Giá trị thực sự của nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam
Nâng hạng mở thêm cánh cửa đón vốn quốc tế, nhưng tiền sẽ không vào thị trường ngay lập tức. Theo lãnh đạo UOBAM Việt Nam, sức hút dài hạn còn phụ thuộc chất lượng cổ phiếu và khả năng cạnh tranh dòng vốn.
Hôm nay, ngày 21-9, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức giao dịch với vị thế là thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell. Đây là cột mốc quan trọng, mở rộng khả năng tiếp cận của thị trường với các dòng vốn quốc tế và tạo thêm động lực cải thiện các điều kiện dành cho nhà đầu tư nước ngoài.
Trả lời phỏng vấn Tạp chí Một Thế Giới, bà Thiều Thị Nhật Lệ, Tổng giám đốc CTCP Quản lý Quỹ UOBAM Việt Nam, ước tính với tỷ trọng của Việt Nam trong các chỉ số FTSE, dòng vốn thụ động có thể chảy vào thị trường khoảng 1,5-2 tỷ USD trong 12 tháng tới. Dòng vốn từ các quỹ chủ động được kỳ vọng có quy mô lớn hơn.
Tuy nhiên, theo bà Lệ, tác động đáng kể hơn của việc nâng hạng không chỉ nằm ở lượng vốn có thể được giải ngân trong ngắn hạn. Về dài hạn, việc gia nhập nhóm thị trường mới nổi sẽ tạo thêm động lực để Việt Nam tiếp tục cải thiện cấu trúc và chất lượng thị trường, qua đó mở rộng khả năng thu hút nhà đầu tư nước ngoài, các định chế tài chính và tổ chức đầu tư quốc tế. Đây mới là giá trị mang tính chiến lược của quá trình nâng hạng đối với thị trường chứng khoán Việt Nam.
Hàng tỷ USD vốn ngoại sẽ vào Việt Nam thế nào?
– Phóng viên: Theo bà, việc nâng hạng thị trường chứng khoán có thể đóng góp như thế nào vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam, trong đó có TP.HCM?
Bà Thiều Thị Nhật Lệ: Việc nâng hạng trước hết tạo điều kiện để thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp cận tốt hơn với dòng vốn quốc tế. Khi khả năng thu hút vốn được cải thiện, thị trường có thêm nguồn lực để thực hiện vai trò dẫn vốn cho doanh nghiệp và nền kinh tế.
Tuy nhiên, không nên nhìn nhận nâng hạng là yếu tố có thể trực tiếp tạo ra tăng trưởng hai con số. Tăng trưởng kinh tế vẫn phụ thuộc chủ yếu vào các động lực vĩ mô và năng lực của nền kinh tế. Nâng hạng thị trường chứng khoán có thể hỗ trợ quá trình này thông qua việc mở rộng khả năng huy động vốn, thu hút thêm nhà đầu tư quốc tế và nâng cao vai trò của thị trường vốn.
– Khi quyết định nâng hạng chính thức có hiệu lực, dòng vốn ngoại sẽ vào Việt Nam ngay hay được giải ngân theo từng giai đoạn, thưa bà?
-Bà Thiều Thị Nhật Lệ: FTSE Russell thực hiện quá trình nâng hạng theo bốn giai đoạn. Tại thời điểm chính thức có hiệu lực ngày 21-9, tỷ trọng của Việt Nam trong chỉ số mới ở mức 10%. Phần 90% còn lại sẽ được phân bổ qua ba kỳ tiếp theo trong năm 2027.
Với tỷ trọng 10% ở giai đoạn đầu, thị trường đang kỳ vọng khoảng 200 triệu USD vốn thụ động sẽ vào Việt Nam. Như vậy, dòng vốn gắn với quá trình nâng hạng sẽ được phân bổ theo lộ trình trong khoảng 12 tháng, thay vì tập trung ngay tại thời điểm quyết định có hiệu lực.
Đối với các quỹ chủ động, thị trường kỳ vọng quy mô dòng vốn có thể lớn hơn. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ cơ sở để đưa ra một con số cụ thể.
– Thị trường đang nói nhiều đến quy mô hàng tỷ USD vốn ngoại có thể vào Việt Nam sau nâng hạng. Ngoài số lượng, chất lượng và tính ổn định của dòng vốn này nên được nhìn nhận như thế nào?
-Bà Thiều Thị Nhật Lệ: Có thể phân biệt khá rõ giữa hai nhóm là vốn thụ động và vốn chủ động. Với dòng vốn thụ động, nguồn tiền sẽ chủ yếu đến từ các quỹ ETF và mang những đặc tính của loại hình quỹ này.
Trong khi đó, khi Việt Nam gia nhập nhóm thị trường mới nổi, thị trường sẽ nằm trong phạm vi đầu tư của nhiều định chế tài chính và quỹ đầu tư lớn trên thế giới. Điều này sẽ khiến Việt Nam nhận được nhiều sự quan tâm hơn từ các nhà đầu tư chủ động.
Dòng vốn từ nhóm nhà đầu tư này được kỳ vọng mang tính dài hạn và chiến lược hơn, đồng thời ít chịu tác động hơn trước những biến động ngắn hạn của thị trường.
Giữ vốn ngoại bằng chất lượng hàng hóa
– Sau nâng hạng, theo bà, Việt Nam cần cải thiện những gì để thu hút và giữ chân dòng vốn ngoại dài hạn?
-Bà Thiều Thị Nhật Lệ: Như tôi đã chia sẻ, các quỹ và định chế tài chính lớn thường có tầm nhìn dài hạn khi đầu tư vào một thị trường và ít bị chi phối bởi những biến động ngắn hạn hay thông tin nhất thời.
Để thu hút nhóm nhà đầu tư này, trước hết thị trường phải có đủ chiều sâu và chất lượng hàng hóa. Khi phân bổ vốn vào Việt Nam, các quỹ cần có đủ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí đầu tư, với quy mô và chất lượng phù hợp để xây dựng danh mục và nắm giữ dài hạn.
Yếu tố thứ hai là cơ chế và khả năng tiếp cận thị trường. Những năm gần đây, các cơ quan chức năng đã có nhiều nỗ lực cải thiện thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường Việt Nam.
Bên cạnh đó, nền tảng kinh tế cũng rất quan trọng. Khi lựa chọn một thị trường để đầu tư, các tổ chức lớn sẽ xem xét triển vọng của nền kinh tế. Tăng trưởng của Việt Nam vì thế luôn là một trong những yếu tố thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư quốc tế.
– Kinh tế Việt Nam duy trì tăng trưởng khá tốt, nhưng khối ngoại vẫn rút ròng trong năm 2025 và 8 tháng đầu năm nay. Theo bà, đâu là nguyên nhân?
-Bà Thiều Thị Nhật Lệ: Giữ chân dòng vốn ngoại không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố trong nước. Việt Nam còn chịu ảnh hưởng từ những biến động bên ngoài như địa chính trị, giá dầu hay xu hướng tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Thị trường hiện cũng dự đoán Fed có thể tiếp tục tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 12. Những yếu tố bất định này đều có thể ảnh hưởng đến quyết định phân bổ vốn của nhà đầu tư ngoại vào Việt Nam.
Theo tôi, đây cũng là một trong những nguyên nhân lý giải việc kinh tế Việt Nam vẫn tăng trưởng khá tốt nhưng khối ngoại tiếp tục rút ròng trong năm 2025 và 8 tháng đầu năm nay.
Một điểm cần lưu ý khác là các quỹ lớn không xem xét Việt Nam một cách riêng lẻ. Khi đầu tư vào châu Á, họ thường đánh giá toàn khu vực để quyết định phân bổ vốn giữa các thị trường.
Chẳng hạn, AI và chip bán dẫn đang là những chủ đề đầu tư thu hút mạnh sự quan tâm của các quỹ quốc tế. Trong khi số doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam gắn với các lĩnh vực này còn hạn chế, những thị trường có thế mạnh công nghệ như Đài Loan và Hàn Quốc lại ghi nhận hiệu suất đầu tư tích cực từ đầu năm, qua đó tạo sức hút lớn hơn đối với dòng vốn quốc tế.
Do đó, các thị trường này có thể thu hút nhiều vốn hơn từ các quỹ quốc tế. Trong bối cảnh nguồn vốn được phân bổ giữa nhiều thị trường, dòng tiền tăng lên ở một thị trường cũng có thể đi kèm với việc giảm tỷ trọng tại những thị trường khác.
– Bà vừa nhấn mạnh thị trường cần có đủ hàng hóa chất lượng để thu hút dòng vốn dài hạn. Trong bối cảnh làn sóng IPO được kỳ vọng trở lại, nguồn cung cổ phiếu mới có thể tạo thêm sức hút với nhà đầu tư như thế nào?
-Bà Thiều Thị Nhật Lệ: Làn sóng IPO tại Việt Nam rõ ràng đã khởi sắc từ năm ngoái đến năm nay. Tuy nhiên, chúng tôi quan sát thấy một số điểm khác biệt so với những giai đoạn trước.
Đáng chú ý, các doanh nghiệp thực hiện IPO hiện đã trải rộng ra nhiều lĩnh vực hơn. Trước đây, các thương vụ chủ yếu tập trung ở lĩnh vực tài chính hay chứng khoán, trong khi hiện nay đã xuất hiện các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực sản xuất, thậm chí có một số doanh nghiệp FDI.
Tôi nghĩ quá trình này cần thời gian. Tuy nhiên, khi cơ hội đầu tư IPO được mở rộng ra nhiều ngành, nhà đầu tư sẽ có thêm lựa chọn. Họ thường quan tâm đến những doanh nghiệp thực sự đóng góp vào nền kinh tế, chẳng hạn doanh nghiệp sản xuất hoặc doanh nghiệp FDI.
Theo tôi, đây là một động lực rất tích cực đối với thị trường, nhưng chúng ta sẽ cần thêm thời gian để những thay đổi này phát huy tác dụng.
Giới phân tích cho rằng việc nâng hạng mới chỉ mở ra cánh cửa, còn lượng vốn thực sự chảy vào thị trường sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Dòng vốn thực tế vào thị trường sẽ phụ thuộc vào lộ trình đưa cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số, kế hoạch giải ngân của từng quỹ, dư địa gia tăng tỷ trọng của nhà đầu tư nước ngoài, cũng như quy mô và chất lượng cổ phiếu đáp ứng tiêu chí đầu tư.
Vì vậy, tác động của nâng hạng không nên chỉ được nhìn qua diễn biến chỉ số hay dòng tiền trong những phiên đầu tiên. Khả năng chuyển lợi thế từ một thị trường được nâng hạng thành sức hút vốn bền vững mới là thước đo quan trọng trong giai đoạn tiếp theo.
