Bỏ cây cũ, nông dân miền Tây trồng thứ cây 'lạ' trên đất cát, thu tiền đều tay mỗi ngày
Từ những giồng cát ven biển vốn được xem là vùng đất khó, cây măng tây đang bén rễ, cho thu hoạch mỗi ngày và mở ra hướng chuyển đổi cây trồng gắn với doanh nghiệp, hướng tới thị trường xuất khẩu.
Măng tây bén rễ trên vùng cát ven biển
Sau gần 7 tháng xuống giống, vườn măng tây của anh Thạch Vương ở xã Vĩnh Hải, TP Cần Thơ bắt đầu cho thu hoạch hơn 20kg mỗi ngày. Những luống măng xanh mướt đang mở ra một hướng sản xuất mới trên vùng đất cát ven biển vốn không thuận lợi với nhiều loại cây trồng.
Gia đình anh Vương hiện có gần 1ha măng tây, trong đó khoảng 5.000m² đã bước vào vụ thu hoạch đầu tiên. Theo anh, đây mới là những lứa măng đầu nên năng suất chưa cao. Khi cây trên một năm tuổi, sản lượng được kỳ vọng sẽ ổn định hơn.
Điểm đáng chú ý của măng tây là thời gian cho thu hoạch tương đối sớm, khoảng 6 tháng sau khi xuống giống. Nếu được chăm sóc tốt, cây có thể cho thu hoạch liên tục trong khoảng 6-7 năm trước khi phải tái canh.
Chia sẻ với Tạp chí Một Thế Giới, anh Vương cho rằng: “Măng tây không quá khó trồng nhưng phải chăm sóc kỹ. Nhất là phải giăng lưới hoặc dây để giữ thân cây đứng, tránh gió làm gãy đổ, đồng thời giúp măng mọc thẳng, đẹp”.
Gia đình anh chủ yếu tự chăm sóc, chỉ thuê thêm nhân công ở một số khâu như nhổ cỏ, tỉa thân già và giăng lưới.
So với những cây trồng trước đây, anh Vương đánh giá măng tây có lợi thế ở việc cho thu hoạch hằng ngày.
“Thu măng mỗi ngày nên có tiền đều. Tôi thấy cây này ổn định và lợi nhuận cao hơn so với các loại cây trước đây”, anh nói.
Từ đất cát đến cây trồng mới
Cách vườn anh Vương không xa, ông Lý Hoàng cũng mạnh dạn chuyển hơn 2.000m² đất sang trồng măng tây. Đây là lần đầu gia đình ông thử nghiệm loại cây này.
Ông Hoàng cho biết, tham gia mô hình liên kết giúp nông dân giảm đáng kể áp lực đầu tư ban đầu. Hợp tác xã hỗ trợ giống, phân bón, thuốc sinh học, vật tư và hướng dẫn kỹ thuật; người dân tập trung chăm sóc vườn cây.
Đến khi vườn bước vào giai đoạn khai thác ổn định, nông dân mới bắt đầu hoàn trả chi phí đầu tư. Dự kiến khoảng một tháng nữa, diện tích măng tây của gia đình ông sẽ bước vào vụ thu hoạch rộ đầu tiên.
Theo anh Đặng Hiệp Phú, cán bộ kỹ thuật Hợp tác xã Hành tím Vĩnh Châu, măng tây được trồng trên luống rộng khoảng 1,2m, cao 30cm, rãnh giữa các luống khoảng 20cm, khoảng cách giữa các cây khoảng 45cm.
Sau khoảng 3 tháng ươm giống, hợp tác xã bàn giao cây con cho nông dân đưa xuống ruộng.
“Măng tây có thể trồng trên đất thịt hoặc đất cát pha thịt nhưng phù hợp hơn với đất cát vì đặc tính thông thoáng, thoát nước tốt, hạn chế ngập úng”, anh Phú cho biết.
Qua quá trình triển khai, những vùng giồng cát ven biển ở Vĩnh Hải và khu vực lân cận cho kết quả khá tích cực. Cây sinh trưởng khỏe, thân mập, màu sắc đẹp.
Khi bước vào giai đoạn ổn định, năng suất có thể đạt khoảng 10-15kg/1.000m²/ngày. Theo anh Phú, với năng suất này, sau khi trừ chi phí, nông dân có thể đạt lợi nhuận khoảng 50%.
Không chỉ dừng ở việc thử nghiệm cây trồng mới, mô hình đang được xây dựng theo hướng gắn vùng nguyên liệu với thị trường ngay từ đầu.
Hiện Hợp tác xã Hành tím Vĩnh Châu thu mua toàn bộ măng tây của nông dân với giá trung bình khoảng 50.000 đồng/kg. Khi vùng nguyên liệu phát triển ổn định, sản phẩm sẽ được phân loại theo chất lượng, với giá thu mua dự kiến từ 45.000-65.000 đồng/kg.
Liên kết để đi xa hơn, hướng tới vùng nguyên liệu 100ha
Ông Thạch Dil, Giám đốc Hợp tác xã Hành tím Vĩnh Châu, cho biết khoảng 2 năm qua, hợp tác xã liên kết với một doanh nghiệp ở Ninh Thuận triển khai mô hình trồng măng tây theo hướng phục vụ xuất khẩu.
Đến nay, đơn vị đã liên kết sản xuất hơn 5ha tại xã Vĩnh Hải và Hiệp Thành (Cà Mau), với hơn 10 hộ tham gia.
Toàn bộ sản phẩm được doanh nghiệp bao tiêu thông qua hợp tác xã. Để đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu, măng sau thu hoạch đều được lấy mẫu kiểm tra dư lượng. Chỉ những sản phẩm đạt tiêu chuẩn mới được lựa chọn làm nguyên liệu xuất khẩu sang Đài Loan và Nhật Bản.
Theo ông Dil, sự tham gia của doanh nghiệp không chỉ tạo đầu ra mà còn giúp nông dân yên tâm đầu tư, mở rộng diện tích. Đồng thời, các yêu cầu về chất lượng được kiểm soát ngay từ vùng trồng thay vì chờ đến khâu thu mua mới kiểm tra.
“Doanh nghiệp cam kết tiếp tục ký hợp đồng liên kết dài hạn khi vùng nguyên liệu được mở rộng và phát triển ổn định. Đây là điều quan trọng để nông dân mạnh dạn chuyển đổi sản xuất”, ông Dil cho biết.
Hợp tác xã đặt mục tiêu phát triển vùng nguyên liệu măng tây lên khoảng 100ha trong năm 2027. Bên cạnh diện tích tại Vĩnh Hải, vùng trồng dự kiến được mở rộng tới những khu vực giồng cát ven biển có điều kiện thổ nhưỡng tương đồng.
Mô hình hiện nhận được sự quan tâm của nhiều nông dân địa phương. Sau các đợt tham quan thực tế, thêm nhiều hộ đăng ký tham gia, trong khi hợp tác xã tiếp tục ươm giống để cung cấp cho người dân.
Từ những diện tích thử nghiệm ban đầu, măng tây đang cho thấy khả năng thích nghi với vùng cát ven biển miền Tây. Quan trọng hơn, cây trồng này đang được đặt trong một chuỗi liên kết từ giống, kỹ thuật, vùng nguyên liệu đến bao tiêu và kiểm soát chất lượng.
Nếu mô hình tiếp tục chứng minh được hiệu quả, những giồng cát ven biển - vốn được xem là vùng đất khó - có thể có thêm một lựa chọn chuyển đổi sản xuất, không chỉ hướng đến sinh kế ổn định cho nông dân mà còn từng bước hình thành vùng nguyên liệu phục vụ thị trường xuất khẩu.
