Gần 9% thực phẩm chợ đầu mối ở TP.HCM không đạt chuẩn - nguy cơ lan rộng tới từng bếp ăn
Gần 9% mẫu thực phẩm tại các chợ đầu mối TP.HCM không đạt chuẩn, dấy lên lo ngại thực phẩm bẩn len lỏi vào bữa ăn mỗi ngày.
Sở An toàn thực phẩm TP.HCM vừa có báo cáo giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri, cho thấy mối lo ngại về an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố ngày càng trở nên rõ nét.
Kết quả giám sát mới nhất từ cơ quan chức năng cho thấy gần 9% mẫu thực phẩm tại các chợ đầu mối – nơi cung cấp nguồn hàng chủ lực cho toàn thành phố – không đạt tiêu chuẩn an toàn. Con số này không chỉ mang ý nghĩa thống kê mà còn là cảnh báo trực diện về nguy cơ thực phẩm bẩn đang âm thầm xâm nhập vào từng bữa ăn của người dân.
Gần 9% mẫu thực phẩm ở chợ đầu mối không an toàn
Sở An toàn thực phẩm TP.HCM cho biết, kết quả giám sát mới nhất cho thấy trong tổng số 380 mẫu thực phẩm được kiểm nghiệm tại các chợ đầu mối, có 34 mẫu không đạt chuẩn, chiếm 8,95%.
Đáng chú ý, phần lớn vi phạm tập trung ở nhóm thủy sản – một trong những mặt hàng tiêu thụ phổ biến hằng ngày. Ngoài ra, một số mẫu rau củ, trái cây cũng bị phát hiện không đảm bảo an toàn.
Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở tỷ lệ, mà còn ở vai trò của các chợ đầu mối như những “cửa ngõ” phân phối. Từ đây, thực phẩm được phân phối đến các chợ truyền thống, nhà hàng, quán ăn và bữa cơm gia đình. Khi nguồn đầu vào đã tồn tại rủi ro, khả năng lan rộng ra toàn thị trường là điều khó tránh khỏi nếu không được kiểm soát kịp thời.
Thực tế này lý giải vì sao vấn đề an toàn thực phẩm luôn là mối quan tâm thường trực của cử tri thành phố, đặc biệt trong bối cảnh thời tiết nắng nóng làm gia tăng nguy cơ ngộ độc và hư hỏng thực phẩm.
Song song với nguồn cung, khâu tiêu thụ – đặc biệt là thức ăn đường phố – tiếp tục là điểm nóng. Đây là loại hình phục vụ nhu cầu nhanh, tiện lợi nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro do điều kiện chế biến và bảo quản còn hạn chế.
Không khó để bắt gặp những xe đẩy, quầy hàng hoạt động trong điều kiện thiếu nước sạch, dụng cụ sơ chế đơn giản, thực phẩm phơi bày trực tiếp dưới nhiệt độ cao. Nhiều cơ sở nhỏ lẻ chưa được đào tạo đầy đủ về quy trình an toàn thực phẩm, trong khi việc kiểm tra, giám sát gặp khó khăn do tính chất phân tán.
Những yếu tố này kết hợp lại tạo thành “vùng xám” trong quản lý, nơi nguy cơ mất an toàn thực phẩm luôn hiện hữu, đặc biệt tại các khu vực đông dân cư, chợ đêm hay các sự kiện lễ hội.
Gia tăng kiểm tra, xử phạt nhưng vi phạm vẫn tồn tại
Trong nỗ lực siết chặt quản lý, cơ quan chức năng đã triển khai hàng loạt đợt kiểm tra quy mô lớn. Chỉ riêng năm 2025, hơn 6.600 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm đã được thanh tra, qua đó phát hiện hàng trăm trường hợp vi phạm.
Các biện pháp xử lý không chỉ dừng ở xử phạt hành chính với số tiền lên tới hàng tỷ đồng mà còn bao gồm buộc khắc phục hậu quả, thậm chí chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra đối với những trường hợp nghiêm trọng.
Bước sang năm 2026, chiến lược kiểm tra được điều chỉnh theo hướng có trọng tâm, tập trung vào các thời điểm nhạy cảm như Tết, lễ hội, mùa cao điểm tiêu thụ thực phẩm. Kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả nhất định, nhưng đồng thời cũng phản ánh rằng vi phạm chưa thể được loại bỏ hoàn toàn.
Một trong những điểm mới trong công tác quản lý là việc kết hợp chặt chẽ giữa kiểm tra thực địa và kiểm nghiệm mẫu. Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, cơ quan chức năng tiến hành lấy mẫu ngay để phân tích, từ đó có căn cứ xử lý và cảnh báo.
Quy trình này giúp rút ngắn thời gian phát hiện vi phạm, đồng thời nâng cao tính răn đe. Đặc biệt, việc truy xuất nguồn gốc được đẩy mạnh nhằm xử lý tận gốc các sản phẩm không an toàn, kể cả khi nguồn hàng đến từ các tỉnh, thành khác.
Không thể đánh đổi sức khỏe cộng đồng
Trước thực trạng trên, ông Lê Minh Hải – Phó Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM – cho rằng, kết quả giám sát là lời cảnh báo rõ ràng về những thách thức trong công tác quản lý an toàn thực phẩm tại một đô thị lớn.
Ông nhấn mạnh, mục tiêu của thành phố không chỉ dừng ở việc xử lý vi phạm mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái thực phẩm an toàn từ gốc. “Chúng tôi xác định không thể đánh đổi sức khỏe cộng đồng lấy sự tiện lợi hay lợi nhuận ngắn hạn. Công tác kiểm soát sẽ tiếp tục được siết chặt, đặc biệt tại các chợ đầu mối và khu vực kinh doanh thức ăn đường phố”, ông Hải nói.
Theo lãnh đạo Sở An toàn thực phẩm, thời gian tới, các giải pháp sẽ được triển khai đồng bộ, từ tăng cường kiểm tra đột xuất, nâng cao năng lực kiểm nghiệm đến đẩy mạnh truyền thông và đào tạo cho người kinh doanh. Trong đó, vai trò của chính quyền cơ sở được nhấn mạnh như tuyến phòng thủ đầu tiên trong quản lý.
Bên cạnh các biện pháp mạnh tay, ngành chức năng đang chuyển hướng sang phòng ngừa rủi ro. Điều này thể hiện qua việc gia tăng các chương trình tập huấn, đào tạo kiến thức an toàn thực phẩm cho người kinh doanh.
Chỉ trong quý I/2026, số lượng lớp tập huấn và người tham gia đã tăng đáng kể so với cùng kỳ, tập trung vào các nhóm có nguy cơ cao như dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, cơ sở cung cấp suất ăn.
Nội dung đào tạo không còn mang tính hình thức mà đi sâu vào thực hành, giúp người kinh doanh nhận diện nguy cơ và tuân thủ đúng quy trình. Đây được xem là giải pháp bền vững nhằm giảm thiểu vi phạm từ gốc.
Dù cơ quan quản lý có tăng cường kiểm tra đến đâu, hiệu quả vẫn phụ thuộc lớn vào ý thức của người kinh doanh và lựa chọn của người tiêu dùng. Khi thị trường còn chấp nhận thực phẩm không rõ nguồn gốc, những hành vi vi phạm vẫn còn “đất sống”.
Ngược lại, khi người dân chủ động nói không với thực phẩm kém chất lượng, áp lực từ thị trường sẽ buộc các cơ sở kinh doanh phải thay đổi. Đây chính là yếu tố then chốt để xây dựng một môi trường thực phẩm an toàn, bền vững.
Con số 8,95% mẫu thực phẩm ở các chợ đầu mối không đạt chuẩn là lời cảnh báo về một nguy cơ đang hiện hữu. Cuộc chiến chống thực phẩm bẩn không thể là những chiến dịch ngắn hạn mà cần một chiến lược dài hơi, kết hợp giữa quản lý chặt chẽ, chế tài nghiêm minh và thay đổi nhận thức xã hội.
