Tin vũ khí hôm nay 4.4: Nga tăng tốc triển khai vũ khí ‘bom chân không’ gây tranh cãi
Tin vũ khí hôm nay, Nga tăng tốc triển khai vũ khí ‘bom chân không’ gây tranh cãi; Hàn Quốc triển khai ‘Vòm Sắt’ nội địa; Quân đội Anh thử drone AI dò mìn.
Nga tăng tốc triển khai TOS-2 gây tranh cãi
Nga đang tiếp tục mở rộng biên chế các hệ thống súng phun lửa hạng nặng, trong đó đáng chú ý là TOS-2 “Tosochka” - một nền tảng vũ khí sử dụng đạn nhiệt áp có sức công phá lớn. Loại vũ khí này được xem như phiên bản hiện đại của pháo phản lực “Katyusha” thời Liên Xô, nhưng thay vì bắn rocket thông thường, nó sử dụng đầu đạn nhiệt áp với khả năng gây sát thương diện rộng.
Trong khi nhiều quốc gia đã loại bỏ súng phun lửa khỏi biên chế do tính nguy hiểm và gây tranh cãi, Nga lại phát triển theo hướng ngược lại, bằng cách đưa loại vũ khí này lên các nền tảng cơ giới hạng nặng.
Trước TOS-2, Nga đã triển khai TOS-1A Solntsepek - hệ thống phóng rocket nhiệt áp đặt trên khung gầm xe tăng T-72. Tuy nhiên, TOS-2 được thiết kế với nhiều cải tiến nhằm khắc phục hạn chế về tầm bắn và khả năng cơ động.
Khác với phiên bản tiền nhiệm, TOS-2 sử dụng khung gầm xe tải 6×6 Ural-63706, giúp tăng tốc độ di chuyển và hiệu quả nhiên liệu, đồng thời vẫn đảm bảo khả năng hoạt động trên nhiều địa hình. Hệ thống này được tích hợp các công nghệ hiện đại như điều khiển hỏa lực tự động, hệ thống ngắm bắn tiên tiến và khả năng tác chiến điện tử nhằm đối phó vũ khí dẫn đường chính xác.
Ngoài ra, TOS-2 còn được trang bị cần cẩu tự nạp đạn, giúp giảm phụ thuộc vào phương tiện hỗ trợ. Dù lớp giáp bảo vệ không dày như TOS-1A, với phần lớn bảo vệ tập trung ở cabin, TOS-2 vẫn có khả năng tấn công từ khoảng cách xa hơn, giảm rủi ro cho kíp vận hành. Một số hệ thống loại này đã được Nga triển khai trong xung đột tại Ukraine, cho thấy vai trò thực tế của chúng trên chiến trường hiện đại.
Điểm đáng chú ý nhất của TOS-2 nằm ở loại đạn sử dụng. Vũ khí nhiệt áp hoạt động bằng cách tận dụng oxy trong không khí để tạo ra vụ nổ nhiệt độ cao, hình thành sóng xung kích mạnh kèm theo đám mây lửa. Nhiệt độ trong vùng nổ có thể lên tới 2.500–3.000 độ C, gây sát thương nghiêm trọng đối với con người, phương tiện và công trình.
Chính vì đặc tính này, loại vũ khí thường được gọi là “bom chân không”. Tuy không bị cấm hoàn toàn theo luật pháp quốc tế, việc sử dụng vũ khí nhiệt áp trong khu vực dân sự có thể vi phạm luật xung đột vũ trang do tính sát thương diện rộng và khó kiểm soát. Các tổ chức nghiên cứu quốc tế cũng cảnh báo nguy cơ gây thương vong lớn cho dân thường nếu sử dụng trong môi trường đô thị.
Trong thực tế, vũ khí nhiệt áp đã được ghi nhận sử dụng trong giai đoạn đầu của xung đột tại Ukraine, đặc biệt trong các trận đánh đô thị. Loại vũ khí này thường được dùng để tấn công các mục tiêu cố thủ trong công trình, với mục tiêu gây thiệt hại tối đa và hạn chế khả năng đối phương tiếp tục chiến đấu.
Việc Nga tiếp tục phát triển và triển khai TOS-2 cho thấy nước này vẫn coi vũ khí nhiệt áp là một công cụ quan trọng trong chiến thuật tấn công, đặc biệt trong các kịch bản chiến đấu cường độ cao và môi trường đô thị phức tạp.
Hàn Quốc triển khai ‘Vòm Sắt’ nội địa để phòng thủ trước Triều Tiên
Hàn Quốc đang đẩy nhanh kế hoạch triển khai hệ thống phòng không tầm thấp LAMD, còn được gọi là “Vòm Sắt Hàn Quốc”, với mục tiêu đưa vào hoạt động từ năm 2029 nhằm đối phó với các mối đe dọa pháo binh và rocket từ Triều Tiên.
Chương trình do Cơ quan Quản lý Chương trình Mua sắm Quốc phòng (DAPA) công bố, với tổng ngân sách khoảng 842 tỉ won, tập trung bảo vệ khu vực Seoul và các mục tiêu chiến lược trong giai đoạn đầu của xung đột.
LAMD được thiết kế như một hệ thống tích hợp gồm radar, tên lửa đánh chặn, bệ phóng và mạng lưới thông tin chiến thuật. Điểm then chốt nằm ở khả năng xử lý đồng thời số lượng lớn mục tiêu bay thấp như đạn pháo, rocket và các hệ thống lai giữa rocket - tên lửa. Điều này đòi hỏi một chu trình tác chiến cực nhanh, từ phát hiện, phân loại mục tiêu đến đánh chặn chỉ trong vài giây.
Hệ thống radar do Hanwha Systems phát triển đóng vai trò trung tâm, với yêu cầu có thể theo dõi hàng trăm mục tiêu cùng lúc trong môi trường dày đặc. Đây là thách thức lớn vì các đòn tấn công từ Triều Tiên thường mang tính “bão hòa”, tức phóng nhiều đạn cùng lúc nhằm làm quá tải hệ thống phòng thủ.
Mặc dù được ví như “Vòm Sắt” của Israel, LAMD được thiết kế cho một môi trường tác chiến khác biệt. Trong khi Israel chủ yếu đối phó rocket tầm ngắn, Hàn Quốc phải xử lý hỗn hợp nhiều loại vũ khí, từ pháo tầm xa, rocket 240mm đến các hệ thống như KN-25 có tầm bắn hàng trăm km.
Điều này buộc LAMD phải hoạt động như một lớp phòng thủ linh hoạt, không giới hạn trong một loại mục tiêu cụ thể. Trong cấu trúc phòng thủ tổng thể, LAMD sẽ đóng vai trò lớp phòng thủ thấp nhất, bên dưới các hệ thống như Patriot PAC-3, Cheongung-II và L-SAM. Những hệ thống này đảm nhiệm đánh chặn ở độ cao trung và cao, trong khi LAMD tập trung xử lý các mục tiêu bay thấp mà các hệ thống khác khó đối phó hiệu quả hoặc có chi phí đánh chặn quá cao.
Vai trò của LAMD không chỉ là đánh chặn, mà còn giúp “mua thời gian” trong giai đoạn đầu xung đột. Khi các căn cứ không quân, trung tâm chỉ huy hoặc tuyến hậu cần được bảo vệ tốt hơn, lực lượng Hàn Quốc có thể triển khai các biện pháp phản công như radar phản pháo, không kích hoặc hỏa lực chính xác để vô hiệu hóa nguồn tấn công.
Sự cần thiết của hệ thống này xuất phát từ thực tế Triều Tiên vẫn duy trì lực lượng pháo binh quy mô lớn, có khả năng gây áp lực trực tiếp lên Seoul. Các cuộc thử nghiệm tên lửa và rocket gần đây càng cho thấy xu hướng kết hợp nhiều loại vũ khí trong cùng một đợt tấn công, khiến việc phòng thủ trở nên phức tạp hơn.
Tuy nhiên, LAMD không phải là “lá chắn tuyệt đối”. Trong các kịch bản tấn công dồn dập quy mô lớn, không hệ thống nào có thể đánh chặn toàn bộ. Giá trị thực sự của LAMD nằm ở việc bảo vệ các mục tiêu quan trọng, giảm thiểu thiệt hại ban đầu và duy trì khả năng phản ứng của quân đội. Đây được xem là bước bổ sung quan trọng trong chiến lược phòng thủ nhiều lớp mà Hàn Quốc đang xây dựng.
Quân đội Anh thử drone AI dò mìn
Quân đội Anh đang thử nghiệm một hệ thống máy bay không người lái tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm phát hiện và phân loại mìn cũng như vật liệu nổ chôn dưới đất. Các thử nghiệm được tiến hành tại Essex, do Phòng thí nghiệm Khoa học và Công nghệ Quốc phòng (DSTL) phát triển, trong bối cảnh chiến sự tại Ukraine cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của chiến tranh mìn hiện đại.
Hệ thống sử dụng các UAV cỡ nhỏ mang theo tổ hợp cảm biến đa dạng, kết hợp với mô hình AI để phân tích dữ liệu và xác định mục tiêu. Trong quá trình thử nghiệm kéo dài nhiều tuần, lực lượng công binh đã sử dụng hàng chục mô hình mìn giả trên nhiều loại địa hình khác nhau. Kết quả cho thấy AI có thể nhanh chóng thích ứng và tái huấn luyện để nhận diện các loại mối đe dọa mới, một yếu tố quan trọng khi chiến tranh mìn liên tục thay đổi.
Việc phát hiện mìn chôn dưới đất là một thách thức phức tạp, không thể dựa vào một loại cảm biến duy nhất. Các hệ thống hiện đại thường kết hợp nhiều công nghệ như ảnh nhiệt, cảm biến đa phổ, radar xuyên đất và từ kế để tăng độ chính xác.
AI đóng vai trò xử lý dữ liệu từ nhiều nguồn, giúp nhận diện mẫu tín hiệu nhanh hơn và hiệu quả hơn so với con người. Thách thức còn nằm ở sự đa dạng của mục tiêu. Không chỉ có mìn chống bộ binh hay chống tăng truyền thống, mà còn có các thiết bị nổ tự chế, mìn ít kim loại hoặc vỏ nhựa, cùng với môi trường phức tạp khiến tín hiệu dễ bị nhiễu. Điều này đòi hỏi hệ thống phải có khả năng phân tích nhiều yếu tố như độ sâu chôn lấp, đặc tính đất và dấu hiệu nhiệt.
Đối với quân đội Anh, giá trị của công nghệ này nằm ở khả năng giảm rủi ro cho lực lượng công binh. UAV có thể khảo sát khu vực nghi vấn trước khi binh sĩ tiếp cận, tạo bản đồ mối đe dọa và ưu tiên các vị trí cần xử lý. Nhờ đó, nhân lực chuyên môn cao có thể tập trung vào giai đoạn vô hiệu hóa thay vì tìm kiếm ban đầu, giúp tăng hiệu quả và độ an toàn.
Hệ thống này không thay thế hoàn toàn các phương tiện rà phá mìn truyền thống, mà đóng vai trò bước đầu trong chuỗi tác chiến công binh. Sau khi phát hiện và đánh dấu, các phương tiện như xe rà phá điều khiển từ xa hoặc xe công binh bọc thép sẽ thực hiện nhiệm vụ mở đường. Cách tiếp cận này giúp kết hợp công nghệ tự động với phương tiện cơ giới để nâng cao hiệu quả tổng thể.
Bối cảnh Ukraine cho thấy quy mô của vấn đề khi hàng trăm nghìn km² đất bị nghi nhiễm vật liệu nổ. Điều này khiến chiến tranh mìn không còn là nhiệm vụ hậu phương mà trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cơ động, hậu cần và an toàn dân sự.
Dù còn cần thêm thử nghiệm để hoàn thiện, hệ thống UAV tích hợp AI cho thấy tiềm năng trở thành một phần quan trọng trong chiến tranh công binh hiện đại. Nếu được triển khai rộng rãi, công nghệ này có thể giúp rút ngắn thời gian phát hiện, giảm rủi ro cho con người và nâng cao hiệu quả xử lý mìn trên chiến trường.
