Việt Nam đang muốn kéo tài sản mã hóa từ đầu cơ về với nền kinh tế thực?

Theo ông Nguyễn Khắc Việt Bách - Giám đốc điều hành Quỹ BlockBase Private Capital trao đổi riêng với Tạp chí Một Thế Giới, trước hết cần phân biệt rõ giữa đề xuất chính sách tài sản mã hóa và một khung pháp lý đã được ban hành. Danh mục 6 sản phẩm được nêu tại cuộc họp Hội đồng điều hành vào tuần trước hiện mới dừng ở mức đề xuất của cơ quan điều hành. Từ đề xuất đến khi trở thành các quy định có thể vận hành trên thực tế vẫn còn một quãng đường đáng kể.

Tín hiệu nằm ở những gì không được ưu tiên

“Từ đề xuất tới quy định vận hành được còn một quãng đường, và kinh nghiệm với thị trường tài sản mã hóa trong nước cho thấy quãng đường đó thường dài hơn kì vọng ban đầu”, ông Bách nhận định.

Với lưu ý này, vị chuyên gia cho rằng điều đáng chú ý nhất trong danh mục sản phẩm được đề xuất không hẳn nằm ở những gì được đưa vào, mà ở những gì không xuất hiện trong nhóm ưu tiên. Cụ thể, Bitcoin hay các đồng tiền mã hóa thuần túy không nằm trong danh mục này. Thay vào đó, tài sản mã hóa dựa trên tài sản thực được lựa chọn.

Theo ông Bách, đây là tín hiệu cho thấy cơ quan quản lý đang muốn định hình blockchain trước hết như một lớp hạ tầng tài chính và huy động vốn, thay vì chỉ xem tài sản mã hóa là công cụ phục vụ giao dịch đầu cơ.

Với mô hình RWA, tài sản mã hóa trên blockchain có thể đại diện cho quyền hoặc lợi ích kinh tế gắn với những tài sản hiện hữu của nền kinh tế như bất động sản, hàng hóa, trái phiếu, các khoản phải thu hoặc những tài sản có giá trị khác. Blockchain khi đó đóng vai trò trong việc phát hành, lưu chuyển, xác thực và quản lý quyền sở hữu hoặc quyền lợi liên quan đến tài sản.

Điều này khác đáng kể với cách tiếp cận đối với các đồng tiền mã hóa thuần túy, khi giá trị thị trường chủ yếu hình thành từ cung cầu và kì vọng của nhà đầu tư. Ông Bách cho rằng hướng đi này cũng nhất quán với định hướng chính sách trước đó. Luật Công nghiệp công nghệ số và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP đều xác định tài sản mã hóa theo hướng là một loại tài sản đầu tư, thay vì phương tiện thanh toán.

Do đó, việc lựa chọn RWA vào nhóm sản phẩm ưu tiên tại Trung tâm tài chính quốc tế có thể xem là bước tiếp nối logic chính sách. Đó là khuyến khích những ứng dụng của công nghệ blockchain có khả năng gắn với hoạt động huy động vốn và nền kinh tế thực, đồng thời hạn chế việc biến thị trường tài sản số thành một không gian thuần túy cho đầu cơ.

Giới hạn 5 tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, không hẳn là tự bó hẹp

Tài sản mã hóa đã có 'mã' riêng trong ngân sách Nhà nước

Định hướng đã thay đổi, nhưng dòng tiền thì chưa

Tuy nhiên, ông Bách cho rằng sẽ hơi vội nếu gọi đây hoàn toàn là “bước chuyển từ đầu cơ sang kinh tế thực”. “Tôi nghĩ mới đúng một nửa”, ông nói. Một nửa đúng nằm ở định hướng chính sách. Việc đưa RWA vào nhóm sản phẩm được ưu tiên rõ ràng thể hiện mong muốn tạo ra những sản phẩm tài sản số có giá trị kinh tế nền tảng, thay vì chỉ tập trung vào các tài sản có tính đầu cơ cao.

Nhưng nửa còn lại nằm ở thực tế thị trường. Theo ông Bách, người Việt hiện vẫn giao dịch tài sản mã hóa với quy mô ước tính trên 100 tỉ USD mỗi năm, trong đó phần lớn hoạt động mang tính đầu cơ và một phần lớn vẫn diễn ra ngoài hệ thống được cấp phép. Điều này tạo ra khoảng cách đáng kể giữa thị trường tài sản mã hóa đang tồn tại và thị trường mà chính sách đang muốn xây dựng.

Việc nhà quản lý đưa RWA vào danh mục ưu tiên không đồng nghĩa dòng tiền đang chảy vào Bitcoin, Ethereum hay những tài sản mã hóa khác sẽ lập tức chuyển sang các sản phẩm gắn với tài sản thực. Nhà đầu tư không chỉ cần một sản phẩm được pháp luật cho phép. Họ còn cần thanh khoản, khả năng sinh lời, chi phí giao dịch hợp lý, tính minh bạch, cơ chế bảo vệ quyền lợi và đặc biệt là khả năng chuyển đổi tài sản thuận tiện.

Vì vậy, nếu RWA trong nước chỉ tồn tại trên phương diện pháp lý nhưng sản phẩm kém hấp dẫn, thanh khoản thấp hoặc cơ chế vận hành phức tạp, dòng tiền đầu cơ hiện hữu nhiều khả năng vẫn tiếp tục tìm kiếm cơ hội ở những thị trường khác. Đây cũng là lý do ông Bách cho rằng câu hỏi quan trọng không phải đơn thuần là Việt Nam có muốn chuyển thị trường tài sản số từ đầu cơ sang kinh tế thực hay không.

Câu hỏi khó hơn là: Các sản phẩm RWA được phát triển trong nước có đủ hấp dẫn để kéo một phần dòng tiền đang đầu cơ bên ngoài vào kênh chính thức hay không?

Đà Nẵng và kì vọng trong thúc đẩy sandbox tài sản mã hóa

Quy định vốn 10.000 tỉ đồng có ý nghĩa gì với tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa?

Tài sản mã hóa dựa trên tài sản thực phải đủ hấp dẫn mới kéo được dòng tiền về

Theo góc nhìn này, việc lựa chọn RWA mới chỉ là điểm khởi đầu. Thách thức tiếp theo nằm ở khả năng biến định hướng chính sách thành những sản phẩm mà thị trường thực sự muốn sử dụng. RWA có một lợi thế quan trọng: Nó tạo ra cầu nối giữa thị trường tài sản số và tài sản truyền thống. Nếu được thiết kế tốt, blockchain có thể giúp những tài sản vốn khó chia nhỏ, khó giao dịch hoặc khó tiếp cận trở nên dễ tiếp cận hơn thông qua hình thức token hóa.

Nhưng token hóa một tài sản không tự động tạo ra giá trị. Một bất động sản được đưa lên blockchain vẫn cần xác định rõ quyền sở hữu, quyền của người nắm giữ token, cơ chế định giá và xử lý tranh chấp. Một khoản tài sản tài chính được token hóa vẫn cần cơ chế bảo đảm nghĩa vụ của tổ chức phát hành. Và một thị trường RWA muốn phát triển vẫn cần người mua, người bán cũng như hệ thống tạo thanh khoản.

Nói cách khác, blockchain có thể giải quyết một phần bài toán công nghệ, nhưng không thể tự mình giải quyết những vấn đề về pháp lý, tài sản cơ sở, quản trị rủi ro và niềm tin thị trường. Đây cũng là yếu tố quyết định việc Việt Nam có thực sự tận dụng được cơ hội từ Trung tâm tài chính quốc tế hay không.

Nếu RWA được xây dựng trên những tài sản có chất lượng, cơ chế pháp lý rõ ràng và khả năng giao dịch minh bạch, đây có thể trở thành một kênh đưa vốn từ thị trường tài sản số vào những hoạt động kinh tế cụ thể. Khi đó, tài sản số không chỉ là nơi nhà đầu tư mua bán một mã token với kì vọng giá tăng, mà trở thành một phương thức mới để tiếp cận và phân bổ vốn.

Ngược lại, nếu chỉ thay đổi “vỏ” công nghệ mà không tạo ra giá trị kinh tế thực, RWA có nguy cơ trở thành một phiên bản khác của hoạt động đầu cơ. Vì vậy, theo ông Nguyễn Khắc Việt Bách, việc RWA xuất hiện trong nhóm sản phẩm ưu tiên là tín hiệu đáng chú ý về hướng đi, nhưng chưa phải bằng chứng cho thấy thị trường đã chuyển dịch.

Việt Nam đang đứng trước bài toán khó hơn: Xây dựng một hệ sinh thái đủ tốt để biến định hướng đó thành hành vi thị trường. Khi các sản phẩm RWA có sức hấp dẫn thực sự, một phần dòng tiền hiện đang tìm kiếm cơ hội đầu cơ bên ngoài có thể được kéo về những kênh chính thức, minh bạch và gắn với tài sản của nền kinh tế.

Khi đó, sự chuyển dịch từ “tài sản số để đầu cơ” sang “tài sản số gắn với nền kinh tế thực” mới không chỉ nằm trên giấy, mà bắt đầu thể hiện bằng dòng vốn thực tế.