Xe tự lái phát triển ra sao khi Nvidia nhảy vào cuộc chơi?

Sự trỗi dậy mạnh mẽ của các dịch vụ taxi tự lái (robotaxi) đang thay đổi hoàn toàn cục diện cạnh tranh, phá vỡ cấu trúc kim tự tháp truyền thống nơi các nhà sản xuất xe thành phẩm từng nghiễm nhiên ngự trị ở đỉnh cao quyền lực. Khi giá trị cốt lõi của một phương tiện dịch chuyển từ kỹ thuật cơ khí sang năng lực điện toán và xử lý dữ liệu, những gã khổng lồ công nghệ đang dần thâu tóm quyền định đoạt luật chơi.

Sự kiện tập đoàn công nghệ Mỹ Nvidia tung ra nền tảng mã nguồn mở hỗ trợ phát triển xe tự lái đã giáng một đòn mạnh vào hệ sinh thái cũ. Thực tế này đẩy các hãng xe lâu đời vào thế bắt buộc phải chia sẻ quyền lực với các nhà cung cấp phần mềm, hoặc đối mặt với nguy cơ bị loại khỏi đường đua di động của tương lai.

Quyền lực mã nguồn mở và tham vọng định hình luật chơi của Nvidia

Trong nhiều thập kỷ, Nvidia được biết đến như một thế lực thống trị trong mảng vi mạch dành cho trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, hãng công nghệ này đang định vị lại bản thân để trở thành hạt nhân trung tâm của kỷ nguyên xe tự lái. Tại triển lãm công nghệ CES diễn ra vào ngày 5 tháng 1, Giám đốc điều hành Jensen Huang đã đưa ra một lời tiên tri đầy tham vọng khi khẳng định sẽ có một ngày, một tỷ chiếc ô tô lăn bánh trên đường đều là phương tiện tự hành.

Lời tuyên bố này đi kèm với việc ra mắt nền tảng phát triển mã nguồn mở dành cho công nghệ tự lái mang tên Alpamayo. Chỉ trong vòng hai tháng ngắn ngủi, Nvidia đã trình làng một phiên bản tiến hóa vượt bậc của nền tảng này, kéo theo sự mở rộng mạng lưới đối tác sản xuất ô tô với tốc độ chóng mặt. Tại sự kiện công nghệ do Nvidia tổ chức ở San Jose, California vào ngày 16 tháng 3, hàng loạt tên tuổi lớn trong ngành ô tô toàn cầu lần lượt được xướng tên với tư cách là đối tác chiến lược mới, bao gồm Nissan Motor, Isuzu Motors, BYD và Geely Auto.

Nvidia đang cung cấp một nền tảng tích hợp hoàn chỉnh dành riêng cho việc phát triển các phương tiện tự hành cấp độ 4, một chuẩn tự động hóa hoàn toàn không cần đến sự can thiệp của con người. Nền tảng này là sự kết hợp tinh vi giữa các dòng vi mạch bán dẫn hiệu năng cao và hệ thống cảm biến quang học tiên tiến. Hệ thống phát triển mở do Nvidia cung cấp tận dụng tối đa sức mạnh của trí tuệ nhân tạo sinh tạo.

Các thuật toán tại đây bao gồm khả năng huấn luyện máy học, đồng thời tích hợp năng lực suy luận sắc bén để tự động đưa ra các phương án giải quyết tối ưu. Công nghệ này cho phép các kỹ sư phát triển những chiếc xe có khả năng tư duy và phản ứng trước các tình huống giao thông không thể đoán trước. Lấy ví dụ về sự cố hỏng đèn tín hiệu giao thông, trí tuệ nhân tạo có thể nhận diện rủi ro, đưa ra phán đoán tương tự như tư duy của con người và lập tức thực hiện hành động tránh né an toàn.

Bằng cách chia sẻ thông tin kỹ thuật dưới định dạng mở, Nvidia đang hướng tới mục tiêu phổ cập hóa quá trình phát triển xe tự hành trên toàn cầu. Hãng cũng đã công bố kế hoạch hợp tác với Uber Technologies để triển khai dịch vụ robotaxi tại 28 thành phố lớn trên thế giới từ nay cho đến năm 2028, biến mình thành một mắt xích không thể thay thế trong chuỗi cung ứng di động hoàn toàn mới.

Đòn phản công từ Tesla và cuộc đua siêu máy tính không bản đồ

Sự bành trướng mạnh mẽ của Nvidia lập tức vấp phải sự chú ý cao độ từ Elon Musk. Vị Giám đốc điều hành của hãng xe điện khổng lồ Tesla hoàn toàn không che giấu ý thức cạnh tranh của mình trước những bước đi chiến lược từ đối thủ. Đánh giá về sự kiện ra mắt nền tảng của Nvidia, Musk đã viết trên mạng xã hội X vào tháng 1 rằng đây có thể là một áp lực cạnh tranh đối với Tesla trong 5 hoặc 6 năm tới, hoặc có thể sẽ mất nhiều thời gian hơn thế.

Hiện tại, Tesla đang dồn toàn lực phát triển công nghệ tự lái dựa trên hệ thống camera thị giác và trí tuệ nhân tạo. Nếu nền tảng phát triển mở của Nvidia được ứng dụng rộng rãi, hãng xe điện nước Mỹ chắc chắn sẽ phải đối mặt với một môi trường cạnh tranh vô cùng khốc liệt. Tuy nhiên, tỷ phú Musk vẫn tỏ ra tự tin vào vị thế dẫn đầu của mình khi nhấn mạnh khoảng thời gian thực tế từ khi hệ thống tự lái hoạt động ở mức tạm ổn cho đến khi nó thực sự an toàn hơn con người sẽ kéo dài vài năm.

Khi tốc độ tăng trưởng doanh số xe điện có dấu hiệu chững lại, Tesla đang thực hiện một cú chuyển mình chiến lược, dần thoát khỏi cái bóng của một nhà sản xuất xe thuần túy để hướng tới các mảng kinh doanh xoay quanh trí tuệ nhân tạo. Bắt đầu từ tháng 4 năm nay, hãng chính thức khởi động dây chuyền sản xuất hàng loạt các mẫu xe chuyên dụng phục vụ cho dịch vụ robotaxi. Tesla lên kế hoạch triển khai mạng lưới vận hành mới tại bảy thành phố lớn của Mỹ, đi kèm với việc công bố các dự án xây dựng nhà máy sản xuất vi mạch bán dẫn riêng biệt dành cho xe tự lái.

Cuộc thư hùng giữa Nvidia và Tesla chính là cuộc chiến định đoạt ngôi vương trong kỷ nguyên robotaxi. Kết quả của ván cờ này phụ thuộc hoàn toàn vào sức mạnh của các mô hình AI và hiệu năng của các dòng vi mạch bán dẫn. Các hệ thống tự hành truyền thống trước đây phụ thuộc rất nhiều vào dữ liệu bản đồ độ nét cao, yếu tố quyết định sự thành bại nằm ở việc hệ thống được nạp bao nhiêu dữ liệu địa hình.

Trái ngược với lối đi cũ, các hệ thống tự hành do Tesla và một số công ty tiên phong khác phát triển lại giao phó toàn bộ nhiệm vụ nhận diện môi trường, ra quyết định và kiểm soát phương tiện cho trí tuệ nhân tạo. Cách tiếp cận này loại bỏ hoàn toàn nhu cầu về bản đồ chi tiết. Những doanh nghiệp nào sở hữu năng lực chế tạo vi mạch với sức mạnh điện toán vượt trội, kết hợp cùng khả năng mở rộng quy mô mô hình AI một cách hiệu quả nhất, sẽ vươn lên dẫn dắt toàn bộ thị trường.

Sự sụp đổ của cấu trúc kim tự tháp và ván cờ sinh tồn mới với xe tự lái

Nhìn lại lịch sử phát triển, ngành công nghiệp ô tô luôn vận hành theo một cấu trúc kim tự tháp cực kỳ vững chắc. Ở vị trí đỉnh cao là các nhà sản xuất xe thành phẩm, nắm giữ quyền lực tuyệt đối trong việc định nghĩa các chức năng của phương tiện. Nằm ở tầng dưới là mạng lưới khổng lồ các nhà cung cấp phụ tùng và linh kiện cơ khí. Tuy nhiên, khi các tính năng được vận hành bằng trí tuệ nhân tạo trở thành yếu tố quyết định giá trị gia tăng của một chiếc xe, toàn bộ cấu trúc phát triển lâu đời này đang đứng trước bờ vực sụp đổ.

Những thay đổi thực tế trên thị trường đang chứng minh sự chuyển giao quyền lực này. Tại Trung Quốc, tập đoàn công nghệ Huawei đã bắt đầu nắm quyền dẫn dắt quá trình quy hoạch và phát triển phương tiện mới. Họ tận dụng triệt để những thế mạnh vượt trội của mình trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, mô hình trí tuệ nhân tạo và các hệ thống điều khiển điện tử tinh vi để lấn át vai trò của các hãng xe truyền thống.

Để phản kháng lại làn sóng này, hàng loạt nhà sản xuất ô tô đang gấp rút thiết lập các mối quan hệ đối tác chiến lược với các công ty dịch vụ và công nghệ. Hãng xe Nhật Bản Nissan thông báo sẽ ứng dụng các mô hình trí tuệ nhân tạo từ Wayve Technologies, một công ty khởi nghiệp có trụ sở tại Anh, vào hệ thống hỗ trợ lái xe thế hệ tiếp theo dự kiến thương mại hóa vào năm tài chính 2027. Ở một diễn biến khác, Uber đã hợp tác cùng công ty khởi nghiệp xe điện Rivian Automotive của Mỹ với kế hoạch thu mua lên tới 50.000 phương tiện tự hành từ nay cho đến năm 2031.

Đối với các nhà cung cấp phụ tùng truyền thống, khả năng cung cấp các công nghệ AI phục vụ xe tự lái mang đến một cơ hội đổi đời vĩ đại, hoặc sẽ biến thành một mối đe dọa sinh tử. Mobileye của Israel trước đây chỉ là nhà cung cấp cấp hai chuyên về phần mềm cho vi mạch và mô hình AI. Khi nhu cầu từ các nhà sản xuất ô tô bùng nổ, Mobileye đã nhảy vọt lên phát triển các khối điều khiển điện tử, một vai trò vốn dĩ thuộc quyền độc quyền của các nhà cung cấp cấp một.

Bình luận về quá trình chuyển dịch quyền lực này, ông Tang Jin thuộc bộ phận giải pháp doanh nghiệp của Ngân hàng Mizuho đã đưa ra một góc nhìn vô cùng thực tế. Ông nhận định chừng nào các nhà sản xuất xe thành phẩm vẫn còn bị trói buộc bởi các hệ sinh thái xoay quanh phương tiện sử dụng động cơ đốt trong, họ sẽ gặp muôn vàn khó khăn khi cạnh tranh với Tesla và các công ty Trung Quốc về tốc độ phát triển cũng như chi phí tối ưu.

Chuyên gia này nhấn mạnh khả năng vai trò lãnh đạo thị trường chuyển hẳn sang tay các công ty công nghệ là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Mặc dù vậy, quá trình thương mại hóa và tìm kiếm lợi nhuận từ robotaxi vẫn đòi hỏi khả năng mở rộng quy mô khổng lồ. Ông Tang Jin cũng lưu ý những rào cản cản trở việc áp dụng rộng rãi xe tự lái vẫn còn rất lớn, bao gồm việc hoàn thiện hành lang pháp lý và giải quyết bài toán chi phí sản xuất phương tiện đang ngày một tăng cao.