Lãi suất sẽ tạo mặt bằng mới trong năm 2026, thời kỳ tiền rẻ đã qua?
Trong báo cáo mới nhất, chuyên gia của Chứng khoán MB (MBS) dự báo lãi suất huy động 12 tháng có thể sẽ tiếp tục tăng thêm 50 điểm cơ bản trong năm 2026.
Lãi suất tiền gửi bật tăng từ tháng 10 trên tất cả các kỳ hạn. Tính đến giữa tháng 12, bình quân lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng của nhóm ngân hàng thương mại tư nhân tăng 70-100 điểm cơ bản so với đầu năm, lên mức 5,82%; nhóm các ngân hàng quốc doanh tăng 50 điểm cơ bản so với đầu năm lên mức 5,2%. Ở kỳ hạn ngắn, lãi suất tăng thêm từ 80-100 điểm cơ bản ở rải rác các kỳ hạn.
Trong báo cáo mới nhất, chuyên gia của Chứng khoán MB (MBS) dự báo lãi suất huy động 12 tháng có thể sẽ tiếp tục tăng thêm 50 điểm cơ bản trong năm 2026, với một số lý do như sau:
Thứ nhất, việc nới rộng chênh lệch cho vay và tiền gửi tại các ngân hàng thương mại: Nhu cầu vốn của nền kinh tế được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong 5 năm tới, với mục tiêu nâng tỷ lệ tổng vốn đầu tư toàn xã hội/GDP từ 32% lên 40%.
“Chúng tôi dự báo tăng trưởng tín dụng sẽ duy trì mức 20% trong năm 2026. Trong khi đó tiền gửi đang dịch chuyển sang các kênh đầu tư ít thanh khoản khác như vàng, USD, bất động sản làm tốc độ vòng quay vốn trong nền kinh tế chậm lại”, MBS nêu.
Thứ hai là chênh lệch cấu trúc kỳ hạn giữa huy động và cho vay. Hiện nay tỷ lệ tiền gửi kỳ hạn ngắn (dưới 6 tháng) vẫn đang chiếm tỷ lệ chủ đạo 80% tổng tiền gửi hệ thống, trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn cho kế hoạch đầu tư hạ tầng là rất lớn, dẫn đến áp lực thiếu hụt vốn dài trong hệ thống.
Thứ ba, chất lượng tài sản chưa cải thiện. Tỷ lệ nợ xấu và tỷ lệ nợ nhóm 2 toàn ngành tại cuối quý 3/2025 đạt lần lượt 2% tăng nhẹ so với cuối năm 2024. Tỷ lệ bao nợ xấu toàn ngành toàn ngành đạt 84,3% tại cuối quý 3/2025, thấp hơn so với so với mức 91.4% cuối năm 2024.
Nợ xấu vẫn đang duy trì ở mức cao, trong khi tỷ lệ bao phủ đang giảm cho thấy áp lực trích lập dự phòng của của ngân hàng thương mại tiếp tục tăng lên trong tương lai. Đây cũng là một yếu tố khiến lãi suất khó giảm trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, MBS cũng lưu ý về tác động có thể xảy ra khi Ngân hàng Trung ương Nhật tiếp tục tăng lãi suất trong năm 2026, sẽ kích hoạt dòng vốn rẻ tại khu vực châu Á, trong đó có Việt Nam quay trở lại Nhật Bản, gián tiếp tạo áp lực lên nguồn vốn trong nước.
Tại WeTalk “Đầu tư gì 2026?” do Cộng đồng Cố vấn tài chính Việt Nam vừa tổ chức, ông Lê Chí Phúc - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Quản lý quỹ đầu tư SGI - cho rằng, yếu tố tác động lớn nhất tới thị trường năm 2026 là lãi suất.
“Kinh tế Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào tín dụng. Nhìn vào lịch sử, chúng ta thấy, chu kỳ kinh tế và chu kỳ tín dụng liên quan chặt chẽ với nhau", ông Phúc nói và cho hay hiện nay, tỷ lệ tín dụng/GDP lẫn tỷ lệ dư nợ cho vay/huy động (LDR) của các ngân hàng đều cao kỷ lục, cho thấy cả hệ thống ngân hàng lẫn nền kinh tế đều đã đi đến cuối giai đoạn bùng nổ tín dụng”.
Theo SGI Capital, trong tháng 11, hầu hết các ngân hàng đều tăng mạnh lãi suất huy động ở nhiều kỳ hạn nhằm bù đắp thiếu hụt thanh khoản. Huy động luôn thấp hơn cho vay trong suốt 2022-2025 đã khiến hệ thống đi dần vào trạng thái thiếu hụt thanh khoản. Nhiều ngân hàng tư nhân lẫn quốc doanh đã có mức LDR thuần vượt xa mốc 100% và đang phải phụ thuộc vào kênh vốn ngắn hạn là OMO và liên ngân hàng để tài trợ cho tăng trưởng tín dụng.
Cùng quan điểm, CEO WiGroup Trần Ngọc Báu cho rằng cả châu Âu và Mỹ bắt đầu giảm lãi suất từ cuối năm 2024. Tuy nhiên, chu kỳ giảm này có thể chỉ kéo dài khoảng 2 năm. Dự kiến châu Âu có thể tăng lãi suất trở lại vào năm 2027 và Mỹ cũng sẽ chậm lại đà giảm hoặc tăng lại vào 2026-2027.
"Điều này tạo áp lực lãi suất tại Việt Nam khó có thể duy trì mức thấp như giai đoạn vừa qua", ông Báu nói và cho rằng lãi suất tại Việt Nam sẽ bước vào chu kỳ tăng mới nhưng không quá mạnh.
Theo ông Báu, hệ thống ngân hàng đang bị “khát” vốn do tăng trưởng tín dụng cao hơn tăng trưởng huy động. Do đó, lãi suất sẽ khó để giảm thêm mà sẽ duy trì chu kỳ tăng nhẹ trong thời gian dài. Bên cạnh lãi suất huy động tăng, lãi suất cho vay cũng được đẩy lên bởi biên lãi ròng (NIM) của các ngân hàng hiện đang rất mỏng.
Về tỷ giá, MBS cho hay năm 2026, có một số yếu tố sẽ hỗ trợ tỷ giá. Cụ thể là xu hướng giảm giá của USD được dự báo sẽ tiếp tục khi FED sẽ tiếp tục giảm lãi suất, ít nhất một lần nữa trong năm 2026; thặng dư thương mại 2026 sẽ mở rộng hơn với mức 24 tỉ USD, cao hơn so với mức 21 tỉ USD trong năm 2025.
Tuy nhiên, áp lực tỷ giá không phải vì vậy mà vơi bớt bởi dự trữ ngoại hối của Việt Nam ước tính đã xuống dưới mức 80 tỉ USD, cho thấy dư địa để điều tiết tỷ giá không còn lớn. Ngoài ra, phần lớn thặng dư thương mại đến từ nhóm FDI trong khi khối doanh nghiệp trong nước ghi nhận thâm hụt 26 tỉ USD, cho thấy nhu cầu USD trong nước vẫn rất lớn trong chu kỳ mở rộng sản xuất.
Đặc biệt, giá vàng thế giới dự kiến sẽ tiếp tục tăng thêm 15%, hướng đến mốc 5.000USD/ounce trong năm 2026, mặc dù Chính phủ đã xóa bỏ quy định về độc quyền từ giữa năm 2025, đồng thời cho phép doanh nghiệp, ngân hàng đủ điều kiện xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng, nhập khẩu vàng nguyên liệu, góp phần tăng nguồn cung trên thị trường…
Tổng hợp các yếu tố, MBS dự báo tỷ giá sẽ tăng khoảng 2,5% - 3% trong năm 2026, áp lực tỷ giá vẫn khá lớn trong nửa đầu năm 2026.
