Ai đang dung dưỡng cho phim ngắn AI độc hại?
Núp bóng hình ảnh bắt mắt và kịch bản cuốn hút, các phim ngắn AI chứa nội dung lệch chuẩn, bạo lực và thực dụng đang lan truyền mạnh mẽ trên Facebook, TikTok. Không ít người trẻ bị thao túng tâm lí và dần mất khả năng phân biệt thực - ảo.
Đằng sau những phim ngắn AI hàng triệu view
Chỉ cần lướt vài lượt trên các nền tảng mạng xã hội phổ biến như Facebook, TikTok hay YouTube Shorts, người dùng không khó để bắt gặp vô số đoạn phim ngắn với hình ảnh sắc nét, bắt mắt cùng các nhân vật có ngoại hình hoàn hảo.
Tuy nhiên, đằng sau sự cuốn hút thị giác đó là hàng loạt nội dung mang tư tưởng lệch lạc, từ việc bình thường hóa quan niệm "phải có tiền, có quyền mới sống được" đến cổ xúy lối sống thực dụng, khuyến khích các cô gái trẻ dùng nhan sắc chèo kéo đại gia hay tổng tài, đơn cử như phim: Bị khinh thường vì nghèo, cô gái cướp luôn hôn phu của chị gái, Mang thai con của Tổng tài: Giá trị 100 tỷ, Dùng mỹ nhân kế trừng phạt kẻ bội bạc, Đại gia bao nuôi và cái kết của nữ sinh nghèo,...
Với thể loại phim này, nhân vật nam chính luôn là "Tổng tài bá đạo", "Tỉ phú ẩn danh" với quyền lực tối thượng; nhân vật nữ chính sẵn sàng làm mọi cách từ chèo kéo, phản bội bạn trai cũ đến dùng nhan sắc để tiến thân. Những bộ phim này xóa mờ ranh giới đạo đức, khiến người xem nhầm tưởng cuộc sống thực tế chỉ xoay quanh tiền bạc, quyền lực và sự đổi trác.
Không dừng lại ở các kịch bản bất chấp đạo đức, các phim ngắn AI chứa nội dung độc hại, thậm chí chạm ngưỡng khiêu dâm hay khỏa thân đang tràn lan mạnh mẽ, như phim: Bí mật của thư ký nóng bỏng và tổng tài, Cạm bẫy đêm tân hôn, Nữ gia sư quyến rũ và cậu chủ, Đừng nhìn... cô ấy đang bị quay lén.
Phim thường bắt đầu bằng cảnh nhân vật nữ rơi vào tình huống bị ép buộc, bị quay lén, lột đồ, hoặc ở trong các không gian riêng tư (phòng ngủ, phòng tắm, văn phòng riêng). Khi video đạt đến đỉnh điểm kích thích tò mò hoặc cắt ngang ở cảnh "nóng", người xem sẽ được dẫn đường link để tải các ứng dụng phim ngắn (DramaBox, ReelShort, ShortMax...) hoặc các web đen, ứng dụng cờ bạc để "mở khóa" xem tiếp.
Nội dung gây sốc và phản cảm vốn đã dễ thu hút sự chú ý, nay lại càng có hiệu ứng thị giác mạnh mẽ, kích thích sự tò mò của giới trẻ nhờ chất lượng đồ họa AI ngày càng mượt mà. Đáng quan ngại hơn, ngay cả khi nhiều bạn trẻ không chủ động tìm kiếm, thuật toán phân phối của các nền tảng vẫn liên tục gợi ý.
Các nhà sản xuất nội dung bẩn đã khéo léo gài bẫy người xem thông qua hình ảnh, lời nói và cốt truyện. Ban đầu, phim có thể khai thác các chủ đề quen thuộc, gần gũi với lứa tuổi học sinh, sinh viên như tình cảm học đường, áp lực thi cử.
Nhưng càng về sau, các yếu tố độc hại bắt đầu được cài cắm tinh vi nhằm tăng độ kịch tính, lôi kéo người xem sa vào vòng xoáy tư duy sai lệch.
Chẳng hạn như dòng phim AI bạo lực, bóp méo tâm lí và "trả thù cực đoan". Thể loại phim này thường sử dụng AI để tạo ra các cảnh quay bạo lực học đường, gia đình hoặc giới giang hồ với mức độ máu me, tàn nhẫn cao nhưng được tô vẽ bằng đồ họa bắt mắt, như: Mẹ chồng độc ác và màn đáp trả tàn khốc của dâu hiền; Sát thủ ẩn danh: Máu trả bằng máu; Trận chiến sinh tồn của tiểu thư bị tráo đổi,...
Nhiều người trẻ thừa nhận họ cảm thấy như bị thao túng, và khi tiếp xúc với tần suất quá dày đặc, ranh giới giữa sản phẩm hư cấu từ AI và thực tế đời thường dần bị xóa mờ.
Bẫy thao túng tư duy
Phân tích hiện tượng này dưới góc độ chuyên môn, Trao đổi với Một Thế Giới về vấn đề này, ThS. Nguyễn Hồng Nhung (giảng viên môn tâm lí học tại Hà Nội) cho rằng: "Hiện tượng giới trẻ bị ảnh hưởng tiêu cực bởi phim ngắn AI liên quan chặt chẽ đến khái niệm 'Dấu ấn tâm lí'. Đây là trạng thái khi một cá nhân tiếp xúc với một thông điệp hay hình ảnh nào đó đủ nhiều và đủ sâu, khiến nó hình thành nên định kiến hoặc tư duy cố định trong tâm trí.
Các nội dung độc hại không gây tác động hay làm thay đổi nhân sinh quan của con người ngay lập tức. Tuy nhiên, quá trình tiếp xúc diễn ra âm thầm thông qua cơ chế mưa dầm thấm lâu. Khi người trẻ xem liên tục các kịch bản AI bình thường hóa hành vi lệch chuẩn, họ sẽ dần thấy các hành vi đó là 'bình thường', 'thời thượng', rồi chuyển từ tò mò sang hứng thú, và cuối cùng là bắt chước, áp dụng những cách ứng xử sai lệch đó vào đời sống thực.
Thạc sĩ Nhung bổ sung thêm, sự nguy hiểm của AI nằm ở chỗ nó tạo ra những hình tượng "hoàn hảo hóa" nhưng mang giá trị lệch chuẩn, đánh gục hàng rào phòng thủ nhận thức của những người trẻ tuổi, đối tượng vốn đang trong giai đoạn định hình cá tính và dễ bị tác động bởi môi trường xung quanh.
Dù các tập đoàn công nghệ lớn đã và đang triển khai nhiều công cụ lọc, phát hiện nội dung không phù hợp dựa trên từ khóa hay nhận diện hình ảnh, các bộ phim ngắn AI mang tính chất phản cảm, kích động bạo lực hay tranh đấu lợi ích vẫn tiếp tục "mọc lên như nấm".
Các bên tạo nội dung bẩn liên tục lách luật bằng cách thay đổi thuật ngữ, sử dụng mật mã hình ảnh hoặc biến tấu kịch bản để qua mặt các hệ thống kiểm duyệt tự động.
Trước thực trạng này, việc làm sạch không gian mạng không thể chỉ dựa vào bộ lọc của các nền tảng hay sự vào cuộc của cơ quan quản lí. Điều cốt lõi nằm ở việc nâng cao "sức đề kháng số" cho giới trẻ. Mỗi cá nhân cần chủ động trang bị tư duy phản biện, học cách nhận diện các sản phẩm do AI tạo ra và tỉnh táo trước những kịch bản mang tính chất thao túng cảm xúc.
Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường cần tăng cường định hướng, giúp thế hệ trẻ xây dựng những giá trị sống vững chắc dựa trên thực tế, thay vì để tâm trí bị dẫn dắt bởi những kịch bản ảo tưởng do công nghệ tạo ra.
