TS.BS Cao Hữu Tiến: Sai lầm ‘già phải rụng răng’ đang âm thầm ‘giết’ người cao tuổi

Người xưa có câu “Cái răng cái tóc là góc con người” như một lời đúc kết về vẻ đẹp và sự tự tôn của mỗi cá nhân. Thế nhưng, khi xã hội hiện đại bước vào kỉ nguyên già hóa dân số với tuổi thọ trung bình không ngừng tăng lên, một sự thật đáng báo động lại đang bị lãng quên trong dòng chảy của y học dự phòng: sức khỏe răng miệng của người cao tuổi.

Thực trạng phần lớn người già phải đối diện với tình trạng mất răng bán phần hoặc toàn phần không đơn thuần là biểu hiện quy luật của tuổi tác, mà thực chất là một cuộc khủng hoảng y tế thầm lặng với những hệ lụy vô cùng tàn nhẫn.

Ổ vi khuẩn khoang miệng và sự sụp đổ của hàng rào sinh học ở người cao tuổi

Theo các chuyên gia Răng Hàm Mặt, quá trình lão hóa tự nhiên khiến các mô đệm bên trong các tuyến nước bọt chính và phụ dần teo đi, nhường chỗ cho sự tăng sinh mang tính thoái hóa của các thành phần ống dẫn. Hệ quả tất yếu là số lượng nang tuyến chức năng sụt giảm nghiêm trọng, dẫn đến hội chứng khô miệng phổ biến ở người già.

Nước bọt vốn là "dòng sông" chứa các enzyme kháng khuẩn, các kháng thể bảo vệ đường hô hấp và đóng vai trò tái khoáng hóa men răng liên tục. Khi dòng sông ấy cạn kiệt, khoang miệng sẽ mất đi khả năng tự làm sạch, tạo điều kiện cho các chủng vi khuẩn kị khí tấn công ồ ạt vào cấu trúc răng nướu.

Sự suy tàn này càng trở nên nghiêm trọng hơn do những thay đổi đáng ngại của màng niêm mạc miệng và răng. Lớp thảm mô từng dày dặn che chở cho xương hàm giờ đây trở nên mỏng manh, dễ bị tổn thương trước bất kì tác động cơ học nhỏ nào. Ngay cả men răng – cấu trúc vốn không có chu kì sinh lý đổi mới – cũng bị bào mòn sau hàng chục năm nhai nuốt, làm lộ ra bề mặt phẳng lì, xám xịt và giòn gãy.

“

Nhiều người mang hàm giả toàn bộ rơi vào lầm tưởng rằng một khi khoang miệng không còn chiếc răng tự nhiên nào thì họ hoàn toàn được giải phóng khỏi nghĩa vụ chăm sóc răng miệng. Họ không biết rằng các mô mềm dưới hàm giả nếu không được vệ sinh, tháo ra nghỉ ngơi và xoa bóp hợp lí mỗi ngày sẽ
bị kích ứng, nhiễm nấm, làm suy giảm lưu thông máu và tiêu xương hàm nhanh chóng.

TS.BS Cao Hữu Tiến

Phân tích về vấn đề này, TS.BS Cao Hữu Tiến – Trưởng khoa Răng Hàm Mặt, Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TP.HCM) nhận định: "Nhiều người già và ngay cả người chăm sóc thường cho rằng răng yếu đi, rụng đi là lẽ tự nhiên của tạo hóa. Đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm và tai hại. Sự suy giảm tiết nước bọt kết hợp với cấu trúc răng bị xơ cứng, giòn hóa theo thời gian chính là điều kiện lí tưởng để các ổ vi khuẩn phát triển. Nếu không có sự can thiệp và bảo tồn đúng cách, hàng rào sinh học bảo vệ khoang miệng sẽ hoàn toàn sụp đổ, mở đường cho mầm bệnh tấn công toàn bộ cơ thể".

Viêm nha chu: "Ngòi nổ" gây biến chứng tim mạch chết người

Theo TS.BS Cao Hữu Tiến, mất răng không bao giờ là một sự kiện ngẫu nhiên, mà là chương cuối cùng của chuỗi bi kịch bệnh lí kéo dài mang tên viêm nha chu. Căn bệnh này âm thầm tàn phá các mô nâng đỡ răng từ nướu, dây chằng cho đến xương ổ răng, bắt đầu từ sự tích tụ dai dẳng của mảng bám vi khuẩn do vệ sinh kém. Cao răng đóng vai trò như pháo đài vững chắc cho vi khuẩn giải phóng độc tố, kích hoạt phản ứng viêm mãn tính. Khi xương ổ răng bị tiêu hủy không thể đảo ngược, nướu tụt xuống làm lộ chân răng, khiến răng lung lay và cuối cùng là rụng hoặc buộc phải nhổ bỏ.

Tình trạng mất răng hàng loạt đẩy người cao tuổi vào một vòng xoáy khuyết tật nghiêm trọng về mặt dinh dưỡng. Thiếu công cụ nghiền nát thức ăn, họ buộc phải chuyển sang chế độ ăn mềm, lỏng, vốn thường chứa hàm lượng carbohydrate lên men rất cao. Chế độ ăn lệch lạc này không chỉ làm trầm trọng thêm tình trạng sâu răng ở những chiếc răng còn lại, mà còn dẫn tới sự thiếu hụt nghiêm trọng các vi chất dinh dưỡng, thúc đẩy nhanh quá trình thoái hóa thể chất lẫn tinh thần.

“

Sự suy giảm tiết nước bọt kết hợp với cấu trúc răng bị xơ cứng, giòn hóa theo thời gian chính là điều kiện lí tưởng để các ổ vi khuẩn phát triển. Nếu không có sự can thiệp và bảo vệ đúng cách, hàng rào sinh học bảo vệ khoang miệng sẽ hoàn toàn sụp đổ, mở đường cho mầm bệnh tấn công toàn bộ cơ thể.

TS.BS Cao Hữu Tiến

“Ổ nhiễm trùng kinh niên do viêm nha chu không dừng lại ở vùng nướu. Các nghiên cứu lâm sàng đã chứng minh vi khuẩn nha chu có khả năng di chuyển trực tiếp theo đường máu, bám vào các mảng xơ vữa động mạch, từ đó kích thích hình thành cục máu đông. Đây chính là ngòi nổ nguy hiểm dẫn đến các biến cố tim mạch chết người như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim, đồng thời làm trầm trọng thêm bệnh lí đái tháo đường ở người cao tuổi. Việc buông xuôi, mặc kệ răng rụng ở tuổi già thực chất là một hành động gián tiếp 'giết chết' người cao tuổi từ bên trong”, bác sĩ Tiến cảnh báo.

Bi kịch tinh thần và rào cản nhận thức từ hàm răng giả

Hệ lụy của việc suy giảm chức năng răng miệng không chỉ dừng lại ở các tổn thương thực thể hay các con số cận lâm sàng, mà còn khoét sâu vào đời sống tinh thần của người bệnh. Một người cao tuổi với khuôn mặt móm mém, hàm răng khuyết thiếu cùng hơi thở có mùi do viêm nhiễm mãn tính thường có xu hướng thu mình lại, ngại giao tiếp và tự cô lập khỏi các tương tác xã hội. Sự tự ti kéo dài này gieo rắc những rối loạn tâm lí sâu sắc, đẩy họ rơi vào trầm cảm và làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống trong những năm tháng xế chiều.

“

Sự suy giảm tiết nước bọt kết hợp với cấu trúc răng bị xơ cứng, giòn hóa theo thời gian chính là điều kiện lí tưởng để các ổ vi khuẩn phát triển. Nếu không có sự can thiệp và bảo vệ đúng cách, hàng rào sinh học bảo vệ khoang miệng sẽ hoàn toàn sụp đổ, mở đường cho mầm bệnh tấn côngtoàn bộ cơ thể.

TS.BS Cao Hữu Tiến

Nghịch lí là, đối diện với những nguy cơ nhãn tiền ấy lại là một bức tường nhận thức đầy sai lầm từ chính người bệnh và gia đình. Xu hướng chung hiện nay là chỉ tìm đến nha sĩ để thực hiện các can thiệp khẩn cấp mang tính chắp vá như nhổ bỏ, thay vì tìm cách điều trị bảo tồn.

Đặc biệt, TS.BS Cao Hữu Tiến nhấn mạnh một sai lầm phổ biến khác liên quan đến việc sử dụng răng giả: "Nhiều người mang hàm giả toàn bộ rơi vào lầm tưởng rằng một khi khoang miệng không còn chiếc răng tự nhiên nào thì họ hoàn toàn được giải phóng khỏi nghĩa vụ chăm sóc răng miệng. Họ không biết rằng các mô mềm dưới hàm giả nếu không được vệ sinh, tháo ra nghỉ ngơi và xoa bóp hợp lí mỗi ngày sẽ bị kích ứng, nhiễm nấm, làm suy giảm lưu thông máu và tiêu xương hàm nhanh chóng”.

Có thể thấy, công cuộc bảo vệ nụ cười tuổi già đòi hỏi sự phối hợp liên chuyên khoa chặt chẽ giữa bác sĩ nội khoa, điều dưỡng và người chăm sóc tại nhà hoặc tại các viện dưỡng lão. Việc thiết lập các chương trình sàng lọc dinh dưỡng và kiểm tra răng miệng định kì ngay từ giai đoạn sớm sẽ giúp phát hiện kịp thời các bất thường, từ đó đưa ra phác đồ can thiệp tối ưu.

Một hàm răng chắc khỏe ở tuổi 80 không phải là một giấc mơ xa xỉ, mà là quyền lợi chính đáng và là nền tảng vững chắc để người cao tuổi tận hưởng một cuộc sống trọn vẹn, không đau đớn và ngập tràn niềm vui.

Té ngã ở người cao tuổi: Vì sao bác sĩ khuyên không vội đỡ dậy?

Người cao tuổi học AI để không tụt hậu trong cuộc cách mạng công nghệ

Vingroup tặng 50% giá vé show ‘Đất Nước Thiên Hùng Ca’ - tri ân người có công, người cao tuổi và học sinh, sinh viên

Cúm mùa ở người cao tuổi: Cảnh báo nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ

Vượt qua cơn ‘đau toàn diện’: Chiếc phao cứu sinh cho hơn 16 triệu người cao tuổi tại Việt Nam