Tin vũ khí hôm nay 15/9: NATO đang mở rộng thế răn đe hạt nhân về phía Nga?
Tin vũ khí hôm nay, NATO đang mở rộng thế răn đe hạt nhân về phía Nga; Ukraine dùng tiêm kích F-16 và tên lửa AIM-120 bắn hạ UAV phản lực; Mỹ tăng tốc thoát phụ thuộc Trung Quốc trong các chương trình vũ khí chiến lược.
NATO đang mở rộng thế răn đe hạt nhân về phía Nga?
Phần Lan, quốc gia gia nhập NATO năm 2023, ngày 14/9 chính thức tham gia sáng kiến Forward Deterrence (răn đe tiền phương) do Pháp khởi xướng, trở thành một trong những thành viên châu Âu hợp tác với Paris về vai trò của lực lượng hạt nhân Pháp trong an ninh khu vực. Pháp và Phần Lan cho biết một nhóm chỉ đạo hạt nhân chung sẽ được thành lập trong những tháng tới để bắt đầu xây dựng nội dung hợp tác cụ thể.
Điều quan trọng là sáng kiến này không phải cơ chế “chia sẻ hạt nhân” theo nghĩa các nước thành viên được quyền sử dụng vũ khí của Pháp. Tổng thống Pháp vẫn là người duy nhất có quyền ra lệnh sử dụng kho vũ khí hạt nhân nước này. Paris cũng nói rõ Forward Deterrence không tạo ra một cam kết hạt nhân tự động và không thay thế "chiếc ô" răn đe của NATO.
Mô hình được Pháp đưa ra có nhiều cấp độ. Đồng minh trước hết có thể tham gia tham vấn chiến lược và diễn tập răn đe bằng lực lượng thông thường. Ở bước cao hơn, Pháp để ngỏ khả năng tạm thời triển khai một phần lực lượng không quân chiến lược tới lãnh thổ đối tác trong thời kỳ khủng hoảng. Tuy nhiên, việc Phần Lan gia nhập sáng kiến không đồng nghĩa các máy bay chiến đấu mang vũ khí hạt nhân sẽ lập tức tới các căn cứ nước này. Phần Lan cũng khẳng định không có kế hoạch bố trí vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ trong thời bình.
Với Phần Lan, phần đóng góp trước mắt nhiều khả năng vẫn nằm ở năng lực thông thường như phòng không, cảnh báo sớm, tình báo, bảo vệ căn cứ và không quân. Nước này đang tiếp nhận 64 chiếc F-35A, tạo thêm một nền tảng có khả năng thu thập và chia sẻ dữ liệu trong các chiến dịch liên quân.
Vị trí địa lí khiến sự tham gia của Helsinki có ý nghĩa riêng. Phần Lan có đường biên giới dài hơn 1.300 km với Nga và nằm giữa khu vực Baltic với Bắc Âu. Việc nước này tham gia đối thoại răn đe giúp Pháp mở rộng mạng hợp tác về phía bắc, nhưng quyền quyết định hạt nhân vẫn hoàn toàn nằm trong tay Paris. Theo Điện Élysée, Forward Deterrence được thiết kế để bổ sung cho NATO, chứ không xây một “chiếc ô hạt nhân Pháp” riêng thay thế Mỹ.
Ukraine dùng phương pháp rất tốn kém để bắn hạ UAV phản lực Nga
Ukraine đang phải dùng cả tiêm kích F-16 cùng tên lửa AIM-9 và AIM-120 để đánh chặn UAV phản lực Nga. Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết phương án này rất tốn kém, nhưng trong những trường hợp không còn cách nào khác để ngăn một UAV lao tới khu vực dân sự, Kyiv vẫn phải sử dụng tên lửa không đối không. Các loại đạn AIM hiện cũng được Ukraine dùng để đối phó tên lửa hành trình và những mục tiêu bay tốc độ cao.
Sự xuất hiện ngày càng nhiều của các dòng Geran dùng động cơ phản lực đang khiến bài toán phòng không khó hơn. Geran-4 và Geran-5 có thể đạt tốc độ khoảng 600km/h, nhanh hơn nhiều so với Shahed sử dụng động cơ piston. Những UAV như vậy khiến các tổ súng máy, pháo phòng không và UAV đánh chặn giá rẻ có ít thời gian phản ứng hơn, trong khi dùng tên lửa AIM-9 hoặc AIM-120 cho mỗi mục tiêu lại gây áp lực lên kho đạn vốn phải dành cả cho tên lửa hành trình.
AIM-9 sử dụng đầu dò hồng ngoại và phù hợp với giao chiến ở cự ly gần. AIM-120 lớn hơn, có đầu dò radar chủ động và cho phép F-16 tấn công mục tiêu ngoài tầm nhìn. Bộ Quốc phòng Ukraine từng xác nhận cả hai loại đều có thể dùng chống UAV phản lực.
Vì vậy, Ukraine đang chạy đua tìm phương án rẻ hơn. Ông Zelensky cho biết nhiều nhóm trong nước đang phát triển phương tiện đánh chặn tốc độ cao, trong khi Ukraine cũng hợp tác với Canada về các công nghệ phòng không mới. Các mẫu UAV đánh chặn chuyên săn Shahed phản lực đã bước vào thử nghiệm, với mục tiêu giảm phụ thuộc vào tên lửa có giá trị cao.
Áp lực càng lớn khi nguồn AIM không phải vô hạn. Các báo cáo gần đây cho biết Ukraine đang phải tiết kiệm AIM-9 và AIM-120 trong lúc Nga tăng sản lượng UAV phản lực. Điều đó khiến F-16 ngày càng đóng vai trò như một lớp phòng không cơ động. Chiếc tiêm kích có thể nhanh chóng tới nơi xuất hiện mục tiêu khó, nhưng Kyiv không muốn biến đây thành cách đánh chặn thường xuyên nếu mỗi UAV giá thấp đều phải đổi bằng một tên lửa không đối không đắt tiền.
Mỹ tăng tốc thoát phụ thuộc Trung Quốc trong các chương trình vũ khí chiến lược
Lầu Năm Góc ngày 14/9 công bố khoản đầu tư cam kết 450 triệu USD vào The Elmet Group nhằm mở rộng sản xuất và chế biến vonfram, một kim loại quan trọng đối với nhiều chương trình quốc phòng Mỹ. Khoản đầu tư bắt đầu bằng đợt giải ngân 200 triệu USD, phần còn lại được cấp theo tiến độ các dự án. Đổi lại, chính phủ Mỹ có quyền nắm tới 19,9% cổ phần công ty.
Vonfram có khối lượng riêng lớn, chịu nhiệt và chống mài mòn rất tốt. Nó được sử dụng trong các hợp kim, vật liệu xuyên, linh kiện chịu nhiệt và dụng cụ gia công chính xác. Elmet hiện cung cấp vật liệu hoặc linh kiện cho nhiều chương trình quân sự như Patriot, F-35, JDAM, Phalanx, Trident II cùng các tàu ngầm lớp Virginia và Columbia.
Mối lo của Mỹ nằm ở mức độ tập trung nguồn cung. Số liệu của Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ cho thấy Trung Quốc chiếm khoảng 82 - 83% sản lượng vonfram khai thác toàn cầu trong những năm gần đây. Vì thế, ngay cả khi Mỹ có nhà máy chế tạo vũ khí trong nước, việc thiếu nguyên liệu hoặc sản phẩm trung gian vẫn có thể gây chậm dây chuyền.
Elmet dự kiến dành hơn 165 triệu USD để mở rộng các cơ sở tại Maine, Michigan và Ohio. Khoảng 150 triệu USD khác sẽ được đầu tư vào tổ hợp Springer ở Nevada, nơi công ty hợp tác với Blue Moon Metals và EQ Resources để khôi phục hoạt động khai thác và xây dựng năng lực chuyển đổi amoni paratungstate, hay APT. Đây là một sản phẩm trung gian quan trọng trước khi vonfram được chế biến thành bột và các sản phẩm kim loại.
Song song với khoản đầu tư 450 triệu USD, một công ty con của Elmet còn nhận hợp đồng riêng từ Cơ quan Hậu cần Quốc phòng Mỹ với giá trị tối đa 2 tỉ USD để cung cấp quặng, tinh quặng và natri tungstate cho Kho dự trữ quốc phòng quốc gia. Hợp đồng này có mức cam kết tối thiểu 150 triệu USD.
Mục tiêu của Mỹ vì thế không chỉ là mua thêm vonfram ngay lập tức, mà là dựng lại cả chuỗi từ khai thác, tinh luyện tới chế tạo trong nước và tại các quốc gia đồng minh, nhằm giảm nguy cơ một khâu nguyên liệu ở nước ngoài làm chậm hàng loạt chương trình vũ khí.
