TP.HCM xác lập 5 hệ liên kết, nối cửa khẩu, sân bay và cảng biển
Trong Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm, thành phố xác lập 5 hệ liên kết chiến lược, hướng đến mạng lưới hạ tầng xuyên suốt, mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng.
TP.HCM với 5 hệ liên kết, 3 cấp độ kết nối
Theo định hướng quy hoạch, 5 hệ liên kết chiến lược không chỉ là những tuyến giao thông riêng lẻ. Đây là cấu trúc kết nối tổng thể, kết hợp các hành lang giao thông, mạng lưới hạ tầng đô thị và hệ sinh thái liên vùng.
Các cực tăng trưởng, trung tâm chủ đạo, trung tâm vệ tinh và vùng phát triển được đặt trong một mạng lưới thống nhất.
Đáng chú ý, quy hoạch không chỉ tính đến dòng lưu chuyển người và hàng hóa. Các dòng vốn, tri thức, dữ liệu và giá trị sinh thái cũng được tổ chức trong cấu trúc này.
Toàn bộ hệ thống gồm 3 cấp: cấp toàn thành phố, cấp liên cực và cấp khu vực. Mỗi cấp có chức năng riêng. Tuy nhiên, tất cả phải bảo đảm liên thông, bổ trợ và chuyển tiếp đồng bộ giữa các phương thức vận tải, không gian phát triển và hệ thống hạ tầng.

Hệ liên kết Bắc - Nam giữ vai trò kết nối kinh tế lục địa với kinh tế biển. Hành lang này bắt đầu từ các cửa ngõ phía Bắc và Tây Bắc. Tuyến đi qua những vùng công nghiệp, đô thị, đổi mới sáng tạo.
Sau đó, kết nối khu vực trung tâm, phía Đông Thành phố, Long Thành, Phú Mỹ và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải.
Điểm nhấn là sự kết hợp giữa đường bộ, đường sắt và đường thủy. Các tuyến được xác định gồm cao tốc TP.HCM - Chơn Thành - cửa khẩu Hoa Lư; cao tốc TP.HCM - cửa khẩu Mộc Bài; Quốc lộ 22 mở rộng, trục sông Sài Gòn, sông Đồng Nai và đường sắt Bàu Bàng - Long Thành - Cái Mép.
Từ cửa khẩu và các vùng sản xuất phía Bắc, hàng hóa được định hướng kết nối đến các đầu mối logistics, sân bay và cảng biển phía Nam.
Hành lang này còn gắn kết các cực tăng trưởng phía Bắc với khu vực đổi mới sáng tạo phía Đông và cực cảng biển - năng lượng phía Nam. Qua đó, hình thành trục kinh tế xuyên Thành phố, nối liền kinh tế lục địa với kinh tế đại dương.
Nếu trục Bắc - Nam mở đường kết nối từ cửa khẩu đến cảng biển, hệ liên kết Đông - Tây lại mở rộng không gian phát triển từ Đồng bằng sông Cửu Long.
Hành lang đi qua trung tâm TP.HCM, Long Thành và hướng đến vùng kinh tế biển phía Nam. Phạm vi kết nối bao gồm Cần Giờ, Cái Mép - Thị Vải, Vũng Tàu, Hồ Tràm và Côn Đảo.
Các tuyến chủ đạo gồm Vành đai 3, Vành đai 4, Vành đai 5, cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, tuyến kết nối Long Thành - Hồ Tràm, trục Võ Văn Kiệt kéo dài và các tuyến đường ven biển.
Đáng chú ý, hành lang này không chỉ phục vụ vận tải hàng hóa và hành khách. Đây còn là trục kết nối du lịch, dịch vụ giữa các vùng kinh tế.
Mạng lưới sẽ liên kết các cửa ngõ hàng không, cảng biển với chuỗi đô thị và điểm đến ven biển. Không gian đô thị nội địa vì thế được kết nối chặt chẽ hơn với biển, đảo.
Đường bộ, đường sắt và đường thủy sẽ được phát triển đồng bộ, góp phần khai thác tiềm năng kinh tế của các vùng lân cận.
Kết nối công nghiệp, đô thị và hành lang sinh thái
Hai hệ liên kết Bắc - Nam và Đông - Tây tạo nên những trục kết nối không gian rộng lớn. Trên nền tảng đó, quy hoạch tiếp tục tổ chức các dòng sản xuất, hàng hóa và dịch vụ. Đây là vai trò của hệ liên kết công nghiệp - sản xuất - logistics đa phương thức.
Mạng lưới này kết nối các vùng công nghiệp, sản xuất phía Bắc và Tây Bắc với những đầu mối logistics lớn. Các điểm đến chiến lược gồm Long Thành, Hiệp Phước, Cái Mép - Thị Vải và các cửa ngõ xuất nhập khẩu.

Mấu chốt là hình thành chuỗi liên kết xuyên suốt. Từ sản xuất, chế biến chế tạo đến logistics, cảng biển, hàng không và phân phối.
Đường bộ, đường sắt và đường thủy được kết nối với các trung tâm logistics, cảng cạn và đầu mối phân phối. Nhờ đó, hàng hóa có thể lưu chuyển thuận lợi hơn.
Quan trọng hơn, cách tổ chức này hướng đến giảm chi phí vận chuyển và trung chuyển. Sự kết nối giữa sản xuất, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và thị trường cũng được tăng cường. Đây là cơ sở nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và tạo thêm động lực cho các vùng công nghiệp.
Một hướng tiếp cận khác là tổ chức lại cấu trúc hạ tầng bên trong đô thị. Hệ liên kết hạ tầng đô thị đa tầng tích hợp không gian mặt đất, tầm thấp, tầm cao, không gian ngầm và hạ tầng số. Mục tiêu là hình thành hệ thống hạ tầng thống nhất, linh hoạt và có khả năng mở rộng.
Trong cấu trúc này, đường sắt đô thị và giao thông công cộng khối lượng lớn giữ vai trò chủ đạo. Các đầu mối trung chuyển và mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) cũng được xác định là cấu trúc chính. Mạng lưới sẽ kết nối các cực tăng trưởng và trung tâm đô thị.
Cùng với giao thông, các hệ thống cấp nước, thoát nước, năng lượng, viễn thông và dữ liệu phải được đầu tư đồng bộ. Các công trình hạ tầng kỹ thuật - xã hội cũng được tích hợp.
Thành phố đồng thời định hướng khai thác không gian ngầm, không gian trên cao và công nghệ vận tải mới.
Điểm quan trọng là hạ tầng không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại. Cách tổ chức này còn tác động đến phân bố dân cư, việc làm và dịch vụ.
Thông qua mô hình đa trung tâm, quy hoạch hướng đến giảm sự phụ thuộc vào khu vực lõi. Các trung tâm đô thị khác sẽ có thêm điều kiện phát triển.
Bên cạnh các dòng lưu chuyển kinh tế và đô thị, quy hoạch dành một hệ liên kết riêng cho tài nguyên tự nhiên. Hệ liên kết Xanh - Xanh dương hình thành mạng lưới sinh thái liên tục từ các vùng hồ, rừng và nông nghiệp phía Bắc.
Mạng lưới đi qua sông Sài Gòn, Đồng Nai, Nhà Bè, Soài Rạp, Thị Vải và rừng ngập mặn Cần Giờ. Điểm kết nối cuối cùng là không gian ven biển và Côn Đảo.
Đây không đơn thuần là mạng lưới cảnh quan. Các hành lang xanh, hành lang sông nước, vùng sinh thái và không gian biển được xác định là hạ tầng sinh thái nền tảng.
Mục tiêu là kết hợp bảo tồn với phát triển bền vững. Qua đó, thành phố giữ gìn những không gian tự nhiên có vai trò quan trọng đối với môi trường và chất lượng sống.
Đặc biệt, an ninh nguồn nước được đặt ra như một yêu cầu dài hạn. Quy hoạch ưu tiên bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên quanh các hồ chứa lớn của vùng.
Cùng với đó là tăng khả năng điều tiết, trữ nước và kiểm soát ngập lụt. Thành phố cũng hướng đến hạn chế tác động của biến đổi khí hậu và sụt lún.
Không gian sinh thái còn gắn trực tiếp với đời sống đô thị. Các công viên, mặt nước, không gian công cộng và cảnh quan hai bên sông được định hướng phát triển thành mạng lưới liên tục.
Từ đó, TP.HCM vừa tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, vừa gìn giữ bản sắc đô thị sông nước - biển đảo.
Nhìn tổng thể, 5 hệ liên kết chiến lược không chỉ giải bài toán giao thông. Quy hoạch đặt trong một cấu trúc phát triển rộng hơn. Ở đó, cửa khẩu, sân bay, cảng biển, vùng sản xuất, trung tâm đô thị và hành lang sinh thái cùng bổ trợ cho nhau.

.jpg)