TSMC, Samsung tạm dừng giao một số lô chip sang Trung Quốc sau biện pháp mới của Mỹ
Động thái này diễn ra sau khi Bộ Thương mại Mỹ ban hành các biện pháp mới nhằm kiểm soát xuất khẩu chip AI.
TSMC, Samsung tuân theo quy định kiểm soát xuất khẩu chip của Mỹ
Hai nhà sản xuất chip hàng đầu thế giới là TSMC (Đài Loan) và Samsung Electronics (Hàn Quốc) đã tạm dừng giao một số loại chip cho khách hàng Trung Quốc, sau khi Mỹ áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới nhằm hạn chế sự phát triển AI của cường quốc châu Á này.
Theo một số nguồn tin của trang FT, những ngày gần đây, TSMC và Samsung Electronics đã thông báo với khách hàng Trung Quốc rằng họ sẽ tạm ngừng giao một số loại chip trong lúc làm thủ tục xin giấy phép từ Bộ Thương mại Mỹ.
Động thái này giáng một đòn mạnh vào các hãng công nghệ Trung Quốc. Những doanh nghiệp này vốn đã phải đối mặt với tình trạng thiếu linh kiện do giá chip nhớ tăng vọt ở mức chưa từng thấy và các nhà cung cấp trong nước, chẳng hạn SMIC, không đủ năng lực đáp ứng nhu cầu. SMIC là nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất Trung Quốc.

Ngày 16/11, chính quyền Trump tiếp tục đưa ra những quy định mới nhằm hạn chế khả năng Trung Quốc tiếp cận gián tiếp chip AI tiên tiến Mỹ. Cụ thể, Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ công bố quy định mới nhằm ngăn doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán từ chip Mỹ, gồm cả Nvidia, thông qua các trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba. Theo đó, những loại chip bán dẫn và máy chủ tính toán tiên tiến thuộc danh mục kiểm soát của Mỹ khi xuất khẩu, tái xuất khẩu hoặc chuyển giao đến Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Brazil phải được cấp phép.
Quy định cũng bổ sung yêu cầu cấp phép với việc cung cấp chip và thiết bị cho các trung tâm dữ liệu ở bất kì quốc gia nào nếu những cơ sở này cung cấp năng lực tính toán vượt ngưỡng quy định cho doanh nghiệp có trụ sở tại Trung Quốc, Macau và một số địa điểm thuộc diện hạn chế của Mỹ. Ngưỡng được xác định ở mức trên 12 triệu TPP (chỉ số đo tổng năng lực xử lý). Quy định dự kiến có hiệu lực ngày 19/11, sau khi được đăng trên Công báo Liên bang Mỹ.
Mỹ chặn "đường tắt" của các công ty thiết kế chip Trung Quốc
Quy định này đã chặn một con đường mà trước đây các công ty thiết kế chip Trung Quốc thường sử dụng để thuê TSMC và Samsung Electronics sản xuất những chip hiệu năng cao, vốn rất quan trọng với các trung tâm dữ liệu AI.
Mỹ đã hạn chế xuất khẩu những chip tiên tiến nhất sang Trung Quốc. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp Trung Quốc vẫn tìm cách đặt hàng chip hiệu năng cao thông qua các công ty chuyên đóng gói và kiểm định chip độc lập.
Các công ty trung gian này xác nhận rằng thiết kế chip không thuộc phạm vi kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, do đó không cần xin phép trực tiếp từ chính phủ Mỹ trước khi giao hàng. Theo quy định mới của BIS, khách hàng Trung Quốc không còn có thể thực hiện theo cách này được nữa.
Trong số các khách hàng Trung Quốc của Samsung Electronics có Kunlun (đơn vị phát triển chip và trung tâm dữ liệu AI thuộc Baidu) cùng ByteDance (công ty mẹ TikTok). Cả hai đều tìm cách đa dạng hóa nguồn cung chip trong bối cảnh tình trạng thiếu chip Nvidia tại Trung Quốc ngày càng nghiêm trọng.
Theo hai nguồn tin của FT, TSMC và Samsung Electronics đã thông báo với các khách hàng trong lĩnh vực điện tử tiêu dùng rằng họ tạm dừng giao hàng.
Quy định mới của BIS đã loại bỏ các trường hợp miễn trừ trước đây, vốn từng được sử dụng để chứng minh rằng các loại chip không nằm trong phạm vi hạn chế với chip AI. Trong đó có trường hợp chip được thiết kế cho các mục đích không liên quan đến AI, chẳng hạn sử dụng cho smartphone.
Một luật sư nắm rõ vấn đề cho biết việc loại bỏ trường hợp miễn trừ này đồng nghĩa TSMC và Samsung Electronics hiện phải xin giấy phép xuất khẩu với cả những loại chip tiêu dùng được sản xuất bằng các quy trình chế tạo tiên tiến.
TSMC hiện sản xuất chip dùng trong smartphone cho các hãng Trung Quốc như Xiaomi, Oppo và Vivo.
Một người trong ngành nhận định Bộ Thương mại Mỹ nhiều khả năng vẫn sẽ cấp giấy phép cho các lô chip dùng trong smartphone. Tuy nhiên, quá trình chờ cấp phép có thể khiến hoạt động sản xuất smartphone bị chậm trễ đáng kể.
TSMC không phản hồi đề nghị bình luận. Samsung Electronics từ chối bình luận về vấn đề này.
TSMC siết chặt điều kiện nhận đơn hàng từ các công ty thiết kế chip Trung Quốc
Không dừng ở việc yêu cầu TSMC và Samsung xin giấy phép xuất khẩu, Mỹ còn mở rộng kiểm soát sang các công ty trung gian, trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba và hoạt động cung cấp năng lực tính toán từ xa.
Một diễn biến đáng chú ý khác là TSMC đang siết chặt điều kiện nhận đơn hàng từ các công ty thiết kế chip Trung Quốc. Theo Reuters, hãng sản xuất chip Đài Loan yêu cầu tạm dừng những đơn hàng sử dụng quy trình sản xuất từ 16 nanomet trở xuống, trừ khi khách hàng có giấy phép xuất khẩu của Mỹ.
Theo hướng dẫn của TSMC mà hãng tin Reuters tiếp cận được, các nhà thiết kế chip Trung Quốc nhìn chung chỉ có thể tiếp tục đặt hàng TSMC ở những quy trình sản xuất cũ hơn, như 28 nanomet và 40 nanomet, với điều kiện chip không sử dụng bộ nhớ băng thông cao (HBM) hoặc công nghệ đóng gói tiên tiến.
Đây là thay đổi rất đáng kể bởi phần lớn chip AI hàng đầu hiện nay được sản xuất bằng quy trình 7 nanomet hoặc tiên tiến hơn. Kích thước tiến trình càng nhỏ, nhà sản xuất càng có thể tích hợp nhiều bóng bán dẫn hơn trên cùng một diện tích chip, qua đó cải thiện hiệu năng và hiệu quả sử dụng điện. Trong khi đó, HBM giúp bộ xử lý truy cập lượng dữ liệu khổng lồ cần thiết để huấn luyện và vận hành các mô hình AI.
Reuters cho biết TSMC còn tăng cường kiểm tra khách hàng, bao gồm địa điểm hoạt động, công ty mẹ, cổ đông lớn, đơn vị đóng gói chip và tuyến đường vận chuyển. Những biện pháp này cũng áp dụng với đơn hàng thông qua công ty con hoặc bên trung gian đặt tại Đài Loan, Mỹ, châu Âu, Nhật Bản và Đông Nam Á. Điều đó khiến việc sử dụng doanh nghiệp ở nước thứ ba để né hạn chế xuất khẩu trở nên khó khăn hơn.

Các biện pháp mới của Mỹ có thể ảnh hưởng đặc biệt lớn đến những doanh nghiệp Trung Quốc đang phát triển chip để thay thế sản phẩm của Nvidia. Trong số này có các công ty thiết kế chip độc lập và những tập đoàn công nghệ lớn tự phát triển chip riêng.
Danh sách các công ty thiết kế chip được chính phủ Mỹ phê duyệt có Nvidia, AMD, Apple cùng hai doanh nghiệp Đài Loan là MediaTek và Realtek. Tuy nhiên, danh sách này không có bất kì công ty nào đến từ Trung Quốc đại lục.
Trung Quốc phải đẩy nhanh phát triển chip nội địa
Những hạn chế mới của Mỹ đặt ngành công nghiệp AI Trung Quốc trước áp lực lớn hơn trong việc tìm nguồn cung chip. Tuy nhiên, thay thế chip nhập khẩu không đơn giản chỉ bằng cách tăng sản lượng trong nước.
Huawei hiện là một trong những doanh nghiệp Trung Quốc có tham vọng lớn nhất trong lĩnh vực này. Hồi tháng 9, ông Eric Xu - Chủ tịch luân phiên Huawei - cho biết nhu cầu chip AI tại Trung Quốc vượt xa khả năng cung ứng của hãng. Huawei đang thử nghiệm chip Ascend 950DT và dự kiến nhiều công ty AI Trung Quốc bắt đầu huấn luyện mô hình trên các hệ thống sử dụng chip này trong năm 2027.
Trong khi đó, Alibaba và Tencent cũng chịu sức ép từ tình trạng thiếu năng lực tính toán tiên tiến. Ngày 19/11, Alibaba cho biết các quy định mới từ Mỹ có thể ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng trung tâm dữ liệu toàn cầu. Tencent cảnh báo việc tiếp cận năng lực tính toán tiên tiến bị thu hẹp có thể làm chậm quá trình huấn luyện những mô hình AI tiếp theo.
Về dài hạn, các biện pháp của Mỹ có thể thúc đẩy Trung Quốc đầu tư mạnh hơn vào thiết kế chip, sản xuất bán dẫn, bộ nhớ và công nghệ đóng gói trong nước. Song trong thời gian trước mắt, việc thiếu chip tiên tiến và năng lực sản xuất đủ lớn vẫn là trở ngại đáng kể với tham vọng cạnh tranh trong lĩnh vực AI của nước này.