Từ ý tưởng giảng đường đến tham vọng triệu USD: Gen Z tái định nghĩa khởi nghiệp bằng di sản
Gen Z không xem văn hóa là một hệ giá trị đóng băng, mà là một mã nguồn mở, nơi họ có thể liên tục lập trình, sáng tạo và tích hợp các công nghệ mới nhất để giải quyết các nhu cầu giải trí,…
Từ di sản đến sân chơi khởi nghiệp truyền thông đầu tiên
Ngày 20/6, vòng chung kết Cuộc thi khởi nghiệp truyền thông quốc tế (IC Innovator 2026) do Khoa truyền thông và văn hóa đối ngoại, Học viện Ngoại giao tổ chức đã chính thức diễn ra tại Hà Nội.
Với chủ đề “The Culture SourceCode – Mã nguồn văn hóa Việt”, sự kiện không chỉ là sân chơi học thuật mà còn là điểm chạm chuyển giao thế hệ, nơi công nghệ hiện đại trở thành “mực vẽ” để người trẻ tái định nghĩa và lan tỏa các giá trị di sản trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI).
Trong bối cảnh chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc với sự thúc đẩy mạnh mẽ từ kinh tế số, việc tìm kiếm những mô hình khởi nghiệp kết hợp hài hòa giữa chất liệu truyền thống và giải pháp công nghệ trở thành yêu cầu cấp thiết.
IC Innovator 2026 ra đời như một lời giải cho bài toán đó. Ngay trong mùa giải đầu tiên tổ chức, cuộc thi đã chứng minh sức hút lớn khi quy tụ hơn 30 đội thi đến từ hơn 20 trường đại học trải dài từ Bắc vào Nam, tạo nên một bản đồ tư duy sáng tạo trẻ trung và đầy tham vọng.
Vượt qua các vòng sơ loại, 6 đội thi xuất sắc nhất ghi danh vào chặng chung kết gồm: Dấu Việt Du Ký, TenTen, Con Rồng Cháu Tiên, Quý Cô Thanh Lịch, HeriStage và Vistara4D.
Điểm đặc biệt là các đại diện này không chỉ bó hẹp trong khối ngành nhân văn hay ngoại giao, mà có sự giao thoa liên ngành mạnh mẽ từ Học viện Ngoại giao, Đại học Ngoại thương cho đến Trường Quốc tế và Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội).
Cách tiếp cận này cho thấy thế hệ Gen Z không xem văn hóa là một hệ giá trị đóng băng, mà là một mã nguồn mở, nơi họ có thể liên tục lập trình, sáng tạo và tích hợp các công nghệ mới nhất để giải quyết các nhu cầu giải trí, giáo dục và thương mại của xã hội hiện đại.
Dự án Dấu Việt Du Ký lựa chọn hướng đi giáo dục trải nghiệm thông qua việc kết hợp board game tương tác truyền thống với ứng dụng WebAR, giúp các bài học lịch sử trở nên sinh động ngay trên màn hình điện thoại của thế hệ học đường.
Trong khi đó, TenTen lại tái định nghĩa văn hóa đọc cho trẻ em bằng các đầu sách truyện tương tác tích hợp công nghệ VR, kích thích tư duy hình ảnh và tạo ra một phương thức tiếp cận tri thức hoàn toàn mới.
Khai thác kho tàng thần thoại và cổ tích đồ sộ của dân tộc, đội thi Con Rồng Cháu Tiên đã phát triển dòng game di động tích hợp VR/AR, hứa hẹn tạo nên một vũ trụ giải trí số đậm chất Việt.
Ở góc độ thời trang và phong cách sống, Quý Cô Thanh Lịch xây dựng một nền tảng truyền thông và thời trang số hiện đại, nơi cổ phục được thổi hồn bằng tư duy thẩm mỹ của thời đại mới, kết nối các giá trị truyền thống với dòng chảy tiêu dùng đương đại.
Hai đại diện cuối cùng tập trung sâu vào giải pháp không gian và trải nghiệm thực tế. HeriStage mang đến ứng dụng số hóa di sản phi vật thể, hướng tới việc bảo tồn nghệ thuật truyền thống thông qua giải pháp sân khấu số hóa sáng tạo
Cuối cùng, Vistara4D gây ấn tượng với công nghệ trình chiếu không gian 4D, cung cấp giải pháp trải nghiệm chuyên sâu cho ngành du lịch tâm linh và các hệ thống bảo tàng tương tác thông minh.
Sự phân hóa này chứng minh giới trẻ đang có những bước đi rất chiến lược. Họ không chỉ làm văn hóa vì đam mê mà đang thực sự thiết kế những mô hình kinh doanh có khả năng gọi vốn và tự chủ tài chính.
Việc ứng dụng WebAR giúp tối ưu hóa chi phí tiếp cận người dùng, giải quyết trực tiếp nút thắt về rào cản công nghệ của các ứng dụng truyền thống. Hay việc hướng tới công nghệ trình chiếu không gian đã mở ra triển vọng hợp tác B2B đầy tiềm năng với các khu di tích quốc gia và trung tâm xúc tiến du lịch địa phương.
Các em không chỉ được học cách kể một câu chuyện văn hóa truyền cảm hứng, mà còn được chất vấn thẳng thắn về biên lợi nhuận, chi phí thu hút khách hàng, giá trị vòng đời khách hàng và bài toán bảo hộ bản quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.
Bản sắc là "bộ lọc" khác biệt trong kỷ nguyên AI
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh trong giai đoạn hiện nay đã đặt ra một thách thức mang tính thời đại: Khi máy móc có thể viết văn, vẽ tranh, tạo video và lập trình chỉ trong vài giây, điều gì sẽ định nghĩa giá trị cốt lõi và vị thế độc bản của con người?
Trao đổi với Một Thế Giới, TS. Nguyễn Đồng Anh - quyền Trưởng khoa truyền thông và văn hóa đối ngoại, Học viện Ngoại giao; Trưởng Ban chỉ đạo IC Innovator 2026 nhấn mạnh rằng, trong kỷ nguyên AI, khi công nghệ có thể tạo ra nhiều giá trị phổ quát, thì chính bản sắc và chiều sâu văn hóa mới là điều khiến con người trở nên khác biệt.
Văn hóa không chỉ là những giá trị cần được đóng khung để gìn giữ, mà phải là nguồn cảm hứng sục sôi cho đổi mới sáng tạo, là nền tảng vững chắc để kiến tạo nên những sản phẩm, dịch vụ và giải pháp mang đậm bản sắc Việt Nam.
TS. Nguyễn Đồng Anh cũng bày tỏ sự ấn tượng sâu sắc trước hành trình chuyển hóa vượt bậc của các đội thi. Từ những đề án ý tưởng thô sơ ban đầu, các bạn trẻ đã không ngừng nghiên cứu, hoàn thiện mô hình, dũng cảm tiếp nhận những phản biện gai góc từ chuyên gia để từng bước chuyển hóa ý tưởng thành những dự án có tính khả thi cao.
Điều đáng quý nhất không chỉ nằm ở chất lượng kỹ thuật của các dự án, mà còn ở tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám thử thách bản thân của thế hệ trẻ.
Qua các mô hình trình diễn, ban tổ chức nhận thấy người trẻ đang chủ động tìm kiếm những phương thức mới để kết nối văn hóa với công nghệ, biến bản sắc thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi, biến sáng tạo thành động lực phát triển và biến những giá trị di sản thành nguồn lực kinh tế cho tương lai.
Nhìn từ góc độ chuyên môn truyền thông, sự kết hợp giữa bản sắc và công nghệ chính là chìa khóa vàng để giải bài toán định vị thương hiệu quốc gia. Khi các sản phẩm công nghệ của thế giới có xu hướng đồng hóa về mặt tính năng và giao diện, thì những ứng dụng, trò chơi hay nền tảng sở hữu một mã nguồn văn hóa độc bản sẽ tạo ra trải nghiệm cảm xúc vượt trội cho người dùng. Đó chính là vũ khí cạnh tranh chiến lược mà các startup trẻ tại IC Innovator 2026 đang nỗ lực làm chủ.
Thách thức tiếp theo dành cho cả 6 đội thi sau khi bước ra khỏi sân chơi học thuật chính là giai đoạn vượt bão thương mại hóa. Bài toán thực tế về việc duy trì dòng tiền ổn định, bảo vệ bản quyền nội dung số trước vấn nạn xâm phạm sở hữu trí tuệ trực tuyến, và làm sao để tiếp cận các quỹ đầu tư mạo hiểm chuyên nghiệp sẽ là những thử thách khốc liệt đòi hỏi sự bản lĩnh.
IC Innovator 2026 đã chứng minh: Sáng tạo văn hóa trong thời đại số không phải là việc cố gắng hoài cổ một cách thụ động, mà là việc dùng tư duy và công nghệ hiện đại để xây dựng một tương lai nơi các giá trị truyền thống vẫn sống sinh động, tự tạo ra doanh thu và có sức ảnh hưởng toàn cầu.
