Tin vũ khí hôm nay 12.1: Khẩu pháo ‘từ bảo tàng’ bất ngờ trở lại chiến trường Ukraine

Khẩu pháo ‘từ bảo tàng’ bất ngờ trở lại chiến trường Ukraine

Trong bối cảnh nguồn lực pháo binh còn hạn chế, lực lượng Ukraine đôi khi phải đưa vào sử dụng những hệ thống vũ khí hiếm gặp, thậm chí đã lâu không còn trong biên chế tác chiến thường xuyên. Một ví dụ điển hình là pháo - lựu - cối kéo 120mm 2B16 Nona-K, hiện đang được các pháo thủ thuộc Lữ đoàn Đổ bộ Đường không số 80 “Halychyna” vận hành.

Theo chỉ huy khẩu đội Serhiy, khẩu Nona-K này từng được niêm cất từ năm 2003 và sau đó trở thành hiện vật trưng bày tại Học viện Lục quân Quốc gia ở Lviv. Cuối năm 2022, hệ thống được tháo dỡ khỏi khu trưng bày và đến đầu năm 2023 được bàn giao cho một đơn vị thuộc Lữ đoàn 80. Từ đó đến nay, khẩu pháo đã được đưa vào sử dụng thực tế trong nhiều nhiệm vụ hỏa lực.

Dù từng phơi ngoài trời trong thời gian dài, Nona-K vẫn cho thấy hiệu quả đáng kể trên chiến trường. Theo phía Ukraine, hệ thống này được dùng để chế áp bộ binh, công sự dã chiến cũng như các mục tiêu hỏa lực quan trọng như trận địa cối, tổ súng chống tăng và súng phóng lựu tự động của đối phương. Nona-K từng được triển khai tại khu vực Bakhmut trong giai đoạn phòng thủ thành phố, đồng thời tham gia yểm trợ hỏa lực cho lực lượng Ukraine tại khu vực biên giới trong chiến dịch Kursk.

Về kỹ thuật, tầm bắn hiệu quả của Nona-K dao động từ 7 đến 8,8km tùy loại đạn, trong khi tầm bắn tối đa có thể đạt khoảng 12,8km. Khoảng cách này được đánh giá là khá hạn chế trong điều kiện chiến trường hiện đại, nơi mối đe dọa từ UAV trinh sát và tấn công ngày càng lớn, buộc các hệ thống pháo phải hoạt động xa tiền tuyến hơn. Lữ đoàn 80 cho biết hiện Nona-K tạm thời không được triển khai thường xuyên, chờ điều kiện thuận lợi hơn vào mùa xuân - hè, khi có thể tận dụng thảm thực vật để ngụy trang tốt hơn.

Tuy vậy, các pháo thủ nhấn mạnh rằng Nona-K vẫn là một vũ khí hiệu quả nếu được che giấu hợp lý và vận hành bởi kíp chiến đấu có kinh nghiệm. Điểm nổi bật nhất của hệ thống này là độ chính xác cao, yếu tố được phía Ukraine đặc biệt đánh giá cao. Trong một trường hợp được kể lại, dù đạn dược có chất lượng kém và không phát nổ, một viên đạn vẫn trúng mục tiêu trực tiếp, cho thấy mức độ chính xác đáng chú ý của khẩu pháo.

Việc Nona-K xuất hiện trở lại trên chiến trường phản ánh cách Ukraine tận dụng tối đa mọi phương tiện sẵn có. Theo dữ liệu của Oryx, kể từ năm 2022, lực lượng Ukraine đã thu giữ ít nhất 8 hệ thống Nona-K từ phía Nga, cho thấy loại vũ khí tưởng chừng lỗi thời này vẫn còn vai trò nhất định trong xung đột hiện nay.

Tàu sân bay Mỹ chống drone bằng cách nào khi bị áp sát?

Tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Hải quân Mỹ tuần trước đã tiến hành diễn tập bắn đạn thật các hệ thống phòng thủ tầm gần khi đang hoạt động tại Biển Đông. Cuộc diễn tập nhằm kiểm tra khả năng tự bảo vệ của con tàu trước những mối đe dọa ngày càng phổ biến như máy bay không người lái, tên lửa bay thấp và xuồng tấn công tốc độ cao.

Tàu sân bay là mục tiêu có giá trị rất lớn nên được bảo vệ bằng nhiều lớp phòng thủ. Ngoài các tàu hộ tống và máy bay chiến đấu xung quanh, bản thân tàu sân bay cũng được trang bị những vũ khí để tự vệ trong trường hợp kẻ tấn công lọt vào cự ly gần.

Hệ thống phòng thủ quan trọng nhất ở cự ly gần là pháo phòng không tự động Phalanx, với bốn cụm pháo bố trí quanh thân tàu. Mỗi cụm pháo sử dụng đạn cỡ nhỏ, bắn với tốc độ rất cao, có thể lên tới hơn 4.500 viên mỗi phút. Pháo được điều khiển bằng radar và cảm biến quang học, có khả năng tự động phát hiện, theo dõi và bắn hạ mục tiêu trong phạm vi khoảng 1,5 - 2km. Đây là “lá chắn cuối cùng” để đối phó với tên lửa bay sát mặt biển, máy bay không người lái bay thấp hoặc các xuồng cảm tử mang thuốc nổ.

Ở cự ly xa hơn, tàu sử dụng tên lửa phòng không tầm ngắn Sea Sparrow. Loại tên lửa này có nhiệm vụ bắn hạ máy bay, trực thăng và tên lửa đối phương từ khoảng cách 15 - 20km, giúp tiêu diệt mục tiêu sớm trước khi chúng tiếp cận con tàu. Trong các tình huống có nhiều máy bay không người lái cỡ lớn, hệ thống này giúp giảm áp lực cho pháo phòng thủ tầm gần.

Ngoài ra, tàu còn được trang bị tên lửa RAM, một loại tên lửa phòng thủ cự ly gần có khả năng tự dẫn bằng tín hiệu nhiệt và sóng điện tử của mục tiêu. Với tầm bắn khoảng 9 - 10km, RAM đặc biệt hiệu quả trước các mục tiêu bay nhanh, cơ động mạnh, đồng thời có thể tấn công các xuồng không người lái hoặc xuồng cao tốc có gắn thiết bị điện tử.

Sự kết hợp giữa pháo tự động, tên lửa phòng không tầm ngắn và tên lửa phòng thủ cự ly gần tạo thành một hệ thống phòng thủ nhiều lớp, giúp tàu sân bay có thể chống lại các cuộc tấn công từ nhiều hướng khác nhau. Các hệ thống này phối hợp với tàu hộ tống và máy bay tuần tra để bảo vệ con tàu một cách toàn diện. Hải quân Mỹ đang chú trọng đối phó với những mối đe dọa mới trên biển, đặc biệt là máy bay không người lái giá rẻ và các hình thức tấn công bất đối xứng, vốn có thể gây nguy hiểm lớn nếu không được phát hiện và đánh chặn kịp thời.

Thụy Điển chi mạnh để đối phó mối đe dọa drone

Thụy Điển đang tăng cường năng lực chống máy bay không người lái (C-UAS) bằng việc đặt mua các trạm vũ khí điều khiển từ xa Trackfire do tập đoàn quốc phòng Saab (Thụy Điển) phát triển, với tổng giá trị hợp đồng khoảng 162 triệu USD. Đơn hàng do Cơ quan Quản lý Vật tư Quốc phòng Thụy Điển (FMV) ký kết, nhằm nâng cao khả năng bảo vệ cho các đơn vị đổ bộ và tác chiến ven biển trong bối cảnh mối đe dọa từ UAV ngày càng gia tăng.

Thương vụ này nằm trong khuôn khổ chương trình Amphibious Battalion 2030, dự án hướng tới xây dựng lực lượng đổ bộ hiện đại cho Lực lượng Vũ trang Thụy Điển trong thập kỷ tới. Theo kế hoạch, các hệ thống Trackfire sẽ được bàn giao trong giai đoạn 2026 - 2028. Điểm đáng chú ý là gói mua sắm bao gồm các phiên bản được tùy chỉnh riêng để đối phó với UAV, phản ánh ưu tiên ngày càng lớn của Stockholm đối với phòng không tầm gần và bảo vệ lực lượng cơ động.

Trackfire là trạm vũ khí điều khiển từ xa, ổn định hoàn toàn, có thể lắp đặt trên tàu hải quân, phương tiện mặt đất hoặc các vị trí phòng thủ cố định. Hệ thống cho phép khai hỏa chính xác ngay cả khi đang di chuyển, nhờ tích hợp cảm biến quang - điện tử và hệ thống điều khiển hỏa lực hiện đại. Trong đơn hàng lần này, FMV đặt mua biến thể Trackfire ARES, được trang bị pháo tự động 30mm M230LF, loại vũ khí có khả năng tiêu diệt hiệu quả UAV ở cự ly gần.

Theo Saab, dòng Trackfire hiện thường được lắp đặt trên các tàu tuần tra cao tốc CB90 của Thụy Điển, nhưng cũng có thể triển khai linh hoạt trên nhiều nền tảng khác. Độ chính xác cao và khả năng hoạt động ổn định trong điều kiện phức tạp là những yếu tố khiến hệ thống này được đánh giá phù hợp cho nhiệm vụ bảo vệ lực lượng đổ bộ và các mục tiêu ven biển.

Ngoài vai trò độc lập, Trackfire còn là thành phần quan trọng của hệ thống C-UAS di động Loke. Loke được phát triển trong thời gian rất ngắn, chỉ 84 ngày, và từ lúc khởi động dự án đến khi sẵn sàng triển khai chỉ mất khoảng 4 tháng. Hệ thống này kết hợp radar Giraffe 1X, trạm vũ khí Trackfire và các thành phần tác chiến điện tử, cho phép phát hiện sớm, theo dõi và vô hiệu hóa UAV bằng nhiều phương thức khác nhau.

Việc đầu tư vào Trackfire và Loke diễn ra song song với các chương trình mua sắm phòng không tầm ngắn khác của Thụy Điển, như IRIS-T SLS và các trạm chỉ huy tích hợp radar Giraffe 1X. Tổng thể, các bước đi này cho thấy Thụy Điển đang xây dựng một mạng lưới phòng thủ nhiều lớp, có khả năng đối phó hiệu quả với mối đe dọa UAV - xu hướng đang được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm mạnh mẽ, đặc biệt sau những bài học rút ra từ xung đột Nga - Ukraine.