Bán dẫn toàn cầu chạm mốc 1.000 tỉ USD sớm 4 năm, Việt Nam tìm chỗ đứng từ vật liệu và chip chuyên dụng
Sáng 14/10, Hội nghị chuyên sâu SemiConnect 2026 với chủ đề "Vật liệu mới cho ngành bán dẫn" diễn ra tại Trung tâm Hội nghị VinPalace Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội).
Hội nghị là sự kiện bên lề Triển lãm Semitronics Vietnam 2026, do Informa Markets Việt Nam tổ chức, phối hợp cùng Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn và Chi hội Kinh tế bán dẫn, AI và IoT (HASEMI).
Dự hội nghị có đại diện Đại sứ quán Hà Lan, Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam, Trường Đại học Việt Đức, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an cùng nhiều doanh nghiệp.
Dự báo cho năm 2030 thành hiện thực năm 2026
Phát biểu khai mạc, ông Tuấn cho rằng định hướng phát triển công nghiệp bán dẫn của Việt Nam vượt ra ngoài phạm vi một ngành. "Đây là ngành công nghiệp nền tảng, tạo sự lan tỏa đến nhiều ngành, lĩnh vực khác như cơ khí, điện tử, vật liệu", ông nói. Ông cũng nhấn mạnh vai trò của bán dẫn với năng lực tự chủ và an ninh quốc gia.
Theo ông Tuấn, dưới tác động của trí tuệ nhân tạo, doanh thu bán dẫn toàn cầu năm 2025 đạt khoảng 800 tỉ USD. Trước đây, Tập đoàn Tư vấn Boston (BCG), đơn vị tư vấn cho Chính phủ khi xây dựng chiến lược bán dẫn, dự báo ngành chỉ đạt 1.000 tỉ USD vào năm 2030. Số liệu của Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Mỹ (SIA) cho thấy mốc này đã bị vượt. Doanh số bán dẫn toàn cầu năm 2025 đạt 791,7 tỉ USD, tăng 25,6%, còn tổng doanh số 8 tháng đầu năm 2026 đã vượt 1.000 tỉ USD.
Ông Tuấn cho biết sự tăng trưởng của bán dẫn đang kéo ngành điện tử chuyển từ hàng tiêu dùng sang sản phẩm điện tử chuyên dùng. Ngành vật liệu cũng phải thay đổi theo, với nhu cầu mới về vật liệu cho đóng gói tiên tiến và thiết bị sản xuất chip công nghệ cao.
Với Việt Nam, ông dẫn số liệu 9 tháng năm 2026, doanh thu ngành công nghiệp điện tử đạt khoảng 175 tỉ USD, tăng khoảng 34,7% so với cùng kì. Theo ông, đây là dấu hiệu dịch chuyển sản xuất lớn, đặc biệt ở phía Bắc. Bên cạnh các tập đoàn đã có mặt như Intel, Samsung, nhiều nhà cung ứng của ASML (hãng máy quang khắc của Hà Lan), cũng đang tìm hiểu và dịch chuyển đầu tư vào Việt Nam.
Ưu đãi đã có, đến lượt chip "made in Vietnam" ra lò
Theo ông Tuấn, Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn được Thủ tướng phê duyệt năm 2024 (Quyết định 1018/QĐ-TTg) xác định phát triển đầy đủ các công đoạn. Trong đó, ngành điện tử được phát triển song hành để tạo thị trường cho bán dẫn, đồng thời ưu tiên thu hút doanh nghiệp nước ngoài vào vật liệu, thiết bị, máy móc phục vụ sản xuất chip.
Khung ưu đãi đi kèm là Luật Công nghiệp công nghệ số (Luật số 71/2025/QH15), có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Luật đưa ra ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân cho nhân lực chất lượng cao, hải quan và thuế xuất nhập khẩu. Ông Tuấn cho biết các đối tác trong và ngoài nước đánh giá bộ chính sách này "tương đối toàn diện, đầy đủ và có tính cạnh tranh so với khu vực".
Hai thông tư hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ cụ thể hóa định hướng trên. Thông tư 33/2025/TT-BKHCN cho phép dự án sản xuất điện tử hưởng mức ưu đãi thuế cao nhất nếu đáp ứng một trong bốn tiêu chí. Trong đó có tiêu chí dùng chip được thiết kế, sản xuất hoặc đóng gói, kiểm thử tại Việt Nam, và tiêu chí có ít nhất 30% doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng. Thông tư 32/2025/TT-BKHCN ban hành danh mục 14 loại vật liệu và 18 loại thiết bị, máy móc bán dẫn được khuyến khích đầu tư sản xuất trong nước.
Về định hướng thời gian tới, ông Tuấn cho biết bán dẫn sẽ được phát triển từ nhu cầu thực tế của các lĩnh vực như viễn thông, tự động hóa, năng lượng và thiết bị giao thông. Đây là thị trường cho chip chuyên dụng, từ đó hình thành liên kết giữa đào tạo, nghiên cứu thiết kế, chế tạo và sản xuất điện tử.
Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, thuộc Cục Công nghiệp công nghệ thông tin (Bộ Khoa học và Công nghệ), ra mắt ngày 26/6/2026. Trung tâm vận hành theo mô hình chạy chung tấm wafer cho nhiều thiết kế (Multi-Project Wafer) để giảm chi phí sản xuất thử, và Nhà nước chi trả toàn bộ chi phí sản xuất thử trong giai đoạn 2026-2027. Theo ông Tuấn, trung tâm sẽ xây dựng hạ tầng dùng chung, đồng thời kết nối các nhà máy, đối tác nước ngoài với viện, trường, doanh nghiệp và startup Việt Nam.
Năm 2025, doanh thu ngành bán dẫn Việt Nam đạt khoảng 21 tỉ USD, với khoảng 60 doanh nghiệp thiết kế chip và hơn 7.000 kĩ sư thiết kế, theo số liệu công bố tại lễ ra mắt trung tâm. Ông Tuấn kì vọng các định hướng trên sẽ giúp ngành bán dẫn và điện tử có bước phát triển mạnh hơn, đóng góp vào mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển vào năm 2045.
.jpg)