Ngày nâng hạng chứng khoán Việt đến gần: Dòng vốn vào thị trường liệu có bùng nổ?
Từ ngày 21/9 tới đây, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell, mở rộng cánh cửa tiếp cận các dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, lượng vốn thực tế vào thị trường và tốc độ giải ngân vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố.
Theo ước tính của World Bank, Việt Nam có thể đón khoảng 3-5 tỷ USD trong 1-2 năm đầu sau nâng hạng. Xa hơn, quy mô vốn quốc tế vào thị trường được dự báo có thể lên tới 25 tỷ USD trong giai đoạn đến năm 2030.
Trong khi kỳ vọng về dòng tiền mới gia tăng nhờ áp lực bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài đã có dấu hiệu hạ nhiệt. Giá trị bán ròng trong tháng 8 giảm còn 1.400 tỷ đồng, thấp hơn 88,6% so với mức 11.900 tỷ đồng của tháng 7 và là mức thấp nhất trong 5 tháng.
Nâng hạng không đồng nghĩa chứng khoán sẽ lập tức tăng mạnh
Chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân cho rằng: Việc Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) từ ngày 21/9/2026 là một dấu mốc rất quan trọng đối với quá trình phát triển thị trường vốn Việt Nam.
Đây không chỉ là câu chuyện về “danh hiệu”, mà quan trọng hơn là mở ra khả năng tiếp cận một dòng vốn quốc tế có quy mô và tính chuyên nghiệp cao hơn. FTSE Russell đã xác nhận thời điểm hiệu lực là ngày 21/9 và việc đưa Việt Nam vào các bộ chỉ số sẽ được thực hiện theo lộ trình.
Tác động tích cực đầu tiên là cải thiện dòng vốn ngoại và thanh khoản thị trường. Khi Việt Nam chuyển sang nhóm thị trường mới nổi, nhiều quỹ đầu tư quốc tế sử dụng chỉ số FTSE làm chuẩn tham chiếu sẽ phải hoặc có động lực tăng tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam. FTSE đã công bố 27 cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào các bộ chỉ số, với tỷ trọng ban đầu khoảng 0,49% theo một số ước tính thị trường.
Điểm đáng chú ý hơn là hiệu ứng dài hạn đối với định giá tài sản. Khi thị trường được nhìn nhận ở cấp độ mới nổi, chi phí vốn của doanh nghiệp về dài hạn có thể giảm, khả năng huy động vốn qua thị trường chứng khoán được cải thiện, đồng thời các doanh nghiệp có nền tảng tốt, quản trị minh bạch và quy mô lớn sẽ có cơ hội tiếp cận sâu hơn với các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu.
“Tuy nhiên, chúng ta không nên kỳ vọng việc nâng hạng sẽ lập tức tạo ra một “con sóng tăng giá” trên toàn thị trường. Một phần kỳ vọng đã được phản ánh vào giá trước ngày 21/9; thậm chí trong ngắn hạn có thể xuất hiện hiện tượng “mua theo kỳ vọng, bán khi sự kiện xảy ra”. Những phiên đầu tiên sau nâng hạng vì vậy có thể biến động mạnh, nhất là ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn và các mã nằm trong rổ chỉ số”, ông Nhân nói.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư Công ty Chứng khoán An Bình (ABS) cho rằng: Trong ngắn hạn, tác động của việc nâng hạng sẽ không còn mạnh như giai đoạn đầu, khi kỳ vọng bắt đầu được thị trường phản ánh. Hiện một phần hiệu ứng từ thông tin này đã được hấp thụ, trong khi diễn biến chứng khoán chịu chi phối bởi nhiều yếu tố khác, đáng chú ý là áp lực lạm phát và lãi suất.
“Việc nâng hạng vẫn có tác động, nhưng mức độ sẽ không quá lớn nếu xét cả về định tính lẫn định lượng”, ông Minh nhận định.
Về định tính, thông tin nâng hạng đã tác động đến thị trường từ trước. Về định lượng, theo ông Minh, ngày 21-9, các quỹ dự kiến bắt đầu đợt giải ngân đầu tiên với tỷ lệ 10%, tương đương khoảng 150-200 triệu USD. Con số giải ngân dự kiến này còn quá nhỏ so với quy mô vốn thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường đang chịu tác động từ nhiều thông tin bất lợi, dòng vốn này vẫn mang ý nghĩa tích cực đối với tâm lý nhà đầu tư.
Cơ hội hút vốn ngoại lớn hơn, nhưng cần thời gian
Ông Nguyễn Thế Minh cũng nhìn nhận rằng, khi bàn về khả năng thu hút vốn ngoại đổ vào thị trường chứng khoán Việt Nam sau thông tin nâng hạng, cần tách thành hai nhóm gồm quỹ thụ động và quỹ chủ động.
Theo đó, với các quỹ thụ động, đợt giải ngân đầu tiên có thể mang lại khoảng 150-200 triệu USD. Sau đó dự kiến còn ba đợt giải ngân tiếp theo, đưa tổng lượng vốn từ nhóm quỹ này lên khoảng 1,5-2 tỷ USD. Một yếu tố thuận lợi khác là trong thời gian Việt Nam được nâng hạng, một số thị trường như Indonesia, khu vực Trung Đông… đã giảm mạnh do tác động của căng thẳng địa chính trị.
Bên cạnh đó, Indonesia còn ghi nhận làn sóng rút vốn trước những lo ngại liên quan đến mức độ minh bạch về tỷ lệ sở hữu. Diễn biến này vô tình tạo thuận lợi cho thị trường chứng khoán Việt Nam, có thể giúp tăng tỷ trọng vốn của nhà đầu tư ngoại vào Việt Nam so với ước tính ban đầu.
Đối với các quỹ chủ động, Việt Nam cũng có khả năng tiếp cận thêm dòng vốn từ nhóm nhà đầu tư này, nhưng quy mô và tốc độ giải ngân thực tế vẫn cần thời gian để kiểm chứng.
Nhìn vào thông lệ tại các thị trường khác, quy mô của các quỹ chủ động trong rổ chỉ số thường gấp khoảng 4-5 lần các quỹ thụ động. Vì vậy, đây cũng là nguồn vốn mà thị trường Việt Nam có khả năng thu hút sau khi được nâng hạng.
“Tuy nhiên, dòng tiền này sẽ không đổ vào thị trường Việt Nam ngay lập tức, mà giải ngân rải rác theo lộ trình. Do đó chúng ta không nên kỳ vọng sẽ có lượng vốn lớn, lên đến hàng tỷ USD ngay lập tức chảy vào chứng khoán Việt Nam sau thời điểm nâng hạng”, ông Minh nêu quan điểm.
Dù dòng vốn ngoại khó tăng mạnh ngay trong ngắn hạn, song mục tiêu cốt lõi của việc nâng hạng vẫn là mở rộng khả năng thu hút vốn quốc tế vào Việt Nam. Vì thế, việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam không phải đích đến, mà là bước khởi đầu để thị trường tiếp cận những nguồn vốn mới.
“Trước đây, vốn ngoại chảy vào Việt Nam chủ yếu đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore… và các thị trường châu Âu. Tuy nhiên, biến động lãi suất thời gian qua đã khiến dòng vốn này rút khỏi thị trường khá nhiều. Vì vậy, Việt Nam cần mở rộng khả năng tiếp cận những nguồn vốn mới và nâng hạng là một trong những điều kiện để thực hiện điều đó”, ông Minh nhấn mạnh.
Nâng hạng rồi, làm gì để giữ chân dòng vốn ngoại?
Theo phân tích của các chuyên gia, sau ngày 21/9, vấn đề quan trọng nhất không phải là “có bao nhiêu tiền ngoại vào”, mà là Việt Nam phải tiếp tục cải cách để biến dòng vốn mang tính sự kiện thành dòng vốn dài hạn. Đây mới là giá trị lớn nhất của câu chuyện nâng hạng đối với thị trường chứng khoán và nền kinh tế.
TS Lê Bá Chí Nhân nhấn mạnh, việc nâng hạng chỉ là điều kiện cần, còn để thị trường chứng khoán Việt Nam thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn quốc tế thì phải nâng chất lượng thị trường một cách toàn diện.
Trước hết, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế và hạ tầng thị trường, tạo một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao. Nhà đầu tư nước ngoài không chỉ quan tâm thị trường tăng bao nhiêu điểm, mà quan tâm họ có thể vào – ra vốn thuận lợi hay không, quyền lợi cổ đông có được bảo vệ hay không và các quy định có nhất quán, minh bạch hay không.
Thứ hai là nâng chất lượng doanh nghiệp niêm yết. Muốn thu hút dòng vốn dài hạn, chúng ta phải có nhiều doanh nghiệp đủ quy mô, năng lực cạnh tranh khu vực, quản trị hiện đại, công bố thông tin minh bạch và có chiến lược tăng trưởng bền vững. Khi chất lượng hàng hóa trên thị trường được nâng lên, dòng vốn ngoại sẽ có nhiều lựa chọn hơn thay vì chỉ tập trung vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn.
Thứ ba, cần tiếp tục mở rộng không gian cho nhà đầu tư nước ngoài, nhất là xử lý hợp lý vấn đề giới hạn sở hữu, cải thiện cơ chế thanh toán, giao dịch và khả năng tiếp cận thông tin bằng tiếng Anh. Đây là những yếu tố tưởng như kỹ thuật nhưng lại quyết định rất lớn đến khả năng giải ngân thực tế của các quỹ quốc tế.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thế Minh cho rằng: Để thu hút dòng vốn ngoại một cách bền vững, Việt Nam cần đồng thời cải thiện những yếu tố nền tảng của thị trường. Trong đó, cần nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia là bài toán căn cơ, vừa giúp Việt Nam huy động vốn với chi phí thấp hơn, vừa củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế về mức độ an toàn của thị trường.
Một yêu cầu khác là cải thiện chất lượng và quy mô hàng hóa trên thị trường chứng khoán. Hiện vốn hóa và diễn biến chỉ số vẫn phụ thuộc khá lớn vào một số doanh nghiệp quy mô lớn, trong khi số lượng cổ phiếu vốn hóa lớn chưa nhiều.
“Muốn nhà đầu tư ngoại phân bổ nhiều vốn hơn và tỷ trọng của Việt Nam trong các rổ chỉ số tăng lên, thị trường phải có thêm nhiều cổ phiếu quy mô vốn hóa lớn”, ông Minh nói.
Bên cạnh nâng chất lượng hàng hóa hiện hữu, thị trường cần có thêm các doanh nghiệp lớn lên sàn. Trong đó, các doanh nghiệp từ khu vực nhà nước là nguồn hàng quan trọng, góp phần gia tăng vốn hóa và quy mô thị trường.
Về trung và dài hạn, giá trị lớn nhất của việc nâng hạng không nằm ở một vài tỷ USD dòng vốn ban đầu, mà nằm ở việc nâng chuẩn thị trường: minh bạch hơn, thanh khoản tốt hơn, sản phẩm đa dạng hơn và kết nối sâu hơn với dòng vốn toàn cầu. Hiện tượng nhà đầu tư nước ngoài đã quay lại mua ròng trước thời điểm nâng hạng là tín hiệu đáng chú ý, nhưng dòng vốn bền vững vẫn phụ thuộc vào chất lượng tăng trưởng kinh tế, lợi nhuận doanh nghiệp và tiến trình cải cách thị trường.
TS Lê Bá Chí Nhân nhìn nhận
.jpg)
