Thứ trưởng Bộ Y tế: Chuyển trọng tâm chiến lược dân số để thực hiện toàn diện hơn
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh việc chuyển trọng tâm chính sách từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển, là sự mở rộng nhằm thực hiện toàn diện hơn các mục tiêu dân số trong giai đoạn mới.
Ngày 24/9, Cục Dân số (Bộ Y tế) tổ chức Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Tránh thai Thế giới (26/9/2026) với thông điệp chiến lược: “Hãy chủ động sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp để nâng cao chất lượng dân số”. Sự kiện không chỉ đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ trong công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản mà còn trực tiếp đối mặt với những thách thức toàn cầu và thực trạng đáng lo ngại tại Việt Nam.
Bức tranh tránh thai toàn cầu và những khoảng trống tại Việt Nam
Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh rằng việc chuyển trọng tâm chính sách từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển theo tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW tuyệt đối không đồng nghĩa với việc lơi lỏng công tác kế hoạch hóa gia đình. Ngược lại, đây là sự mở rộng nhằm thực hiện toàn diện hơn các mục tiêu dân số trong giai đoạn mới.
Căn cứ theo Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị, ngành y tế đứng trước yêu cầu phải có các giải pháp đột phá nhằm nâng cao chất lượng dân số, bảo đảm thích ứng linh hoạt với già hóa dân số và gia tăng tỷ lệ sinh để đạt mức sinh thay thế bền vững. Lãnh đạo Bộ Y tế khẳng định, kế hoạch hóa gia đình vượt xa khái niệm tránh thai đơn thuần; đây là quyền tự nguyện của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng trong việc quyết định thời điểm, khoảng cách sinh con và quy mô gia đình nhằm nuôi dạy con có trách nhiệm, phù hợp với chuẩn mực xã hội.
Thống kê quốc tế cho thấy trong giai đoạn 2015-2019, thế giới chứng kiến khoảng 121 triệu ca mang thai ngoài ý muốn mỗi năm, với hơn 60% kết thúc bằng phá thai (tương đương 73 triệu ca hằng năm). Đáng báo động, có tới 45% số ca phá thai thực hiện trong điều kiện không an toàn, đe dọa trực tiếp đến tính mạng phụ nữ.
Tại Việt Nam, dẫu dịch vụ kế hoạch hóa gia đình ngày càng đa dạng, những thách thức nội tại vẫn hiện hữu. Theo đánh giá của Bộ Y tế, nhu cầu chưa được đáp ứng về kế hoạch hóa gia đình có xu hướng tăng cao, đặc biệt ở nhóm chưa kết hôn và không chung sống. Thêm vào đó, tình trạng mang thai ở tuổi vị thành niên, tảo hôn tại Tây Nguyên, Trung du và miền núi phía Bắc không chỉ cản trở tương lai của người trẻ mà còn làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực. Trước thực trạng này, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên yêu cầu các cấp, các ngành và toàn xã hội phải hành động quyết liệt hơn nữa để bảo đảm mọi người dân đều tiếp cận công bằng với thông tin và dịch vụ y tế.
Hành động từ thế hệ trẻ và định hướng tương lai
Nhằm tạo bước đột phá trong thời gian tới, Bộ Y tế đề nghị Cục Dân số phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành triển khai hiệu quả Luật Dân số gắn liền với các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2035. Đồng thời, nguồn lực tài chính phải được ưu tiên phân bổ cho các vùng sâu, vùng xa, khu công nghiệp và nhóm yếu thế.
Điểm nhấn truyền cảm hứng tại sự kiện là chương trình tọa đàm tương tác với thanh niên, sinh viên. Các chuyên gia y tế đã trực tiếp giải đáp, tháo gỡ tâm lí e ngại, cảnh báo hệ lụy của việc lạm dụng thuốc tránh thai khẩn cấp sai cách hay phá thai không an toàn. Thế hệ trẻ được khuyến khích chủ động trang bị kiến thức, biến nhận thức thành hành động có trách nhiệm, đồng thời phát huy vai trò tiên phong của sinh viên trong việc tư vấn, lan tỏa thông tin khoa học, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng.
