Tin vũ khí hôm nay 8/7: NATO tung sáng kiến 40 tỉ USD 'giành lại bầu trời' trước drone giá rẻ
Tin vũ khí hôm nay, NATO thông qua gói đầu tư hơn 40 tỉ USD đối phó UAV giá rẻ; Anh lần đầu phóng UAV tấn công từ tàu chiến bằng máy phóng. Ukraine tuyên bố bắn hạ UAV Molniya của Nga được tích hợp AI.
NATO duyệt gói đầu tư hơn 40 tỉ USD chống UAV giá rẻ
Các nước thành viên NATO ngày 7/7 thông báo tại Ankara sẽ chi hơn 40 tỉ USD trong 5 năm tới cho phòng thủ chống UAV, mua sắm máy bay không người lái và đào tạo tổ lái, theo công bố chính thức của liên minh.
Gói đầu tư này cho thấy NATO đang chuyển từ cách làm riêng lẻ của từng quốc gia sang một mô hình phối hợp toàn khối. Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh UAV giá rẻ ngày càng chứng minh vai trò nguy hiểm trên chiến trường hiện đại, đặc biệt tại Ukraine.
Gói đầu tư có ba phần chính, gồm mua sắm chung thiết bị chống UAV trong toàn khối, mở rộng đào tạo tổ lái thông qua chương trình NATO Flight Training Europe và mua UAV trinh sát quy mô lớn qua Cơ quan Mua sắm và Hỗ trợ NATO, NSPA.
Hệ thống C-UAS thường được tổ chức theo ba lớp phòng thủ. Lớp đầu tiên là cảm biến trinh sát, gồm radar 3D, cảm biến vô tuyến thụ động, camera quang học, hồng ngoại và cảm biến âm thanh. Lớp thứ hai là các biện pháp gây nhiễu phi động năng như chế áp tín hiệu điều khiển, gây nhiễu định vị vệ tinh và vũ khí vi sóng công suất cao. Lớp cuối cùng là đánh chặn động năng bằng UAV đánh chặn, pháo 30 đến 40 mm dùng đạn nổ lập trình được và tên lửa tầm ngắn cải tiến.
Sáng kiến này phản ánh một bài toán ngày càng cấp bách. Trên chiến trường Ukraine, UAV cỡ nhỏ và UAV cảm tử giá rẻ nhiều lần buộc các đơn vị phòng không phải sử dụng tên lửa đắt tiền để bắn hạ mục tiêu có chi phí thấp hơn nhiều. Nếu kéo dài, cách đánh này có thể gây mất cân đối kho đạn dược và tạo áp lực lớn lên ngân sách quốc phòng.
Vì vậy, NATO đặt mục tiêu đào tạo số lượng tổ lái UAV gấp 5 lần vào cuối năm 2027, đặc biệt cho các đơn vị đa quốc gia ở Bulgaria, Estonia, Phần Lan, Hungary, Latvia, Litva, Ba Lan, Romania và Slovakia. Đây là khu vực sườn phía đông của liên minh, nơi nguy cơ từ UAV và các sự cố trên không ngày càng được chú ý. Sáng kiến cũng được gắn với hạ tầng thử nghiệm sẵn có của NATO. Từ ngày 9 đến 13/3, liên minh đã sử dụng thao trường Sēlija tại Latvia cho đợt thử nghiệm, đánh giá và xác nhận đầu tiên trong khuôn khổ Innovation Range dành cho hệ thống không người lái. Hoạt động này có sự tham gia của doanh nghiệp từ các nước NATO và Ukraine.
Đây là 1 trong 5 thao trường thí điểm thuộc Kế hoạch Hành động Áp dụng Nhanh, Rapid Adoption Action Plan, của NATO. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng hiệu quả thực sự của gói 40 tỉ USD sẽ không chỉ nằm ở số tiền được chi ra, mà còn phụ thuộc vào khả năng liên thông dữ liệu giữa radar, thiết bị gây nhiễu và UAV đánh chặn từ nhiều nhà cung cấp khác nhau.
Anh lần đầu phóng UAV tấn công từ tàu chiến bằng máy phóng kiểu Ukraine
Hải quân Hoàng gia Anh lần đầu tiên phóng thành công UAV tấn công nội địa từ tàu thử nghiệm XV Patrick Blackett, theo UK Defence Journal. Vụ phóng diễn ra trong khuôn khổ diễn tập Neptune Reach hồi tháng 6, với sự phối hợp giữa Hải quân, Lục quân và Không quân Hoàng gia Anh. Hoạt động này nằm trong chương trình Project Vantage, nhằm đẩy nhanh quá trình thử nghiệm và đánh giá các hệ thống không người lái cho lực lượng vũ trang Anh.
UAV được phóng bằng máy phóng gắn trên boong, có khả năng gia tốc lên 55 m/s. Cách phóng này có nhiều điểm tương đồng với máy phóng Cata B do công ti Threod Systems của Estonia sản xuất, cùng dòng thiết bị mà Lực lượng Phòng vệ Ukraine đang sử dụng rộng rãi để phóng UAV tấn công tầm xa vào lãnh thổ Nga.
Hồi tháng 3, Anh cũng đã chọn máy phóng Cata cho chương trình Asgard, do đây là hệ thống duy nhất đáp ứng yêu cầu kĩ thuật của dự án. UAV được sử dụng trong đợt thử nghiệm là Nyan, do Callen-Lenz, công ty con của BAE Systems, phát triển. Dòng UAV này đã hoàn tất thử nghiệm vận hành mặt đất và được công bố đã sản xuất hơn 1.000 chiếc.
Thành công của vụ phóng không chỉ mang ý nghĩa kĩ thuật. Bộ Quốc phòng Anh xem đây là một bước trong tham vọng xây dựng hạm đội lai, kết hợp tàu có người lái với các phương tiện không người lái. Thứ trưởng phụ trách mua sắm quốc phòng Anh Luke Pollard cho rằng việc phối hợp giữa Lục quân và Hải quân để phóng UAV tấn công từ tàu chiến sẽ giúp đẩy nhanh phát triển năng lực mới cho quân đội Anh.
Kế hoạch hiện đại hóa hải quân Anh cũng đang cho thấy sự chuyển hướng rõ rệt. Thay vì chỉ tập trung vào các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường truyền thống, Anh dự kiến đóng 6 tàu chỉ huy UAV, với chiếc đầu tiên được đưa vào biên chế đầu thập niên 2030.
Mô hình này được xem là sự thay thế cho khái niệm tàu khu trục Tipe 83 trước đây. Các tàu chỉ huy tương lai được kì vọng có thể điều khiển đồng thời UAV trên không, trên mặt nước và dưới nước. Nếu thành công, chúng sẽ không chỉ đóng vai trò nền tảng phóng UAV, mà còn trở thành trung tâm chỉ huy cho một hạm đội lai trong tác chiến hiện đại.
Ukraine lần đầu bắn hạ UAV Molniya của Nga tích hợp AI
Tại chiến trường Ukraine, Lực lượng Phòng vệ nước này cuối tháng 6 lần đầu tiên đánh chặn thành công UAV Molniya của Nga được tích hợp trí tuệ nhân tạo, theo thông tin công ty General Cherry chia sẻ với Militarnyi. Các mục tiêu trên không bị tiêu diệt bằng UAV đánh chặn General Cherry AIR và Bullet do Ukraine tự sản xuất, trong đợt đẩy lùi tấn công tại khu vực Zaporizhzhia.
Ông Serhii Beskrestnov, cố vấn Bộ Quốc phòng Ukraine về tác chiến điện tử, cho biết UAV Molniya tích hợp AI của Nga được trang bị mạch kích nổ riêng, có thể tự động kích hoạt khi nắp trên bị mở. Theo dữ liệu ban đầu, loại UAV này đang được triển khai bởi Lữ đoàn Hệ thống Không người lái Varyag số 50 của Nga, đơn vị phối hợp với Trung tâm Rubicon để thử nghiệm công nghệ mới trên tiền tuyến.
Về mặt tác chiến, phía Ukraine đánh giá Molniya là mục tiêu khó xử lí vì UAV có khả năng bay tự hành và khó bị phát hiện bằng khí tài hiện có. Trung bình, Nga phóng tới 10 UAV loại này vào các thời điểm khác nhau trong ngày, tạo áp lực liên tục lên lực lượng phòng thủ Ukraine.
Zaporizhzhia hiện được xem là một trong những “bãi thử” quan trọng cho công nghệ UAV mới của Nga. Ngoài Molniya, khu vực này còn ghi nhận việc triển khai UAV FPV tầm xa và UAV cảm tử dòng Shahed/Geran.
Đáng chú ý, ngày 17/6, tập đoàn Rostec của Nga đã giới thiệu phiên bản UAV mang tên Lightning 13 tại triển lãm "National Securiti. Belarus-2026". Đây được cho là tên gọi Rostec dùng để quảng bá xuất khẩu cho dòng UAV Molniya đang được quân đội Nga sử dụng tại Ukraine.
Nga hiện không chỉ thử nghiệm UAV tích hợp AI trên chiến trường, mà còn tìm cách thương mại hóa công nghệ này. Trong khi đó, việc Ukraine dùng UAV đánh chặn nội địa để hạ Molniya cho thấy cuộc đua giữa drone tấn công và UAV đánh chặn đang bước sang một giai đoạn mới, nơi tốc độ thích nghi có thể quan trọng không kém bản thân vũ khí.
