Từ thuế 10% đến miễn tiền thuê đất: Những ưu đãi để chào mời nhà đầu tư bán dẫn

5 trụ cột ưu đãi cho các dự án bán dẫn tại Việt Nam

Trụ cột đầu tiên nhắm vào nhân lực công nghệ số chất lượng cao. Theo bà Thư, chuyên gia đủ điều kiện được hưởng ưu đãi thuế thu nhập cá nhân, được cấp thẻ tạm trú tới 5 năm và có thể đưa gia đình sang Việt Nam với thời hạn tương ứng. Họ cũng được hỗ trợ về môi trường làm việc, nhà ở và đi lại.

Trụ cột thứ hai là thuế thu nhập doanh nghiệp. Dự án bán dẫn đủ điều kiện được áp thuế suất 10%, miễn thuế 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo. Với dự án quy mô đặc biệt lớn, thời gian miễn, giảm được kéo dài gấp 1,5 lần. Chi phí cho hoạt động nghiên cứu và phát triển cũng được tính thêm khi xác định thu nhập chịu thuế.

Trụ cột thứ ba là đất đai. Dự án bán dẫn đủ điều kiện được miễn tiền thuê đất trong toàn bộ thời gian thực hiện dự án. Tuy nhiên, bà Thư lưu ý ưu đãi này chỉ áp dụng với đất do Nhà nước quản lí, không áp dụng với đất thuộc sở hữu tư nhân.

Hai trụ cột còn lại liên quan đến hàng hóa qua biên giới. Doanh nghiệp bán dẫn được ưu tiên về thủ tục hải quan so với doanh nghiệp thông thường, vì theo bà Thư, hoạt động của ngành mang tính quốc tế rất cao. Dự án cũng được miễn thuế nhập khẩu với máy móc, thiết bị tạo tài sản cố định, cùng nguyên liệu, linh kiện trong nước chưa sản xuất được.

Ngoài ưu đãi thuế, dự án có thể nhận hỗ trợ tài chính trực tiếp từ ba nguồn: Quỹ Hỗ trợ đầu tư, các chương trình khoa học và công nghệ quốc gia, và ngân sách địa phương. Theo bà Thư, nhiều địa phương đã ban hành chính sách hỗ trợ trực tiếp cho đào tạo nhân lực và sản xuất bán dẫn.

Theo bà Thư, Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn theo công thức "C = SET + 1" ưu tiên chip chuyên dụng, phục vụ những ứng dụng rất cụ thể thay vì cạnh tranh ở dòng chip phổ thông. Danh mục 20 nhóm chip chuyên dụng đang được xây dựng sẽ chia thành năm lĩnh vực: trí tuệ nhân tạo và điện toán; viễn thông; cảm biến; năng lượng; bảo mật và mật mã. Các loại chip này phục vụ ô tô, robot, xe điện và năng lượng mới.

Trước đó, tháng 9/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết Nhà nước sẽ ưu tiên đặt hàng khoảng 20 nhóm chip chuyên dụng, cho các ứng dụng như camera AI, lưới điện, trạm sạc xe điện, thiết bị bay không người lái hay định danh số.

Thiết kế đông, chế tạo còn trống

Theo bà Trần Thị Minh Thư, ở khâu vật liệu và thiết bị, hiện có khoảng 26 doanh nghiệp, trong đó có Coherent (Mỹ). Khâu thiết kế có hơn 60 doanh nghiệp, tập trung ở TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng, với những tên tuổi như Renesas (Nhật Bản) hay Synopsys (Mỹ).

Khâu lắp ráp, kiểm thử và đóng gói có hơn 10 dự án lớn. Bên cạnh doanh nghiệp FDI, các tên tuổi trong nước như FPT, CT Group hay VSAP Lab đã có mặt ở khâu này.

Trong khi đó, khâu chế tạo vẫn còn trống. Theo bà Thư, Việt Nam hiện chưa có nhà máy chế tạo chip vận hành hoàn chỉnh. Nhà máy đầu tiên do Viettel khởi công ngày 16/1/2026 tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội), đặt mục tiêu sản xuất thử vào cuối năm 2027.

Khoảng trống ở khâu chế tạo cũng là lí do Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn ra đời. Theo bà Thư, chi phí cho một lần sản xuất thử (tape-out) rất cao, khiến trường đại học, doanh nghiệp nhỏ và startup thiết kế khó tiếp cận các xưởng đúc chip quốc tế.

Trung tâm vì vậy đóng vai trò đầu mối quốc gia, gom nhiều thiết kế lên cùng một tấm wafer để chia sẻ chi phí. Bên cạnh đó là hạ tầng dùng chung gồm công cụ thiết kế (EDA), thư viện IP, phòng thí nghiệm quốc gia và dịch vụ kiểm thử cả trước và sau khi chip được sản xuất. Các đơn vị làm việc với trung tâm theo một quy trình bảy bước, từ khâu nộp thiết kế đến tấm wafer, sản xuất và kiểm thử. Với startup, trung tâm hỗ trợ làm nguyên mẫu và thương mại hóa sản phẩm.

Bán dẫn toàn cầu chạm mốc 1.000 tỉ USD sớm 4 năm, Việt Nam tìm chỗ đứng từ vật liệu và chip chuyên dụng

Hà Lan gợi ý doanh nghiệp Việt chọn hướng 'ít mà khó' để vào chuỗi cung ứng bán dẫn

Đào tạo nhân lực bán dẫn: Kinh nghiệm trường - viện - nhà máy từ Đức

Minh Trí