Suýt mắc kẹt tại châu Phi vì nhờ chatbot AI lên kế hoạch du lịch
Chỉ một câu trả lời đầy tự tin từ chatbot AI có thể giúp du khách lên cả hành trình xuyên quốc gia trong vài phút. Đó là sự tiện lợi của kỉ nguyên AI.
Nhưng cũng chính sự tự tin đó có thể biến kì nghỉ trong mơ thành cuộc tranh luận ở một chốt biên giới xa xôi, nơi không có chỗ cho một câu “AI nói như vậy”.
Một câu trả lời của chatbot AI, 200 USD và nửa giờ ở biên giới
Lên kế hoạch cho một chuyến safari châu Phi vốn không phải chuyện đơn giản. Với gia đình Max Phelps, hành trình còn đi qua nhiều quốc gia, đòi hỏi tính toán kĩ về chuyến bay, tuyến đường, các tour safari và đặc biệt là giấy tờ nhập cảnh. Thay vì tự mình lục tìm hàng loạt trang web, Phelps nhờ một chatbot AI hỗ trợ.
Công cụ này nhanh chóng trở thành một “trợ lí du lịch” gần như toàn năng. Nó giúp gia đình ông thiết kế và tối ưu lịch trình, tìm các tour safari do người địa phương vận hành, lựa chọn chuyến bay phù hợp và sắp xếp tuyến di chuyển qua Zimbabwe, Zambia và Botswana.
Mọi thứ diễn ra trơn tru cho đến khi gia đình đặt chân xuống Victoria Falls, Zimbabwe. “Chúng tôi hạ cánh ở Victoria Falls và có visa KAZA, vì tin rằng đó là loại visa phù hợp cho chuyến đi”, Phelps kể.
KAZA Univisa là loại thị thực được thiết kế nhằm tạo thuận lợi cho việc đi lại giữa Zimbabwe và Zambia, đồng thời cho phép du khách thực hiện các chuyến đi trong khu vực theo những điều kiện nhất định. Với một chuyến safari xuyên biên giới, đây rõ ràng là lựa chọn nghe có vẻ hợp lí.
Vấn đề chỉ xuất hiện khi gia đình Phelps chuẩn bị quay lại Zimbabwe vài ngày sau đó. Tại một chốt kiểm soát biên giới, một nhân viên xuất nhập cảnh kiểm tra giấy tờ rồi thông báo họ đã sử dụng sai loại visa cho hành trình của mình và sẽ phải xin lại visa nếu muốn nhập cảnh.
Phelps ban đầu không tin. Ông cho rằng hải quan có thể đang cố thuyết phục gia đình mua thêm một loại visa không cần thiết. Dù vậy, sau khi kiểm tra lại, Phelps nhận ra người làm thủ tục mới là người đúng. “Visa của ông đã hết hiệu lực vì ông đã ra khỏi đất nước hai đêm”, nhân viên hải quan giải thích.
Cuối cùng, rắc rối không quá nghiêm trọng. Sau khoảng 30 phút làm thủ tục và trả thêm 200 USD cho visa mới, gia đình Phelps tiếp tục hành trình. Nhưng câu chuyện đặt ra một câu hỏi đáng chú ý là nếu một chatbot AI có thể lập cả hành trình safari xuyên châu Phi trong vài phút, tại sao nó lại không biết một quy định nhập cảnh có thể quyết định việc du khách được bước qua biên giới hay không?
Khi sự tiện lợi của AI trở thành cái bẫy
Điều khiến trường hợp của Phelps đáng chú ý không nằm ở số tiền 200 USD. Vấn đề nằm ở cách chatbot AI trả lời. Chatbot không nói rằng thông tin về visa có thể thay đổi. Nó cũng không cảnh báo Phelps phải kiểm tra lại với cơ quan xuất nhập cảnh hoặc đại sứ quán. Ngược lại, công cụ này đưa ra câu trả lời một cách chắc chắn, thậm chí khẳng định visa KAZA có thể được sử dụng để nhập cảnh nhiều lần trong vòng 30 ngày.
Chính sự chắc chắn ấy khiến người dùng dễ dàng bỏ qua bước kiểm chứng cuối cùng. Adam Ewart, giám đốc điều hành dịch vụ vận chuyển hành lí Send My Bag, cho biết nghiên cứu của công ty cho thấy gần 40% du khách Australia đang sử dụng AI để lên kế hoạch cho các chuyến đi. “AI rất giỏi trong việc biến những thông tin phức tạp thành một câu trả lời rõ ràng, đơn giản”, Ewart nói. “Sự tiện lợi đó cũng chính là mối nguy.”
Trong du lịch, rất nhiều thông tin tưởng như đơn giản lại phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Một hành khách có thể được mang bao nhiêu hành lí? Vé máy bay có bao gồm hành lí kí gửi hay không? Một chuyến nối chuyến có cần đổi nhà ga? Du khách có phải xin visa quá cảnh? Một thị thực có cho phép nhập cảnh nhiều lần? Quy định có thay đổi theo quốc tịch, thời gian lưu trú hay điểm xuất nhập cảnh?
AI có thể tổng hợp những câu hỏi đó thành một câu trả lời mạch lạc. Nhưng mạch lạc không đồng nghĩa với chính xác. Theo Ewart, chatbot có thể khiến lời khuyên nghe như một kết luận chắc chắn mà không cho người dùng biết thông tin đó xuất phát từ đâu, được cập nhật lần cuối khi nào hoặc có ngoại lệ nào áp dụng cho từng hành khách.
Nguy hiểm hơn, người dùng có thể mặc định rằng AI đang kiểm tra trực tiếp các nguồn chính thức theo thời gian thực. Trên thực tế, không phải lúc nào nó cũng làm như vậy. Đó là khoảng cách rất nhỏ giữa “AI giúp tôi chuẩn bị chuyến đi” và “AI quyết định chuyến đi thay tôi”.
Chatbot AI có thể làm hướng dẫn viên, nhưng không thể làm nhân viên hải quan
Sự phổ biến của AI trong ngành du lịch đang tăng nhanh, đặc biệt ở nhóm du khách trẻ. Ewart cho biết những người lớn tuổi chậm áp dụng công nghệ này hơn, trong khi hơn một nửa Gen Z và Millennials đã bắt đầu sử dụng AI để lập kế hoạch du lịch.
Điều này hoàn toàn dễ hiểu. Thay vì phải mở hàng chục trang web để tìm khách sạn, đọc đánh giá, so sánh chuyến bay, xây dựng lịch trình rồi tính thời gian di chuyển, du khách chỉ cần nhập một yêu cầu.
“Gợi ý cho tôi một chuyến đi 10 ngày qua Zimbabwe, Zambia và Botswana, ưu tiên safari địa phương, ngân sách vừa phải và hạn chế các chuyến bay nối chuyến dài” – một câu lệnh như vậy có thể tạo ra cả hành trình gần như ngay lập tức.
AI cũng đặc biệt hữu ích ở những công việc mang tính tham khảo như gợi ý điểm đến, xây dựng lịch trình sơ bộ, đề xuất nhà hàng, giải thích văn hóa địa phương hay giúp du khách hình dung nên dành bao nhiêu ngày cho mỗi địa điểm.
Nhưng khi câu hỏi chuyển sang những vấn đề có tính pháp lí hoặc có thể khiến chuyến đi đổ bể, tiêu chuẩn phải khác. Visa, hộ chiếu, quy định nhập cảnh, hành lí của hãng bay, yêu cầu quá cảnh hay các quy định y tế không nên được xem là những thông tin để “đoán”.
Một sai sót trong gợi ý nhà hàng có thể khiến du khách ăn một bữa không ngon. Một sai sót về visa có thể khiến họ không được nhập cảnh. Một câu trả lời sai về hành lí có thể khiến hành khách phải trả thêm hàng trăm USD ngay tại sân bay. Một thông tin sai về chuyến bay nối chuyến có thể khiến cả lịch trình phía sau sụp đổ…
Ewart cho rằng người dùng cần phân biệt giữa sự thành thạo khi sử dụng AI và khả năng nhận ra lúc AI mắc lỗi. “Việc rất tự tin sử dụng AI không có nghĩa là bạn có khả năng nhận ra khi nó mắc sai lầm”, ông nói. Đó có lẽ là bài học quan trọng nhất từ chuyến safari của gia đình Phelps.
AI vẫn có thể là một “người bạn đồng hành” rất hữu ích. Nó có thể giúp du khách tiết kiệm hàng giờ tìm kiếm và biến một đống thông tin rời rạc thành lịch trình dễ hiểu. Nhưng khi đến cửa khẩu, quầy check-in hay bàn làm thủ tục visa, quyền quyết định cuối cùng vẫn phải thuộc về những nguồn chính thức.
“Điều quan trọng là hãy sử dụng AI như một người bạn đã đi du lịch nhiều nơi: hỏi nó ý tưởng và dùng nó để chuẩn bị, nhưng đừng coi nó như hãng hàng không, đại sứ quán hay nhân viên biên giới”, Ewart cảnh báo.