Vũ khí laser gọn trong ba lô của Trung Quốc có thể hạ drone trong tích tắc
Trung Quốc vừa giới thiệu một dòng vũ khí laser chống drone có thể được mang theo bởi binh sĩ, đánh dấu bước đi mới trong cuộc đua tìm giải pháp rẻ hơn để đối phó UAV cỡ nhỏ.
Hệ thống này thuộc dòng Lijian, do công ty Harbin Xinguang Optic-Electronics Technology của Trung Quốc phát triển. Nó được giới thiệu tại một triển lãm thiết bị quốc phòng và công nghệ thông tin diễn ra ở Bắc Kinh năm 2026.
Điểm mới của Lijian II và Lijian III không nằm ở công nghệ laser, mà ở khả năng cơ động. Thay vì chỉ lắp trên xe, tàu hoặc vị trí cố định, hai hệ thống này có thể tháo thành các bộ phận chính và mang trong túi hoặc ba lô. Nếu thông số do nhà sản xuất công bố được xác thực, đây có thể là lựa chọn hữu ích để bảo vệ trận địa, căn cứ nhỏ hoặc mục tiêu quan trọng trước UAV bay thấp.
Dù vậy, Lijian chưa phải kiểu “súng laser cá nhân” có thể giơ lên bắn như trong phim. Đây vẫn là một tổ hợp gồm bộ phát laser, nguồn điện, hệ thống làm mát và thiết bị điều khiển, thường cần phối hợp với cảm biến bên ngoài để phát hiện mục tiêu. Vì thế, nó nên được xem là một lớp bổ sung trong mạng chống drone, chứ không thể thay thế hoàn toàn tên lửa, pháo phòng không hay tác chiến điện tử.
Thông số kĩ thuật của Lijian
Theo thông tin tại triển lãm, Lijian II nặng khoảng 30 kg, còn Lijian III nặng khoảng 25 kg. Một tổ hợp vác tay gồm ba phần chính là bộ phát laser, bộ làm mát bằng không khí và thiết bị điều khiển cầm tay. Riêng bộ phát được cho là nặng khoảng 15 kg, trong khi hệ thống làm mát khoảng 10 kg. Với cách chia này, một hoặc hai binh sĩ có thể mang hệ thống ra vị trí triển khai.
Hai mẫu Lijian II và Lijian III được cho là có công suất khoảng 2 kW và tầm tác chiến khoảng 500 m. Lijian III được nhà sản xuất quảng bá có thể đốt cháy hoặc làm hỏng drone trong khoảng 4 giây, sau đó cần chưa đến 5 giây để làm mát trước khi khai hỏa tiếp. Cũng theo các nguồn tin từ triển lãm, mỗi hệ thống có giá khoảng 2 triệu nhân dân tệ, tương đương gần 295.000 USD.
Con số này cho thấy Lijian không phải thiết bị rẻ nếu tính theo giá mua ban đầu. Điểm mà nhà sản xuất muốn nhấn mạnh là chi phí mỗi lần khai hỏa thấp hơn nhiều so với việc dùng tên lửa hoặc đạn phòng không để bắn hạ một UAV nhỏ. Về lí thuyết, laser chỉ tiêu thụ điện năng và không cần đạn vật lí, giúp giảm áp lực hậu cần khi phải đối phó nhiều drone giá rẻ.
Dòng Lijian cũng có phiên bản lớn hơn như Lijian-10G, công suất khoảng 10 kW và tầm tác chiến được công bố tới 1.200 m. Tuy nhiên, bản này cần hộp làm mát chất lỏng lớn hơn, phù hợp với vị trí cố định hoặc phương tiện mang phóng hơn là binh sĩ vác tay. Sự khác biệt đó cho thấy đánh đổi lớn nhất của laser cơ động là công suất, tầm bắn và khả năng duy trì hỏa lực.
Vì sao laser được chú ý trong chống UAV
Sự bùng nổ của drone trên các chiến trường gần đây đã tạo ra bài toán khó cho phòng không truyền thống. Nhiều UAV cỡ nhỏ có giá thấp, bay thấp, tín hiệu radar hạn chế và có thể xuất hiện với số lượng lớn. Nếu phải dùng tên lửa đắt tiền để đánh chặn từng mục tiêu, bên phòng thủ sẽ nhanh chóng gặp áp lực về chi phí và kho đạn.
Laser được xem là một trong những hướng xử lí vấn đề này. Thay vì bắn đạn nổ, vũ khí laser tập trung chùm năng lượng vào thân, cánh quạt, cảm biến, pin hoặc linh kiện của drone, khiến mục tiêu hư hỏng, mất điều khiển hoặc rơi xuống. Với mục tiêu nhỏ, bay chậm và ở cự li gần, đây có thể là cách đánh chặn tiết kiệm hơn.
Lijian II và Lijian III được quảng bá đúng vào nhu cầu đó. Hệ thống hướng tới các mục tiêu như quadcopter, FPV drone hoặc UAV cỡ nhỏ bay thấp. Nếu được kết nối với radar, thiết bị quang điện tử hoặc mạng cảnh giới gần, binh sĩ có thể dùng laser để xử lý mục tiêu lọt vào khu vực bảo vệ cuối cùng.
Một điểm đáng chú ý khác là việc hệ thống được nói là có sử dụng AI để hỗ trợ nhắm mục tiêu. Trong môi trường chiến trường, người vận hành rất khó tự mình phát hiện và giữ chùm laser ổn định trên một mục tiêu nhỏ đang di chuyển. Nếu AI có thể hỗ trợ nhận dạng, theo dõi và bám mục tiêu, nó sẽ giúp rút ngắn thời gian phản ứng và tăng xác suất đánh chặn. Dù vậy, hiệu quả thực tế của năng lực này vẫn cần được kiểm chứng ngoài môi trường triển lãm.
Giới hạn thực tế không thể bỏ qua
Dù gây chú ý, vũ khí laser vác tay vẫn có nhiều giới hạn. Trước hết, laser cần đường ngắm trực tiếp. Nếu mục tiêu bị che khuất bởi địa hình, công trình, khói, bụi, mưa, sương mù hoặc điều kiện thời tiết xấu, hiệu quả có thể giảm đáng kể. Đây là khác biệt lớn so với một số loại tên lửa có thể tự dẫn tới mục tiêu sau khi phóng.
Thứ hai, laser cần duy trì chùm tia trên mục tiêu trong một khoảng thời gian nhất định. Với Lijian III, nhà sản xuất nói cần khoảng 4 giây để đốt hỏng drone. Trên giấy tờ, 4 giây có vẻ ngắn, nhưng trên chiến trường, đó là khoảng thời gian đủ dài nếu mục tiêu đang lao tới nhanh, bay ngoằn ngoèo hoặc được điều khiển để né tránh.
Thứ ba, tầm 500 m của bản vác tay cho thấy đây là vũ khí phòng thủ tầm gần, không phải hệ thống đánh chặn từ xa. Nó phù hợp hơn với vai trò bảo vệ điểm, như chốt tiền phương, trận địa radar, kho đạn, xe chỉ huy, căn cứ nhỏ hoặc đội hình cơ động. Với UAV lớn hơn, bay nhanh hơn hoặc tấn công từ xa, các lớp phòng không khác vẫn rất cần thiết.
Ngoài ra, các thông số hiện nay chủ yếu đến từ nhà sản xuất và tài liệu trưng bày. Chưa có đủ dữ liệu độc lập để xác nhận Lijian II hoặc Lijian III có thể duy trì hiệu quả trong điều kiện chiến đấu kéo dài, môi trường nhiễu loạn, thời tiết bất lợi hoặc trước nhiều mục tiêu xuất hiện cùng lúc. Đây là điểm cần thận trọng khi đánh giá bất kỳ hệ thống vũ khí mới nào.
Sự xuất hiện của Lijian cho thấy Trung Quốc đang tìm cách thu nhỏ vũ khí laser chống drone để đưa xuống cấp đơn vị nhỏ. Thay vì chỉ gắn trên xe, tàu hoặc vị trí cố định, laser chống UAV nay được phát triển theo hướng cơ động hơn, có thể triển khai linh hoạt trên chiến trường.
Dù hiệu quả thực tế vẫn cần kiểm chứng, Lijian II và Lijian III phản ánh xu hướng rõ ràng của chiến tranh hiện đại. Khi drone giá rẻ ngày càng phổ biến, các lực lượng phòng thủ cũng cần giải pháp rẻ hơn, nhanh hơn và linh hoạt hơn.
Laser vác tay chưa chắc thay đổi cục diện ngay lập tức, nhưng có thể trở thành một lớp bổ sung trong mạng phòng thủ chống UAV.
