Thư Lâm, Công ty cổ phần giống gia cầm Tiến Đạt là một trong những mô hình tiêu biểu ứng dụng công nghệ vào sản xuất con giống.
Từ một cơ sở kinh doanh quy mô nhỏ, doanh nghiệp từng bước đầu tư hệ thống máy ấp hiện đại, tự động hóa nhiều công đoạn sản xuất. Đến nay, cơ sở đã mở rộng lên gần 3ha với ba xưởng ấp, cung cấp con giống chất lượng cao cho nhiều địa phương trên cả nước.
"Máy ấp mang lại lợi nhuận cho công ty rất cao, vì đảm bảo độ ẩm và nhiệt độ cân bằng đều trong suốt quá trình ấp. Do máy điều chỉnh nên con gà nở ra rất khỏe mạnh, tỷ lệ đạt cao hơn hẳn so với ấp thủ công trước đây", bà Ngô Thị Tuyến, Trợ lý Giám đốc Công ty cổ phần Giống gia cầm Tiến Đạt, cho biết.
Đô thị hóa nhanh đang đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy sản xuất nông nghiệp tại các địa phương ven đô. Thay vì mở rộng diện tích canh tác, xã Thư Lâm tập trung phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, ứng dụng công nghệ, nâng cao giá trị gia tăng và gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ, du lịch trải nghiệm.
Đến nay, toàn xã có 42 trang trại, trong đó 12 trang trại được đầu tư theo hướng hiện đại, cùng 15 mô hình liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ và 10 mô hình nông nghiệp gắn với giáo dục, trải nghiệm, du lịch sinh thái.
Theo ông Phạm Đức Trọng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thư Lâm, để hiện thực hóa định hướng đó, địa phương đang tập trung triển khai một số nhiệm vụ, giải pháp cụ thể. Trong đó, đẩy mạnh phát triển kinh tế tập thể, chú trọng xây dựng, nâng cao chất lượng hoạt động của các chi, tổ hội nông dân nghề nghiệp; phát huy hiệu quả nguồn quỹ hỗ trợ nông dân cùng các nguồn vốn vay ngân hàng để phát triển sản xuất, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số; đồng thời xây dựng, nhân rộng các mô hình kinh tế đang cho hiệu quả tốt như cánh đồng sạch, vườn cây ăn quả sạch kết hợp du lịch trải nghiệm.
Nhà màng, chuồng nhiều tầng và bài toán đất chật
Tại xã Thạch Thất, anh Nguyễn Ngọc Quang đầu tư hệ thống nhà màng trên trang trại 3,5 ha, trong đó khoảng 1,5 ha trồng nho sữa.
Vụ nho năm 2026, trang trại dự kiến đạt doanh thu khoảng 3,5 tỷ đồng. Sản phẩm được bán qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, đồng thời kết hợp đón khách trải nghiệm. Có ngày cao điểm, trang trại đón 400-500 lượt khách đến hái nho, chụp ảnh và mua sản phẩm.
Như vậy, cùng một diện tích đất, mô hình không chỉ tạo ra nông sản mà còn tạo thêm giá trị từ thương mại điện tử và du lịch trải nghiệm.
Nhưng khi muốn mở rộng mô hình, anh Quang lại gặp một nút thắt khác, đó là đất đai. Việc xây dựng khu đón khách, nhà màng, khu chế biến, đóng gói trên đất nông nghiệp vẫn còn những vướng mắc pháp lý.
Câu chuyện này cho thấy công nghệ có thể giúp tăng giá trị trên một đơn vị diện tích, nhưng để giá trị đó tiếp tục được mở rộng, người sản xuất vẫn cần một không gian pháp lý ổn định.
Một cách làm khác đang được áp dụng tại Hợp tác xã Chăn nuôi Hoàng Long ở xã Tân Ước là tổ chức chăn nuôi theo chiều cao.
Từ năm 2017, Giám đốc HTX Nguyễn Trọng Long xây dựng các dãy chuồng nuôi nhiều tầng, thường được gọi là “chung cư cho lợn”, nhằm tăng diện tích chăn nuôi mà không phải mở rộng đất.
Trên diện tích hơn 5 ha, HTX duy trì đàn lợn hàng nghìn con, tổ chức chuỗi khép kín từ con giống, thức ăn, chăn nuôi đến giết mổ, chế biến và phân phối. Chuỗi thực phẩm A-Z của HTX đạt chứng nhận OCOP và đã có mặt tại nhiều hệ thống siêu thị, bếp ăn tập thể ở Hà Nội.
Ba mô hình, ba cách ứng dụng công nghệ khác nhau nhưng cùng trả lời một bài toán: Đất không tăng thì phải làm thế nào để giá trị sản xuất tăng lên?
Công nghệ chỉ là một mắt xích
Nhìn từ những mô hình này, nông nghiệp thông minh ở Hà Nội không phải câu chuyện đưa thật nhiều máy móc vào đồng ruộng.
Từ thay đổi tư duy, số hóa dữ liệu đến tự động hóa sản xuất, mỗi bước đều nhằm tổ chức lại cách làm nông nghiệp để sử dụng hiệu quả hơn đất đai, nhân lực và nguồn lực đầu tư.
Công nghệ có thể giúp kiểm soát nhiệt độ trong một máy ấp, tạo môi trường sản xuất ổn định trong nhà màng hay tăng diện tích chăn nuôi theo chiều cao. Nhưng để những mô hình ấy phát triển thành chuỗi giá trị, vẫn cần thị trường, quy hoạch và một cơ chế đất đai phù hợp.
Những mô hình ấy cho thấy công nghệ đang giúp nông nghiệp Thủ đô đi xa hơn mục tiêu đơn thuần là sản xuất ra nông sản.
Vấn đề còn lại là làm thế nào để những mô hình tiên phong không dừng ở vài điểm sáng, mà có thể nhân rộng. Và đó cũng là câu hỏi đặt ra cho chính sách - mảnh ghép cuối cùng của một nền nông nghiệp thông minh.
