Hà Lan gợi ý doanh nghiệp Việt chọn hướng 'ít mà khó' để vào chuỗi cung ứng bán dẫn

Hơn 300 doanh nghiệp và "ADN Philips"

Theo bà Gribnau, ngành bán dẫn Hà Lan là một hệ sinh thái hơn 300 doanh nghiệp, hình thành qua hơn 40 năm hợp tác. Doanh thu của ngành đạt 46 tỉ euro năm 2025, tăng gấp đôi sau 6 năm. Mức tăng này không chỉ đến từ doanh nghiệp mới, mà còn từ các doanh nghiệp sẵn có chuyển hẳn trọng tâm sang mảng bán dẫn.

Bà cho biết nhiều doanh nghiệp trong hệ sinh thái có chung "ADN" với tập đoàn Philips, khi ASML, NXP hay ASM đều có gốc từ đây. Vì vậy, họ có chung cách làm việc dựa trên hợp tác chặt chẽ và quan hệ đối tác dài hạn.

Bốn doanh nghiệp lớn nhất của Hà Lan trong ngành là ASML, NXP, ASM và Besi. Trong đó, ASML là nhà sản xuất duy nhất trên thế giới của máy quang khắc cực tím (EUV), thiết bị cần để làm ra những chip tiên tiến nhất. Besi đi đầu về công nghệ liên kết lai (hybrid bonding), tức xếp chồng và nối các chip khác nhau, một dạng đóng gói tiên tiến được xem là then chốt với thế hệ chip tiếp theo.

Dù vậy, bà Gribnau lưu ý bộ tứ không phải là tất cả. Theo bà, các doanh nghiệp còn lại, kể cả doanh nghiệp nhỏ, đóng góp 41% doanh thu ngành và có mặt trên hầu hết chuỗi giá trị, mạnh nhất ở mảng thiết bị. Bên cạnh doanh nghiệp là các viện nghiên cứu và cơ quan phát triển vùng, theo mô hình hợp tác doanh nghiệp - nhà nước - học thuật mà Hà Lan gọi là "xoắn ba". "Một hệ sinh thái bán dẫn mạnh không thể chỉ do doanh nghiệp xây dựng", bà nói.

Việt Nam trong tầm nhìn bán dẫn 2035 của Hà Lan

Ngày 1/4/2026, Chính phủ Hà Lan công bố Tầm nhìn bán dẫn quốc gia đến năm 2035. Văn bản gồm sáu trụ cột: hợp tác quốc tế; đầu tư có trọng tâm cho đổi mới sáng tạo; mở rộng tiếp cận vốn cho startup; tăng khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng trước biến động địa chính trị; bảo đảm nhân tài; hoàn thiện điều kiện đầu tư. Theo bà Gribnau, trụ cột hợp tác quốc tế không chỉ hướng tới EU mà cả các quốc gia bán dẫn mới nổi, trong đó có Việt Nam.

Hiện có sáu doanh nghiệp bán dẫn Hà Lan hoạt động tại Việt Nam. Phần lớn có nhà máy sản xuất thiết bị bán dẫn, như VDL, còn NXP phát triển phần mềm. Một số đã có mặt hơn một thập kỉ và đang tính mở rộng sản xuất.

Bà Gribnau điểm lại các lợi thế của Việt Nam. Theo đó, chính phủ Việt Nam có tham vọng rõ ràng, vị trí địa lí nằm giữa các trung tâm bán dẫn châu Á, lao động dồi dào và nền tảng sẵn có về sản xuất điện tử, cơ khí chính xác. Bà cũng nhắc tới nhà máy chế tạo chip của Viettel, đang xây dựng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, cùng các doanh nghiệp ở khâu lắp ráp, kiểm thử và đóng gói như FPT hay VSAP Lab.

Doanh nghiệp Hà Lan cần nhà cung cấp Việt

Theo bà Gribnau, điều các doanh nghiệp Hà Lan đang tìm ở Việt Nam là nhà cung cấp trong nước. Tuy nhiên, để vào được chuỗi, doanh nghiệp Việt cần cung cấp hàng hóa, dịch vụ chất lượng cao một cách ổn định và có kinh nghiệm phục vụ những sản phẩm giá trị cao.

Từ đó, bà khuyến nghị Việt Nam hướng tới mô hình "high-mix, low-volume, high-complexity", tức sản xuất nhiều chủng loại, mỗi loại số lượng ít nhưng yêu cầu kĩ thuật cao. Đây là cách làm khác hẳn mô hình lắp ráp điện tử khối lượng lớn mà Việt Nam đang quen, vì thiết bị bán dẫn thường được chế tạo theo lô nhỏ với dung sai rất khắt khe.

Ở mảng nhân lực, Hà Lan đã có trường hè song phương với Đại học Công nghệ Eindhoven và Chương trình nhân tài bán dẫn Hà Lan - Đông Nam Á tổ chức tại Kuala Lumpur cùng Đại học Malaya. Thời gian tới, Đại sứ quán muốn cùng Việt Nam triển khai các dự án đào tạo ở cấp nghề. "Chúng tôi thấy nhu cầu đào tạo kĩ sư, nhưng cũng thấy rõ nhu cầu về những người lao động có kĩ năng chuyên biệt cho nhà máy bán dẫn", bà nói.

Ngày 3-4/12, Đại sứ quán Hà Lan sẽ đồng tài trợ SEMIEXPO Viet Nam 2026 tại TP.HCM, năm thứ ba liên tiếp. Đi kèm sự kiện là một đoàn doanh nghiệp sản xuất tiên tiến của Hà Lan do BOM, cơ quan phát triển vùng Brabant, dẫn đầu. Brabant, với trung tâm là Eindhoven, là nơi tập trung phần lớn doanh nghiệp bán dẫn Hà Lan.

Doanh nghiệp Việt cần thôi 'đứng ngoài' chuỗi cung ứng

Bán dẫn toàn cầu chạm mốc 1.000 tỉ USD sớm 4 năm, Việt Nam tìm chỗ đứng từ vật liệu và chip chuyên dụng