Từ Apple đến Ford: Nhiều tập đoàn ngày càng dựa vào công nghệ Trung Quốc

Apple đã hợp tác với Alibaba và Baidu về AI để hỗ trợ triển khai các tính năng Apple Intelligence tại Trung Quốc, trong khi Ford tìm đến CATL để sử dụng công nghệ pin. Volkswagen hợp tác với Xpeng phát triển xe điện thông minh tại Trung Quốc. Stellantis đang mở rộng quan hệ hợp tác với Leapmotor trong việc sản xuất xe điện và cùng mua sắm các linh kiện, nguyên vật liệu.

Các nhà phân tích cho rằng một sự chuyển dịch rộng lớn đang diễn ra, khi các công ty Trung Quốc ngày càng trở thành nguồn cung cấp công nghệ và đổi mới mà các doanh nghiệp toàn cầu khó có thể dễ dàng bỏ qua.

“5 năm trước, Trung Quốc chủ yếu là nơi các công ty toàn cầu đến để bán hàng. Ngày nay, trong một số lĩnh vực nhất định, Trung Quốc là nơi họ tìm đến để tiếp cận năng lực công nghệ”, bà Kitty Fok, Giám đốc điều hành của hãng nghiên cứu thị trường IDC China, nói với kênh CNBC.

Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh Mỹ vẫn mở rộng các nỗ lực hạn chế công nghệ Trung Quốc.

Kể từ khi đưa Huawei vào danh sách thực thể (danh sách đen thương mại) năm 2019, Mỹ đã liên tục siết chặt việc xuất khẩu chip tiên tiến và thiết bị sản xuất chip sang Trung Quốc.

Washington cũng hạn chế một số khoản đầu tư của doanh nghiệp Mỹ vào các lĩnh vực bán dẫn, công nghệ lượng tử và AI của Trung Quốc.

Không những thế, Mỹ còn đưa nhiều công ty Trung Quốc khác vào danh sách bị hạn chế, gồm cả SMIC (hãng sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất Trung Quốc) hồi tháng 12/2020.

Trung Quốc từ thị trường tiêu thụ thành nguồn cung công nghệ

Trung Quốc đã xây dựng được vị thế đáng kể trong ngày càng nhiều ngành công nghệ.

Theo Soumen Mandal - nhà phân tích chính tại hãng Counterpoint Research, các hãng xe điện Trung Quốc đang nắm giữ vị thế rất lớn trên thị trường toàn cầu, nhờ lợi thế về chi phí, quy mô sản xuất, chuỗi cung ứng và tốc độ đổi mới. Các nhà sản xuất pin Trung Quốc như CATL, BYD, CALB và Gotion chiếm tổng cộng hơn 65% thị trường pin xe điện toàn cầu năm 2025.

Soumen Mandal cho rằng chi phí, quy mô, năng lực sản xuất, mức độ tích hợp chuỗi cung ứng và tốc độ đổi mới là những lý do quan trọng khiến các công ty toàn cầu tiếp tục hợp tác với doanh nghiệp Trung Quốc.

“Đà phát triển công nghệ của Trung Quốc đang chuyển từ lợi thế sản xuất giá rẻ sang lợi thế về quy mô, chiều sâu chuỗi cung ứng và tốc độ đổi mới”, Soumen Mandal nói. Ông cho rằng các công ty toàn cầu đang phải cân bằng giữa rủi ro địa chính trị và những yêu cầu thực tế về kinh doanh.

Sự chuyển dịch này thể hiện rõ nhất trong lĩnh vực pin xe điện.

CATL đã trở thành một phần quan trọng trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Chẳng hạn, Ford đang hợp tác với CATL để sử dụng công nghệ pin lithium-sắt-phốt phát (LFP) của công ty Trung Quốc này tại nhà máy sản xuất pin trị giá 3,5 tỉ USD ở bang Michigan, Mỹ.

Kitty Fok cho rằng việc tích hợp công nghệ pin xe điện Trung Quốc vào chuỗi cung ứng toàn cầu có thể rất khó đảo ngược.

“Trong lĩnh vực pin xe điện, sự thay đổi mang tính cấu trúc đã hoàn tất. Chuyển sang một nhà cung cấp khác không phải là quyết định mua sắm có thể đưa ra trong vài tháng. Quá trình này cần nhiều năm để thiết kế, kiểm định và tái chứng nhận”, bà đánh giá.

Song với một số công ty, hợp tác cùng các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc chủ yếu vẫn nhằm phục vụ hoạt động cạnh tranh tại chính thị trường nước này.

Theo Kitty Fok, các tập đoàn đa quốc gia cần dịch vụ AI hoặc hạ tầng điện toán đám mây cho hoạt động tại Trung Quốc buộc phải hợp tác với các nhà cung cấp trong nước, do những hạn chế với đối tác nước ngoài.

Bà nói rằng tại Trung Quốc, các công ty nước ngoài nhiều khi không có nhiều lựa chọn mà buộc phải hợp tác với doanh nghiệp công nghệ ở đây, như trường hợp Apple bắt tay với Alibaba và Baidu.

Ông Lian Jye Su, nhà phân tích trưởng tại hãng Omdia, cho rằng tiếp cận thị trường Trung Quốc vẫn là động lực chính thúc đẩy nhiều mối quan hệ hợp tác như vậy. Điều này đặc biệt rõ khi các hãng xe toàn cầu ngày càng tìm đến nhà cung cấp Trung Quốc để phát triển phần mềm, AI và các hệ thống khác cho xe được bán tại nước này.

Tuy nhiên, đây không phải động lực duy nhất. Lian Jye Su cho rằng một “sự thay đổi mang tính cấu trúc, chậm nhưng dai dẳng” đang diễn ra trong chuỗi cung ứng và dòng chảy đổi mới ở các lĩnh vực như pin, xe điện, lưu trữ năng lượng và AI ứng dụng.

AI có thể là lĩnh vực tiếp theo

Xu hướng này cũng bắt đầu xuất hiện trong lĩnh vực AI, khi các mô hình ngày càng mạnh của Trung Quốc đang thách thức quan điểm cho rằng các công ty tìm đến công nghệ Trung Quốc chủ yếu vì chi phí thấp.

Theo một khảo sát của hãng nghiên cứu thị trường IDC với các doanh nghiệp châu Âu hồi đầu năm 2026, yêu cầu về bảo mật và tuân thủ quy định cùng hiệu năng vượt trội mới là những lí do hàng đầu khiến doanh nghiệp sử dụng rộng rãi các mô hình AI Trung Quốc, chứ không phải vì chi phí thấp.

“Vì vậy, quan điểm phổ biến rằng các công ty phương Tây đang đổ xô đến AI Trung Quốc vì giá rẻ là không đúng bản chất. Quyết định được dẫn dắt bởi hiệu năng và bị ràng buộc bởi các yêu cầu tuân thủ”, Kitty Fok nhấn mạnh.

Khác với Anthropic và OpenAI của Mỹ, các công ty Trung Quốc như Alibaba, DeepSeek và Moonshot AI tập trung vào mô hình AI trọng số mở, giúp chúng dễ tiếp cận hơn với nhà phát triển trên thế giới.

Theo Lian Jye Su, đà phát triển AI của Trung Quốc diễn ra ngay cả khi các hạn chế từ Mỹ gây khó khăn cho cường quốc châu Á trong những lĩnh vực như bán dẫn tiên tiến, đồng thời các biện pháp này cũng thúc đẩy đổi mới trong nước.

“Các biện pháp hạn chế của Mỹ đã vô tình trở thành động lực thúc đẩy Trung Quốc đẩy mạnh đổi mới công nghệ trong nước và nâng cao hiệu quả”, Lian Jye Su nhận định. Nhờ đó, các doanh nghiệp Trung Quốc vẫn duy trì sức cạnh tranh trong lĩnh vực AI, pin và phần mềm ô tô.

Yếu tố địa chính trị

Các yếu tố địa chính trị tiếp tục quyết định cách thức và lĩnh vực công nghệ Trung Quốc được ứng dụng.

Lian Jye Su dự đoán sự phản đối công nghệ Trung Quốc sẽ mạnh nhất ở những lĩnh vực như chip tiên tiến, dịch vụ liên quan đến an ninh mạng, quốc phòng và an ninh quốc gia.

Các nhà phân tích cho rằng việc tiếp nhận công nghệ Trung Quốc sẽ không đơn giản là “tẩy chay” hoặc “chấp nhận”, mà sẽ khác nhau tùy từng ngành.

Soumen Mandal dự báo việc sử dụng công nghệ Trung Quốc sẽ tiếp tục mở rộng trên toàn cầu trong các lĩnh vực như xe điện, pin, điện tử tiêu dùng, robot, máy bay không người lái, cũng như một số mảng cụ thể của AI và bán dẫn. Theo ông, điều đó có thể dẫn đến “một hệ sinh thái công nghệ toàn cầu phân mảnh hơn nhưng thực dụng hơn”.

Kitty Fok cho biết sự thay đổi này đã trở thành xu hướng mang tính lâu dài ở lĩnh vực pin và sản xuất điện tử. AI thì đang trong quá trình chuyển đổi, còn phần mềm dành cho ô tô mới chỉ ở giai đoạn đầu.