Xe bay Tesla có thể giúp gì cho quân đội Mỹ?
Tesla vừa cho mẫu Roadster thế hệ mới leo dốc lộn ngược, bật khỏi mặt đất, xoay mình trên không rồi hạ cánh nhờ hệ thống đẩy khí nén phát triển cùng SpaceX.
Màn trình diễn đặt ra câu hỏi liệu công nghệ xe bay Tesla có thể ứng dụng cho xe robot và phương tiện quân sự Mỹ hay không. Câu trả lời nằm ở khả năng cơ động mà nó mở ra, nhưng cũng ở những giới hạn vật lí chưa thể vượt qua.
Công nghệ SpaceX đưa xe bay Tesla lên không trung như thế nào?
Tối 15/10 tại cơ sở thử nghiệm tên lửa của SpaceX ở McGregor, bang Texas, Tesla trình diễn phiên bản thiết kế lại của Roadster thế hệ thứ hai, mẫu xe ra mắt lần đầu năm 2017. Chiếc xe sơn trắng leo lên một đường dốc cong, bám mặt dốc trong tư thế lộn ngược rồi rời mép, xoay mình trên không và tiếp đất bằng bốn bánh. Tesla cũng giới thiệu cảnh chiếc xe bật qua một dãy năm mẫu xe khác của hãng.
Theo Reuters, mẫu xe được phát triển cùng SpaceX. Lars Moravy, Phó chủ tịch phụ trách kĩ thuật phương tiện của Tesla, cho biết xe mang hai bình composite quấn sợi carbon, cùng loại SpaceX dùng trên tên lửa, tổng dung tích 600 lít, chứa khoảng 250 kg không khí và cấp cho 10 vòi phun. Quạt hút dưới gầm tạo lực ép xuống tương đương khoảng hai lần trọng lượng xe để bám dốc khi lộn ngược, còn khí nén thoát qua vòi phun giúp xe bật lên và chỉnh tư thế trên không.
Tỉ phú Elon Musk tuyên bố Roadster có thể "bay như tên lửa", nhưng màn trình diễn mới chỉ cho thấy xe bật lên và xoay mình trên không trong vài giây, chưa thể bay liên tục như máy bay hay trực thăng. Các động tác này được thực hiện khi không có người ngồi trong xe.
Theo truyền thông Mỹ, ông Musk cho biết màn trình diễn về mặt kĩ thuật được thực hiện tự động nhằm bảo đảm an toàn, song Tesla chưa giải thích cụ thể cách điều khiển. Hãng cũng lưu ý tính năng bay chưa được phép sử dụng trên đường công cộng. Trong ba phiên bản Roadster, chỉ bản Rocket một chỗ ngồi có khả năng bay và được bán theo lời mời. Tesla chưa công bố giá bán, dự kiến bắt đầu sản xuất vào năm 2028.
Xe robot quân sự Mỹ có thể hưởng lợi từ công nghệ này?
Khả năng tự tạo lực đẩy ngoài lực kéo của bánh xe gợi ra ứng dụng quân sự đáng xem xét nhất là giúp phương tiện mặt đất không người lái (UGV) vượt chướng ngại. Đây là lĩnh vực Lục quân Mỹ đang dồn nguồn lực.
Tháng 8/2026, Lục quân chọn sáu doanh nghiệp, gồm Overland AI, Forterra, American Rheinmetall cùng ba công ty khác, cho sáng kiến Infantry Last Tactical Mile (ILTM). Theo Đại tá Ken Bernier, người phụ trách dự án Năng lực robot tự hành, các xe sẽ tiếp tế, sơ tán thương binh và mở rộng mạng liên lạc tới tiền tuyến. Mỗi doanh nghiệp giao bốn nguyên mẫu để đánh giá cùng một đơn vị vào đầu năm 2027, làm cơ sở cho quyết định sản xuất.
Ngày 14/1/2026, Cơ quan Các dự án nghiên cứu quốc phòng tiên tiến Mỹ (DARPA) công bố kết quả giai đoạn cuối của RACER, dự án phần mềm tự hành giúp xe vượt địa hình phức tạp mà không cần GPS hay bản đồ lập sẵn. Tháng 10/2025 tại Fort Hood, Lữ đoàn Công binh 36 dùng xe RACER Heavy nặng 12 tấn kéo hệ thống phá mìn M58 MICLIC để mở lối qua bãi mìn. Overland AI cũng tách ra từ nhóm nghiên cứu của Đại học Washington trong chương trình này. Con đường từ phòng thí nghiệm DARPA tới các hợp đồng nguyên mẫu của Lục quân vì vậy chủ yếu đi qua phần mềm, còn xe vẫn chạy bằng bánh lốp hoặc bánh xích.
Về lí thuyết, hệ thống vòi phun của Roadster có thể giúp xe robot bật qua bậc cao hoặc khe hẹp mà bánh xe khó vượt. Tuy nhiên, phương tiện phải có lực đẩy đủ mạnh, giữ được thăng bằng trên không và chịu được va chạm khi tiếp đất. Tesla chưa thử nghiệm công nghệ này trên robot quân sự. Trong khi đó, quạt hút dưới gầm cần bề mặt tương đối phẳng để tạo lực ép hiệu quả, nên khó phát huy tác dụng trên đất đá hay bùn lầy. Nếu ứng dụng cho phương tiện mặt đất không người lái (UGV), hướng đáng xem xét hơn là hệ thống điều khiển vòi phun và giữ ổn định khi xe rời mặt đất.
Công nghệ khí nén có phù hợp với phương tiện bay quân sự?
Công nghệ điều chỉnh tư thế bằng vòi phun không phải phát minh mới. Theo NASA, vệ tinh từ lâu đã sử dụng động cơ đẩy khí lạnh, xả khí nén qua các vòi phun để thay đổi hướng mà không cần đốt nhiên liệu. Hệ thống này có cấu tạo đơn giản, dễ điều khiển chính xác nhưng hiệu suất đẩy thấp, khiến lượng khí dự trữ nhanh chóng cạn nếu phải tạo lực đẩy lớn trong thời gian dài. Trong khi vệ tinh chỉ cần lực nhỏ để điều chỉnh chuyển động, phương tiện bay trong khí quyển phải liên tục tạo lực nâng để chống lại trọng lực. Vì vậy, cú bật vài giây của Roadster chưa đủ chứng minh công nghệ này có thể giúp UAV mang thiết bị cảm biến và duy trì chuyến bay hàng chục phút.
Với nhu cầu cất hạ cánh linh hoạt, quân đội Mỹ đi theo hướng khác. Tháng 3/2026, DARPA công bố máy bay thử nghiệm X-76 của chương trình SPRINT, dự án chung với Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Mỹ (SOCOM). Do Bell Textron phát triển, X-76 được thiết kế để cất hạ cánh thẳng đứng trên bề mặt chưa chuẩn bị rồi gập rotor, chuyển sang lực đẩy phản lực, hướng tới tốc độ hành trình trên 400 knot (khoảng 740km/h). Máy bay dự kiến bay thử từ đầu năm 2028. Không có bằng chứng công nghệ Tesla được đưa vào SPRINT.
Vì sao xe bay Tesla còn xa chiến trường?
Trở ngại đầu tiên là khối lượng. Riêng lượng khí nén đã khoảng 250 kg, chưa kể bình chứa và vòi phun, trong khi UGV quân sự còn phải mang giáp, nguồn điện, thiết bị liên lạc, cảm biến hoặc hàng tiếp tế. Mỗi lần kích hoạt cũng tiêu hao khí trong bình. Tesla cho biết xe tự nạp lại khí nhưng chưa công bố thời gian nạp hay số thao tác liên tiếp, những thông số quyết định một robot vượt được nhiều chướng ngại hay phải dừng lại giữa nhiệm vụ.
Khả năng sống sót cũng là dấu hỏi. Bật khỏi mặt đất khiến phương tiện lộ diện trong chốc lát. Luồng khí áp suất cao xả qua vòi phun cũng khó tránh tạo tiếng ồn lớn, bất lợi với nhiệm vụ cần giữ bí mật. Cú tiếp đất an toàn trên mặt phẳng cũng chưa chắc lặp lại được trên đất đá, hố bom hay bùn lầy.
Muốn đánh giá tiềm năng quốc phòng, một nguyên mẫu cần thử nghiệm lặp lại với tải trọng thực tế, trên nhiều loại địa hình và trong các kịch bản hỏng hóc. Những dữ liệu này chưa được công khai, cũng chưa có thông tin nào cho thấy Lầu Năm Góc đặt mua hay thử nghiệm hệ thống lực đẩy của Roadster.
Elon Musk đang tham gia trực tiếp hơn vào việc định hướng công nghệ quốc phòng Mỹ. Ngày 30/9, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth thông báo Musk cùng Palmer Luckey, nhà sáng lập hãng công nghệ quốc phòng Anduril, và cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ Newt Gingrich sẽ đồng dẫn dắt Project Meridian. Sáng kiến kéo dài 120 ngày này nhằm xác định những loại vũ khí và công nghệ quân đội Mỹ cần cho chiến trường tương lai. Tuy nhiên, các công bố chưa đề cập đến Tesla hay khả năng ứng dụng công nghệ Roadster vào lĩnh vực quân sự.
Với quân đội Mỹ, giá trị tiềm năng của Roadster nằm ở khả năng ứng dụng hệ thống lực đẩy để giúp xe robot vượt những chướng ngại mà bánh xe thông thường khó xử lí. Tuy nhiên, công nghệ này còn phải chứng minh được độ bền, tính an toàn và hiệu quả trên địa hình chiến trường phức tạp, thay vì chỉ trong điều kiện trình diễn tại McGregor.
