Cuộc chiến Iran đẩy công nghệ quốc phòng tăng vọt, nhiều startup hốt bạc
Công nghệ quốc phòng từng được xem là lĩnh vực cấm kỵ với các quỹ đầu tư mạo hiểm, song đã có sự thay đổi đáng kể vài năm qua.
Theo nền tảng thống kê giao dịch Dealroom, lĩnh vực công nghệ quốc phòng toàn cầu chỉ huy động được 869 triệu USD vào năm 2020. Tuy nhiên, con số đã tăng hơn 10 lần, đạt 11,2 tỉ USD vào năm 2025. Rất nhiều điều có thể thay đổi trong 5 năm.
Căng thẳng địa chính trị gia tăng trên khắp thế giới đã khiến các quốc gia gấp rút hiện đại hóa quân đội và tạo ra nhiều cơ hội thương mại hơn cho những công ty khởi nghiệp (startup) quốc phòng mới.
Cuộc chiến giữa Ukraine và Nga đã làm nảy sinh một loại hình chiến tranh mới bằng drone (máy bay không người lái). Cuộc chiến đó cũng cung cấp một môi trường thử nghiệm cho công nghệ quốc phòng mới được các startup phát triển. Giờ đây, các hãng công nghệ đang nhắm đến cơ hội từ cuộc xung đột ở Trung Đông.
Các startup công nghệ quốc phòng ở Mỹ và châu Âu nói với kênh CNBC rằng họ đang chứng kiến nhu cầu gia tăng và đang nhắm đến thỏa thuận thương mại nhờ cuộc xung đột này.
“Cuộc chiến ở Iran là thời khắc mà công nghệ quốc phòng và Thung lũng Silicon đã chờ đợi”, nhà báo Samantha Subin của CNBC viết.
Trong nhiều năm, lĩnh vực này tìm cách cạnh tranh với các nhà thầu chính để giành lấy một phần ngân sách ngày càng tăng của Lầu Năm Góc và chiến dịch của Mỹ ở Trung Đông đã tạo ra cơ hội cho các startup.
Một số startup công nghệ quốc phòng cho biết nhu cầu đã tăng lên từ các khách hàng thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ, kể từ khi nước này và Israel tấn công Iran cuối tháng 2. Nhiều khách hàng trong số đó đã đề nghị mua toàn bộ công suất hoặc yêu cầu các công ty tăng sản xuất.
“Chúng tôi đã nhận được những tín hiệu nhu cầu rất rõ ràng từ chính quyền Trump và Lầu Năm Góc. Chưa bao giờ thị trường sẵn sàng như bây giờ”, Ryan Tseng - đồng sáng lập và Chủ tịch Shield AI - cho biết.
Shield AI là hãng công nghệ quốc phòng Mỹ, chuyên phát triển AI và drone quân sự, vừa đạt định giá 12,7 tỉ USD.
Nhu cầu công nghệ quốc phòng tăng vọt
Tại châu Âu, các lãnh đạo công nghệ quốc phòng tiết lộ rằng đã đẩy mạnh các cuộc thảo luận thương mại với những chính phủ Trung Đông kể từ khi cuộc chiến bắt đầu.
Một giám đốc điều hành công ty quốc phòng khác cho biết sự quan tâm từ các nước vùng Vịnh tăng vọt, khi họ chạy đua để tăng cường các biện pháp chống lại tấn công bằng drone và tên lửa.
Hơn 3.000 drone và tên lửa đã được phóng vào UAE, Ả Rập Saudi, Bahrain và Kuwait kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu, theo dữ liệu do trung tâm nghiên cứu Chiến lược và Nghiên cứu Quốc tế (CSIS) tổng hợp.
Trong khi đó, số lượng nhân viên tại Trung Đông của các startup quốc phòng châu Âu dự kiến sẽ tăng lên. Công ty khởi nghiệp drone và tên lửa đánh chặn Frankenburg Technology (Estonia) cùng Uforce (Ukraine-Anh) đều cho biết đang đẩy mạnh kế hoạch tuyển dụng trong khu vực này do cuộc chiến ở Iran.
Có nên tập trung mạnh vào cơ hội ở Trung Đông?
Thế nhưng, những trở ngại vẫn còn đó. Việc đo lường nhu cầu luôn là bài toán khó với bất kỳ doanh nghiệp nào, nhưng đặc biệt quan trọng cho các công ty phụ thuộc vào vốn đầu tư mạo hiểm để duy trì nhà máy. Ngoài ra, chính phủ Mỹ lại không cung cấp đủ nguồn hợp đồng ổn định để hợp lý hóa việc mở rộng quy mô cho một số doanh nghiệp này.
“Điều đó khiến các công ty công nghệ quốc phòng chia rẽ về việc có nên tăng năng lực để giành được các hợp đồng và chấp nhận rủi ro về lợi nhuận, hay trì hoãn và có nguy cơ bỏ lỡ cơ hội”, Samantha Subin nói.
John Tenet - Giám đốc điều hành Chaos Industries - cho biết, đội ngũ sản xuất của ông đang làm việc ngày đêm để đáp ứng tín hiệu nhu cầu từ khách hàng. Gần đây huy động được 510 triệu USD với định giá 4,5 tỉ USD.
Chaos Industries là startup công nghệ quốc phòng Mỹ, chuyên phát triển các hệ thống radar, cảm biến và truyền thông để phát hiện, đối phó với các mối đe dọa trên không như drone, tên lửa hoặc máy bay.
“Nếu bạn chờ có hợp đồng rồi mới tăng sản xuất thì đã quá muộn”, ông nói. Nhiều công ty công nghệ quốc phòng đã tăng tốc hoạt động hơn nhiều so với những năm trước.
Một startup chống drone (yêu cầu giấu tên) cho biết, năm nay đang trên đà tăng gấp đôi số lượng hệ thống đã sản xuất kể từ khi ra mắt sản phẩm. Startup này cho biết toàn bộ các hệ thống đó đã được bán hết cho khách hàng và chỉ tăng công suất nếu được chính phủ Mỹ trao hợp đồng.
Nhu cầu dường như không có giới hạn, nhưng nhiều công ty quốc phòng Mỹ vẫn muốn có hợp đồng trước khi chi tiền cho các hệ thống mới, đặc biệt với những sản phẩm trị giá hàng triệu USD và chuỗi cung ứng phức tạp.
Các doanh nghiệp có thể tích trữ sản phẩm để đón đầu nhu cầu, nhưng tốc độ đổi mới nhanh chóng có thể khiến công nghệ của họ nhanh chóng lỗi thời. Vì vậy, việc chỉ tập trung vào một sản phẩm là “canh bạc rất nguy hiểm”, theo Ben Quazzo - đối tác tại quỹ đầu tư mạo hiểm Accel.
“Nếu một ngày bạn thức dậy và sản phẩm đó trở nên lỗi thời, doanh nghiệp của bạn sẽ gặp rắc rối”, ông nói.
Tại châu Âu, các startup thường bị hạn chế về vốn hơn so với các công ty ở Mỹ và có ít nguồn lực hơn để hoạt động. Thế nên, họ sẽ phải đưa ra quyết định liệu có nên tập trung mạnh vào cơ hội ở Trung Đông hay không.
Điều đó có nguy cơ rút nguồn lực từ các thị trường ở châu Âu và Mỹ để đáp ứng nhu cầu tiềm năng tại vùng Vịnh. Thời gian sẽ trả lời liệu đó có phải là quyết định đúng đắn hay không.
