Vì sao trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh vẫn có thể chơi thể thao bình thường?
Nhiều trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh vẫn học tập, chơi bóng đá hay đạp xe bình thường. Tuy nhiên, chuyên gia tim mạch cảnh báo bệnh có thể diễn tiến âm thầm và cần được tầm soát kịp thời.
Không có biểu hiện bất thường rõ ràng, vẫn đi học và tham gia các hoạt động thể chất như bạn bè, một nam sinh lớp 7 ở Vĩnh Long không ngờ mình lại mang dị tật tim bẩm sinh. Chỉ đến khi tham gia chương trình tầm soát miễn phí, em mới được phát hiện bị thông liên nhĩ với lỗ thông khoảng 20 mm và may mắn có cơ hội điều trị kịp thời.
Trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh vẫn có thể chơi thể thao?
Trước khi phát hiện bệnh, em N.V.Q. (học sinh lớp 7 tại Trường THCS Ba Tri, tỉnh Vĩnh Long) vẫn thường xuyên chơi bóng đá, đạp xe cùng bạn bè. Thỉnh thoảng sau khi chạy nhảy nhiều, Q. cảm thấy mệt nhưng gia đình chỉ nghĩ đây là biểu hiện của việc vận động quá sức.
Bước ngoặt đến vào tháng 9/2026, khi Q. tham gia chương trình tầm soát tim bẩm sinh miễn phí “Cho em trái tim khỏe mạnh” do Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ tổ chức. Qua thăm khám và siêu âm tim, các bác sĩ phát hiện em có một lỗ thông liên nhĩ kích thước lên tới 20 mm.
Theo BSCKII Nguyễn Mạnh Cường – Phó khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, quan niệm cho rằng trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh phải luôn tím tái, khó thở hoặc thường xuyên mắc bệnh hô hấp là chưa đầy đủ. Một số bệnh lí tim mạch có thể diễn tiến rất âm thầm mà không xuất hiện triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu.
“Có những trường hợp bệnh nhân vẫn cảm thấy sức khỏe bình thường, chiều cao, cân nặng và sự phát triển đều tốt. Chỉ khi gắng sức, chẳng hạn như chơi thể thao mạnh hoặc chạy bộ, trẻ mới cảm thấy hơi mệt”, bác sĩ Cường chia sẻ.
Điều này lí giải vì sao một số trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh vẫn có thể chạy nhảy, chơi thể thao và sinh hoạt bình thường trong thời gian dài. Khả năng vận động tốt không đồng nghĩa với việc trẻ hoàn toàn khỏe mạnh.
Không phải trẻ mắc tim bẩm sinh đều phải tuyệt đối tránh vận động
Phân tích của BSCKII Nguyễn Mạnh Cường cho thấy, đối với trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh, việc có được chơi thể thao hay không phụ thuộc hoàn toàn vào loại bệnh, mức độ tổn thương, tình trạng tim phổi và đánh giá chuyên môn của bác sĩ.
“Vì vậy, phụ huynh không nên tự ý cấm đoán trẻ vận động chỉ vì biết con mắc bệnh tim, nhưng cũng tuyệt đối không để trẻ tham gia các hoạt động gắng sức khi chưa được bác sĩ chuyên khoa đánh giá”, bác sĩ Cường nhấn mạnh.
Đối với trường hợp của Q., bác sĩ Cường cho biết lỗ thông liên nhĩ kích thước lớn nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời sẽ khiến tim phải làm việc quá tải. Về lâu dài, tình trạng này dẫn đến giãn buồng tim, rối loạn nhịp và làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Những ảnh hưởng này thường không xuất hiện ngay từ đầu nên rất dễ bị bỏ qua.
Do đó, điều quan trọng là phụ huynh không nên chỉ nhìn vào việc trẻ vẫn chạy nhảy được để kết luận “tim hoàn toàn bình thường”. Thay vào đó, cần dựa trên việc thăm khám, siêu âm tim và đánh giá chuyên môn ngay khi có các dấu hiệu nghi ngờ.
Sau khi làm các xét nghiệm cận lâm sàng, Q. được chỉ định can thiệp bít lỗ thông liên nhĩ bằng dụng cụ qua da. “Đây là phương pháp ít xâm lấn, đưa ống thông đến vị trí tổn thương để đặt dụng cụ bít lỗ thông lại thay vì phải phẫu thuật mở tim. Ca can thiệp diễn ra thuận lợi trong khoảng 30 phút, dụng cụ được đặt thành công và che kín hoàn toàn lỗ thông”, bác sĩ Cường cho biết.
Tầm soát sớm để bảo vệ tương lai của trẻ
Với trẻ em, việc phát hiện và điều trị đúng thời điểm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi các em còn cả chặng đường dài phía trước để học tập, vui chơi và trưởng thành. Khi bệnh được xử trí phù hợp, trẻ sẽ có cơ hội cải thiện sức khỏe, hạn chế tối đa các biến chứng và hướng đến một cuộc sống năng động hơn.
Theo các chuyên gia, các bệnh lí như thông liên nhĩ, thông liên thất hay còn ống động mạch có thể không biểu hiện rõ ràng trong thời gian dài. Một số trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi trẻ đã lớn hoặc bắt đầu xuất hiện các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Phụ huynh cần đặc biệt chú ý những dấu hiệu cảnh báo như: trẻ mệt bất thường khi gắng sức, khó thở, đau tức ngực hoặc hồi hộp đánh trống ngực. Khi xuất hiện các biểu hiện nghi ngờ này, trẻ nên được đưa đến các cơ sở y tế có chuyên khoa để thăm khám, thay vì tự phỏng đoán nguyên nhân tại nhà.
Từ một cậu bé vẫn vô tư chơi bóng đá, đạp xe dù mang trong mình dị tật tim lớn, Q. đã được cứu kịp thời nhờ chương trình tầm soát cộng đồng. Câu chuyện của em là minh chứng cho thấy trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh vẫn có thể có một cuộc sống năng động, với điều kiện tiên quyết là bệnh phải được phát hiện, đánh giá và điều trị đúng cách.
