'Lời ru mênh mông': Khi sen, cỏ cây và kiếp người cùng cất tiếng thì thầm
Tranh của Ngọc không ồn ào. Nó không cố gắng chinh phục người xem bằng những tuyên ngôn lớn lao. Trái lại, tranh như một tiếng thì thầm, càng nhìn lâu càng nghe thấy nhiều hơn....
Cuộc triển lãm Lời ru mênh mông của họa sĩ Trương Văn Ngọc là một cuộc gặp gỡ của 40 tác phẩm màu nước trên giấy, và đặc biệt là những thử nghiệm trên lụa lần này, mở ra một thế giới hội họa dịu dàng, trong trẻo mà da diết, nơi cỏ cây, hoa lá, sen và con người dường như cùng "hòa ca", cùng cất tiếng trong một nhịp thở của thời gian...
Nhìn tranh của Trương Văn Ngọc, rồi gặp Trương Văn Ngọc ngoài đời, thật khó để không nhận ra một sự thống nhất rất tự nhiên giữa người và tranh. Có một điều gì đó trong trẻo, hiền lành, lặng lẽ nhưng bền bỉ hiện diện trong cả con người người họa sĩ tài hoa và thế giới mà Ngọc tạo dựng trên mặt giấy, trên tấm lụa. Tranh của Ngọc không ồn ào. Nó không cố gắng chinh phục người xem bằng những tuyên ngôn lớn lao. Trái lại, tranh như một tiếng thì thầm, càng nhìn lâu càng nghe thấy nhiều hơn.
Sinh ra và lớn lên tại miền trung du Đất tổ Phú Thọ mênh mang, Trương Văn Ngọc mang theo một tâm hồn dường như được nuôi dưỡng bởi cây cỏ, bởi những mùa hoa, bởi những khoảng trời rộng lộng gió và những nhịp sống chậm của miền quê. Khi bước ra phố, đi vào đời sống nghệ thuật đô thị, người họa sĩ ấy vẫn giữ được cái phần tinh khiết của mình. Có lẽ đó chính là điều làm nên căn cước riêng trong hội họa của Trương Văn Ngọc: đi xa nhưng không rời khỏi cội nguồn; bước vào thế giới rộng lớn nhưng vẫn giữ nguyên một miền tâm hồn nguyên sơ.
Đặc biệt, thế giới của Trương Văn Ngọc và thế giới của sen dường như đã trở thành hình với bóng. Nhìn sen trong tranh Ngọc, người ta có thể nhận ra Ngọc. Và ở bên Ngọc, nhâm nhi một chén trà, lắng nghe anh trò chuyện về thế sự, về con người, lại thấy đâu đó bóng dáng của sen, thanh sạch, nhẫn nại, dịu dàng mà không yếu đuối.
Sen trong tranh Ngọc không đơn thuần là một đề tài mỹ thuật. Sen trở thành một cách để người họa sĩ nói về đời sống. Từ một cánh hoa, một chiếc lá, một thân sen, một khoảng nước, Ngọc mở ra những suy tưởng nhẹ nhàng về phận người. Không cần những triết lý được nói thành lời, mỗi bức tranh dường như tự đặt vào lòng người xem một câu hỏi rất khẽ rằng Con người có thể sống thế nào để giữ được vẻ đẹp của mình giữa những bề bộn, ngổn ngang biến động của cuộc đời?
Và câu trả lời của Ngọc, có lẽ, nằm trong chính cách Ngọc nhìn cỏ cây.
Dù là cỏ cũng phải đẹp. Là lá cũng phải thướt tha, dịu dàng. Là hoa thì phải tinh tế trong từng cánh, từng nhụy. Đẹp không chỉ khi đang độ hé nở, mà ngay cả lúc tàn phai, khi cánh hoa đã héo khô, vẻ đẹp ấy vẫn không mất đi hoàn toàn. Bởi cái đẹp trong quan niệm của Ngọc dường như không nằm ở sự hoàn hảo nhất thời, mà nằm trong toàn bộ hành trình tồn tại của một sự sống.
Đó cũng chính là lúc hội họa của Trương Văn Ngọc vượt khỏi câu chuyện về hoa lá để chạm vào câu chuyện về thân phận con người.
Có sinh ra, có lớn lên, có rực rỡ, có phai tàn. Có những mùa đời tưởng như rất ngắn ngủi, nhưng mỗi khoảnh khắc đều có ý nghĩa nếu con người biết sống trọn vẹn với nó. Một bông hoa khi nở là một vẻ đẹp, và khi héo cũng là một vẻ đẹp khác. Một chiếc lá non có sự mềm mại của lá non, chiếc lá già mang theo dấu vết của thời gian. Cái đẹp vì thế không phải là thứ đứng yên, mà là thứ luôn chuyển động cùng thời gian.
Ở phương diện ấy, Lời ru mênh mông không chỉ là lời ru của thiên nhiên. Đó còn là lời ru của thời gian, của ký ức và của kiếp người.
Điều đáng quý là Trương Văn Ngọc không áp đặt những suy tưởng ấy lên người xem. Ngọc để cho chúng hiện ra một cách tự nhiên qua màu sắc, đường nét, khoảng trắng, nhòe lẫn và sự mong manh của chất liệu. Đặc biệt, việc đưa màu nước lên lụa trong lần triển lãm này càng làm cho thế giới hội họa của Ngọc trở nên mềm mại hơn. Lụa vốn có độ trong, độ thấm và sự mong manh rất riêng, khi gặp màu nước, những sắc độ dường như không còn chỉ nằm trên bề mặt mà tan vào nhau, tạo nên một cảm giác vừa thực vừa mơ.
Trong những khoảng mỏng nhẹ ấy, người xem có thể bắt gặp một nhành sen, một chiếc lá, một dáng hoa, nhưng sâu hơn, có thể bắt gặp chính mình với những dịu dàng, tổn thương, khát vọng và những mùa đã đi qua.
Có lẽ vì thế mà xem tranh Trương Văn Ngọc không nên vội. Tranh của Ngọc cần một khoảng lặng. Cần người xem đứng trước tranh lâu hơn một chút, để những đường nét ban đầu tưởng như giản dị dần mở ra những tầng cảm xúc khác. Và khi ấy, cái “mênh mông” trong tên gọi của triển lãm không còn là không gian của phong cảnh hay thiên nhiên, mà trở thành mênh mông của tâm tưởng.
Bạn hãy đến cảm nhận và sẻ chia những điều tôi nói nhé...
.jpg)
