Mổ xẻ công nghệ vũ khí Mỹ trong chiến dịch chớp nhoáng tại Venezuela
Chiến dịch đặc biệt do lực lượng Mỹ triển khai tại thủ đô Caracas sáng 3.1 được xem như một ví dụ điển hình cho sự phát triển của học thuyết tác chiến hiện đại.
Chiến dịch cho thấy mức độ phối hợp cao giữa tác chiến điện tử, không quân tàng hình và lực lượng đặc nhiệm, với độ chính xác gần như tuyệt đối. Để vượt qua hệ thống phòng không được đánh giá là một trong những mạng lưới dày đặc nhất khu vực Nam Mỹ, Bộ Quốc phòng Mỹ đã huy động một tổ hợp vũ khí và khí tài công nghệ cao, vận hành đồng bộ theo một cấu trúc tác chiến phức hợp.
Đòn phủ đầu vô hình
Trước khi có bất kỳ hoạt động quân sự nào diễn ra, một giai đoạn tác chiến trên phổ điện từ đã được triển khai âm thầm trên bầu trời. Venezuela sở hữu các hệ thống phòng không S-300VM Antey-2500 và Buk-M2E do Nga chế tạo, vốn được đánh giá có khả năng đối phó hiệu quả với máy bay thông thường. Để xử lý thách thức này, lực lượng Mỹ được cho là đã huy động máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler - một nền tảng chuyên dụng có khả năng gây nhiễu radar từ xa. Hệ thống ALQ-99 trên Growler phát ra các tín hiệu điện từ cường độ cao, làm gián đoạn hoạt động của radar cảnh giới và điều khiển hỏa lực, từ đó gây nhiễu loạn khả năng phát hiện và khóa mục tiêu.
Hỗ trợ cho hoạt động gây nhiễu có thể là tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm F-35A Lightning II. Thay vì tấn công diện rộng, F-35A thực hiện các nhiệm vụ tấn công chính xác vào các mục tiêu chiến thuật. Nhờ khả năng tàng hình trước radar băng tần X, các phi đội F-35A đã xâm nhập không phận mục tiêu mà không bị phát hiện, sử dụng bom dẫn đường GBU-53/B StormBreaker để vô hiệu hóa các trạm chỉ huy và hạ tầng kỹ thuật quan trọng. Việc lựa chọn bom cỡ nhỏ nhằm giới hạn ảnh hưởng đến khu vực dân cư xung quanh, đồng thời làm gián đoạn hệ thống điều hành và chỉ huy trong giai đoạn đầu của chiến dịch.
Vai trò của Không đoàn Đặc nhiệm 160
Tâm điểm của chiến dịch nằm ở giai đoạn đột kích mặt đất, nơi sự thành bại phụ thuộc vào khả năng đưa Delta Force tiếp cận mục tiêu và rút lui an toàn. Trọng trách này được đặt lên vai Trung đoàn Không quân Đặc nhiệm 160 (160th SOAR), đơn vị được mệnh danh là những "Kẻ săn đêm".
Theo truyền thông phương Tây, một số hình ảnh ghi lại từ hiện trường cho thấy sự xuất hiện của MH-47G Chinook, biến thể đặc biệt của dòng trực thăng vận tải hạng nặng huyền thoại cùng tên. Không giống như những chiếc Chinook thông thường, phiên bản MH-47G được trang bị hệ thống radar bám địa hình đa chế độ, cho phép phi công bay ở độ cao cực thấp, len lỏi qua các thung lũng và tòa nhà cao tầng của Caracas trong điều kiện đêm tối hoàn toàn mà không cần đèn chiếu sáng. Lớp sơn đen hấp thụ sóng radar cùng hệ thống xả khí thải giảm nhiệt độ giúp những "con quái thú" này ẩn mình trước các hệ thống tên lửa tầm nhiệt vác vai (MANPADS) của lực lượng vệ binh Venezuela.
Bên cạnh trực thăng MH-47G, trực thăng lai CV-22B Osprey được cho là cũng đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn rút quân. Với thiết kế kết hợp giữa khả năng cất - hạ cánh thẳng đứng như trực thăng và tốc độ bay ngang tương đương máy bay cánh bằng, Osprey phù hợp cho các nhiệm vụ cần tốc độ cao và tính cơ động linh hoạt.
Ngay sau khi lực lượng đặc nhiệm hoàn tất nhiệm vụ, các máy bay CV-22B đã nhanh chóng tiếp cận khu vực mục tiêu, đưa lực lượng và đối tượng cần di tản rời khỏi khu vực nguy hiểm với vận tốc hành trình lên tới khoảng 500 km/h - cao hơn nhiều so với trực thăng vận tải thông thường. Sự phối hợp giữa khả năng mang tải lớn của MH-47G và tốc độ vượt trội của Osprey được đánh giá là đã hỗ trợ đáng kể cho quá trình rút quân an toàn, hạn chế nguy cơ bị truy đuổi từ các lực lượng phản ứng nhanh trong khu vực.
Trước thời điểm chiến dịch, các quan chức Mỹ tiết lộ một số lượng lớn máy bay phục vụ tác chiến đặc biệt cùng nhân sự và thiết bị đã được điều đến khu vực biển Caribe. Ít nhất 10 chiếc CV-22B Osprey thuộc lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã rời căn cứ Cannon (New Mexico) và được triển khai tới khu vực vào ngày 22.12.
MQ-9 Reaper và vai trò yểm trợ từ xa
Trong quá trình chiến dịch, một số nguồn tin cho rằng Mỹ có thể đã triển khai máy bay không người lái MQ-9 Reaper hoạt động trên bầu trời Caracas. Những UAV này được cho là xuất phát từ căn cứ không quân tại Puerto Rico và có thể đảm nhiệm nhiều chức năng như trinh sát, giám sát khu vực mục tiêu và hỗ trợ hỏa lực từ xa. MQ-9 Reaper được trang bị hệ thống cảm biến quang-điện tử đa phổ MTS-B, có khả năng thu thập hình ảnh thời gian thực, phục vụ hỗ trợ thông tin cho các lực lượng mặt đất.
Trước đó, loại UAV này từng được sử dụng trong các chiến dịch chống buôn lậu và truy quét mục tiêu trên biển tại Thái Bình Dương và vùng Caribe, với phần lớn các cuộc tấn công từ trên không được thực hiện bằng MQ-9 Reaper có mang theo tên lửa Hellfire, điều khiển từ xa từ trung tâm chỉ huy.
Liên quan đến chiến dịch lần này, một số báo cáo cho biết các mảnh vỡ tên lửa thu được tại khu vực cảng La Guaira có đặc điểm phù hợp với mẫu AGM-114R9X, một biến thể của tên lửa Hellfire không sử dụng thuốc nổ, thay vào đó dùng các lưỡi dao kim loại bung ra trước khi va chạm để tiêu diệt mục tiêu bằng động năng. Đây là loại vũ khí thường được áp dụng trong những nhiệm vụ đòi hỏi độ chính xác cao, nhằm giảm thiểu hết mức thiệt hại ngoài mục tiêu. Dù chưa có xác nhận chính thức, khả năng sử dụng AGM-114R9X có thể cho thấy sự chú trọng đến yếu tố giới hạn ảnh hưởng đến khu vực dân cư hoặc hạ tầng dân sự lân cận.
Nếu thông tin trên là chính xác, việc kết hợp giữa UAV trinh sát vũ trang và các loại vũ khí có độ chính xác cao là một minh chứng cho hướng tiếp cận ngày càng phổ biến trong tác chiến hiện đại - nơi dữ liệu thời gian thực và khả năng điều phối từ xa góp phần định hình đáng kể kết quả trên thực địa.
Nền tảng hải quân và vai trò hỗ trợ chiến lược
Dù trọng tâm chiến dịch diễn ra trên lãnh thổ đất liền, lực lượng hải quân Mỹ được cho là đã đóng vai trò hỗ trợ quan trọng từ ngoài khơi biển Caribe. Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Gerald R. Ford (CVN-78), gồm tàu sân bay hạt nhân USS Gerald R. Ford, các tàu khu trục tên lửa dẫn đường lớp Arleigh Burke như USS Mahan, USS Bainbridge và tàu hỗ trợ USS Winston S. Churchill - được ghi nhận có mặt gần vùng đặc quyền kinh tế của Venezuela tính đến giữa tháng 12.
Tàu sân bay USS Gerald R. Ford, hiện được coi là tàu sân bay lớn và hiện đại nhất thế giới, trang bị hệ thống máy phóng điện từ EMALS, cho phép tăng tần suất xuất kích của các tiêm kích hạm F/A-18E/F Super Hornet. Việc này được cho là góp phần duy trì khả năng kiểm soát không phận khu vực và cung cấp yểm trợ khi cần thiết.
Bên cạnh chức năng tác chiến, sự hiện diện của nhóm tàu sân bay và lực lượng hộ tống cũng được giới phân tích nhìn nhận như một thông điệp răn đe chiến lược, nhằm ngăn ngừa khả năng can thiệp từ các lực lượng bên ngoài khu vực.
Ngoài ra, các tàu khu trục Arleigh Burke đi cùng nhóm tác chiến được trang bị tên lửa hành trình Tomahawk Block V. Một số nguồn tin chưa được xác minh cho rằng loại tên lửa này có thể đã được sử dụng để tấn công chính xác vào các cơ sở hạ tầng chiến lược như trung tâm liên lạc và kho vũ khí trong nội địa Venezuela. Nhờ khả năng bay bám sát địa hình và thay đổi mục tiêu trong hành trình, Tomahawk Block V được đánh giá là có thể vượt qua hệ thống phòng thủ truyền thống với mức độ hiệu quả cao.
