Đằng sau giá USD 'chợ đen' rớt xuống đáy một năm và rẻ hơn ngân hàng là gì?
Sự đảo chiều hi hữu trên thị trường ngoại tệ đang diễn ra khi giá USD tự do liên tục lao dốc, rơi xuống mức thấp nhất hơn một năm qua và chênh lệch tới vài trăm đồng so với tỉ giá niêm yết tại các ngân hàng thương mại.
Tỉ giá USD: "Chợ đen" hạ nhiệt, giao dịch đìu hiu
Ghi nhận trong phiên giao dịch hôm nay 12/8, nhiều điểm thu đổi ngoại tệ tự do tại Hà Nội báo giá mua - bán giá USD phổ biến quanh mức 25.700 - 25.900 VND/USD. Đây là vùng giá thấp nhất của thị trường phi chính thức kể từ tháng 4/2025.
Đáng chú ý, mức giá này đang thấp hơn từ 300 - 400 VND/USD so với giá bán ra tại các ngân hàng thương mại lớn. Đây là một hiện tượng khá hiếm gặp, bởi thị trường tự do thường xuyên duy trì mức chênh lệch cao hơn hẳn kênh chính thức trong các đợt biến động tỉ giá.
Anh Minh Tuấn (38 tuổi, phường Ba Đình, Hà Nội), một người dân đến đổi ngoại tệ để chuẩn bị chi tiêu cho chuyến du lịch nước ngoài, chia sẻ: "Mấy hôm nay nghe tin giá USD tự do giảm sâu nên tôi ra Hà Trung đổi ít tiền mặt. Khá bất ngờ khi giá đổi ở đây lại rẻ hơn ngân hàng tới mấy trăm đồng mỗi USD, thủ tục lại nhanh gọn. Tuy nhiên, các tiệm cũng hơi hạn chế và giao dịch cẩn trọng hơn hẳn so với trước".
Ở chiều ngược lại, chị Thanh Hằng (phường Cầu Giấy, Hà Nội), người đang giữ ngoại tệ từ nguồn tiền thân nhân gửi về, lại tỏ ra ngần ngại: "Tôi định bán ít USD tích trữ nhưng thấy giá chợ đen xuống thấp quá, mua vào chỉ quanh 25.700 VND/USD nên đành giữ lại theo dõi thêm. Gửi tiết kiệm VND hiện lãi suất khá tốt nên nếu tỉ giá cứ đà này, có lẽ tôi sẽ bán bớt ngoại tệ để chuyển sang gửi tiền đồng".
Ngân hàng duy trì ổn định, giữ khoảng cách xa trần
Trái ngược với đà lao dốc mạnh của thị trường tự do, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) hôm nay công bố tỉ giá trung tâm ở mức 25.516 VND/USD, tăng nhẹ 25 đồng so với phiên trước.
Tại các ngân hàng thương mại lớn như Vietcombank, VietinBank, BIDV..., giá mua - bán USD hôm nay niêm yết phổ biến ở mức 25.940 - 26.320 VND/USD, chỉ nhích nhẹ vài đồng so với phiên giao dịch liền trước. Chênh lệch giữa giá bán của ngân hàng và giá bán trên thị trường tự do hiện nới rộng lên tới 400 VND/USD nghiêng về phía kênh chính thức.
Đánh giá về diễn biến này, trao đổi với Một Thế Giới, chuyên gia tài chính - ngân hàng TS.
Theo vị chuyên gia này, thị trường tự do nhạy cảm hơn với tâm lí và biến động ngắn hạn. Khi nguồn cầu rủi ro (vàng, đầu cơ) biến mất, giá chênh lệch tự sụt giảm nhanh hơn hệ thống chính thức.
Trong khi đó, cán cân thanh toán và dòng vốn ngoại tệ chảy vào hệ thống ngân hàng hiện tương đối dồi dào, giúp NHNN chủ động trong điều hành tỉ giá.
Tỉ giá ngân hàng hiện nay mới là thước đo phản ánh đúng quan hệ cung - cầu vốn ngoại tệ của nền kinh tế chính thức.
Nhìn về những tháng cuối năm, mặc dù áp lực tỉ giá đã dịu đi đáng kể, TS Hiếu vẫn lưu ý các doanh nghiệp cần chủ động sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỉ giá (như hợp đồng kì hạn Forward, hợp đồng tương lai) thay vì dựa vào các dự báo ngắn hạn để đảm bảo an toàn cho hoạt động kinh doanh.
Vị chuyên gia này cũng đưa ra lời khuyên với người dân và nhà đầu tư đó là không nên tham gia các giao dịch mua bán ngoại tệ trên thị trường tự do. Việc găm giữ USD vào thời điểm này không còn mang lại tỉ suất sinh lời hấp dẫn so với các kênh đầu tư khác như tiền gửi tiết kiệm VND hay các tài sản tài chính chính thức.
Bên cạnh đó, các rủi ro pháp lí khi giao dịch ngoại tệ phi chính thức ngày càng lớn khi cơ quan chức năng tăng cường giám sát.
Dự báo về xu hướng sắp tới, chuyên gia phân tích từ Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) lưu ý rằng áp lực tỉ giá có thể xuất hiện trở lại nếu có sự thay đổi trong định hướng điều tiết thanh khoản.
Cụ thể, nếu NHNN quyết định mở rộng các công cụ hỗ trợ thanh khoản hệ thống ngân hàng nhằm hạ nhiệt mặt bằng lãi suất huy động, khoảng cách lãi suất giữa VND và USD có thể thu hẹp, từ đó gia tăng áp lực lên tỉ giá.
Các yếu tố bất định từ thị trường quốc tế như lộ trình cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), biến động của chỉ số US Dollar Index (DXY) và căng thẳng địa chính trị toàn cầu vẫn là những biến số cần theo dõi sát sao.
