Nvidia được bán 'quái thú' H200 cho Trung Quốc và sự im lặng ở Bắc Kinh

Trong một động thái bất ngờ trên mạng xã hội vào hôm qua (giờ Việt Nam), ông Trump thông báo rằng chính phủ Mỹ sẽ cho phép "gã khổng lồ" AI này bán dòng chip Hopper 200 (H200) tối tân cho Trung Quốc, đổi lại là một khoản thuế suất 25% trên doanh thu bán hàng. Quyết định này không chỉ áp dụng riêng cho Nvidia mà còn mở rộng sang cả AMD, Intel và các công ty công nghệ khác của Mỹ, đánh dấu một sự thay đổi chiến lược đột ngột từ cấm vận toàn diện sang quản lý thương mại có điều kiện.

Mặc dù Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang từng nhiều lần khẳng định tầm quan trọng không thể thay thế của thị trường Trung Quốc, nhưng con đường trở lại vị thế thống trị tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn còn đầy chông gai và chưa có gì được đảm bảo chắc chắn.

Cú quay xe chính sách và sự trở lại của "Quái thú" H200

Quyết định mới nhất của Washington đã mở toang cánh cửa cho dòng chip H200, một sản phẩm mà trước đây Nvidia chưa từng được phép xuất khẩu sang Trung Quốc. Để hiểu được tầm quan trọng của động thái này, cần phải nhìn nhận H200 không chỉ là một linh kiện điện tử thông thường mà là một bước nhảy vọt về công nghệ. Được trang bị bộ nhớ HBM3e, một bản nâng cấp đáng kể so với chip HBM3 được sử dụng trong phiên bản tiền nhiệm H100, H200 từng giữ ngôi vương là bộ xử lý AI tiên tiến nhất trong dòng Hopper cho đến khi Nvidia tung ra thế hệ Blackwell.

Ông Trump khẳng định đã thông báo cho Chủ tịch Tập đoàn Trung Quốc Tập Cận Bình về việc cho phép Nvidia vận chuyển sản phẩm này đến các khách hàng được phê duyệt, kèm theo những điều kiện đảm bảo an ninh quốc gia mạnh mẽ, và nhận được phản hồi tích cực từ phía lãnh đạo Trung Quốc.

Đây là lần thứ hai chính quyền Trump thực hiện một sự thay đổi chính sách lớn đối với các sản phẩm chip AI của Nvidia, tạo ra một bức tranh pháp lý đầy biến động và khó lường. Trước đó vào tháng 4, Mỹ đã cấm vận chuyển dòng chip H20, một phiên bản hạ cấp của H100 được thiết kế riêng cho thị trường Trung Quốc, nhưng rồi lại đảo ngược quyết định này vào tháng 7.

Sự thất thường trong các quyết định từ Washington đang tạo ra một môi trường kinh doanh phức tạp, nơi ranh giới giữa cấm vận và cho phép trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Đáng chú ý, quyết định cho phép bán H200 lần này đã tạo ra một nghịch lý thú vị liên quan đến các biện pháp kiểm soát xuất khẩu bộ nhớ băng thông cao (HBM).

Chip HBM đóng vai trò sống còn trong việc xây dựng các hệ thống tính toán AI cạnh tranh nhờ khả năng cung cấp nhiều kênh truyền dữ liệu hơn và giảm độ trễ, hai yếu tố then chốt để nâng cao hiệu suất xử lý các tác vụ AI phức tạp. Vào cuối năm 2024, chính quyền của cựu Tổng thống Joe Biden đã ban hành lệnh cấm vận chuyển HBM sang Trung Quốc, một động thái được giới quan sát đánh giá là đòn đánh hiệu quả nhằm làm chậm tiến độ công nghệ của Bắc Kinh.

Tuy nhiên, việc cấp phép cho H200, sản phẩm tích hợp sẵn HBM3e, đồng nghĩa với việc Mỹ đang gián tiếp khôi phục quyền tiếp cận của Trung Quốc đối với loại bộ nhớ tiên tiến này. Theo giới chuyên môn, quy định mới tạo ra một "khe cửa hẹp": các chip HBM đã được gắn sẵn và đi kèm với GPU của Nvidia trên cùng một sản phẩm H200 sẽ được phép bán, trong khi các chip HBM độc lập vẫn nằm trong danh sách kiểm soát. Điều này cho thấy Mỹ đang chuyển từ chiến lược ngăn chặn hoàn toàn sang chiến lược tối đa hóa lợi nhuận từ công nghệ, chấp nhận rủi ro để thu về nguồn tài chính qua mức thuế 25%.

Bàn cờ thế trận tại Bắc Kinh và áp lực lên các gã khổng lồ nội địa

Dù phía Mỹ đã phát đi tín hiệu "đèn xanh", nhưng phản ứng từ phía bên kia bán cầu vẫn còn là một ẩn số lớn. Tính đến thời điểm hiện tại, Bắc Kinh vẫn chưa đưa ra phản hồi công khai chính thức nào. Sự im lặng này là dễ hiểu nếu nhìn lại quá khứ gần đây, khi chính phủ Trung Quốc và các viện nghiên cứu lớn từng cáo buộc dòng chip H20 của Nvidia tiềm ẩn rủi ro an ninh, bất chấp những lời phủ nhận từ phía công ty Mỹ. Jensen Huang từng tiết lộ rằng Nvidia đã tiến hành đàm phán với chính phủ Trung Quốc về vấn đề này nhưng đạt được rất ít hiệu quả, buộc công ty phải loại bỏ thị trường Trung Quốc ra khỏi các dự báo doanh thu gần đây.

Tình thế hiện tại đặt các tập đoàn công nghệ khổng lồ của Trung Quốc như ByteDance, Alibaba và Tencent vào một tình huống tiến thoái lưỡng nan. Trước đó, các công ty này đã hối hả tích trữ chip H20 vì lo sợ bị cắt nguồn cung hoàn toàn, dù sức mạnh tính toán của H20 chỉ bằng một phần mười so với H100 gốc trong đào tạo AI.

Giờ đây, sự xuất hiện của H200, mạnh gấp đôi H100, chắc chắn là một cám dỗ khó cưỡng để thúc đẩy các nỗ lực phát triển AI thế hệ tiếp theo. Tuy nhiên, tâm lý thận trọng đang bao trùm khi họ từng chứng kiến cảnh chính phủ cảnh báo về các lỗ hổng an ninh cửa sau. Cách các doanh nghiệp này phản ứng sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào thái độ của Bắc Kinh trước nước cờ mới nhất của ông Trump.

Hơn nữa, sự trở lại của Nvidia cũng vấp phải sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các giải pháp "cây nhà lá vườn". Trong thời gian bị cấm vận, các công ty nội địa Trung Quốc như Huawei với dòng chip Ascend AI và Cambricon Technologies đã trỗi dậy mạnh mẽ, ngày càng hoàn thiện khả năng cạnh tranh. Chính Jensen Huang cũng từng mô tả Huawei là một trong những công ty công nghệ đáng gờm nhất thế giới và dành nhiều lời khen ngợi cho năng lực kỹ thuật của Trung Quốc.

Ông cũng là người tích cực nhất trong việc kêu gọi chính phủ Mỹ nới lỏng các lệnh cấm, lập luận rằng việc bỏ rơi thị trường này không chỉ kích thích sự trỗi dậy của các đối thủ Trung Quốc mà còn khiến họ có cơ hội xuất khẩu công nghệ ra nước ngoài, gây hại cho lợi ích lâu dài của Mỹ. Liệu H200 có đủ sức hấp dẫn để giành lại thị phần khi lòng tin vào chuỗi cung ứng Mỹ đã bị lung lay, và các giải pháp nội địa đang được chính phủ Trung Quốc ưu ái, vẫn là một câu hỏi lớn chưa có lời giải đáp.

Tác động dây chuyền đến chuỗi cung ứng và phản ứng trái chiều của thị trường

Thông báo của ông Trump ngay lập tức tạo ra những rung chấn lan tỏa khắp chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Đối với các nhà sản xuất máy chủ AI sử dụng chip Nvidia, đây được xem là một tin vui hiếm hoi giữa bối cảnh ảm đạm. Một số giám đốc điều hành trong ngành tiết lộ rằng chuỗi cung ứng đang rất phấn khích, bởi việc Mỹ và Trung Quốc thiết lập được một quy tắc bán hàng chung sẽ tạo ra nhu cầu gia tăng cho tất cả các nhà cung cấp giải pháp. Cụ thể, các nhà sản xuất có thể đẩy mạnh việc xuất xưởng lượng hàng tồn kho H200 đang bị ứ đọng, do các nhà cung cấp dịch vụ đám mây lớn và các startup AI bên ngoài Trung Quốc đã chuyển sang nền tảng GB300 cao cấp hơn của Nvidia.

Tuy nhiên, phản ứng của thị trường tài chính lại cho thấy một bức tranh hỗn hợp, phản ánh sự không chắc chắn về tính bền vững của chính sách mới. Trên thị trường chứng khoán Đài Loan, nơi quy tụ các nhà cung cấp quan trọng của Nvidia, các chỉ số biến động không đồng nhất. Cổ phiếu của TSMC, nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới, giảm nhẹ, trong khi Foxconn lại ghi nhận mức tăng trưởng. Đáng chú ý, tại Thượng Hải, Foxconn Industrial Internet, đơn vị sản xuất máy chủ AI chủ chốt cho Nvidia, đã tăng vọt gần 6%, cho thấy kỳ vọng lớn vào việc nối lại sản xuất cho thị trường đại lục.

Ngược lại, các nhà cung cấp bộ nhớ HBM chủ chốt như SK Hynix và Samsung của Hàn Quốc lại chứng kiến sự sụt giảm trong giá cổ phiếu. Điều này có thể xuất phát từ lo ngại rằng dù H200 được phép bán, nhưng các lệnh kiểm soát đối với HBM độc lập vẫn còn hiệu lực, cùng với sự bất định về việc liệu thỏa thuận này có kéo dài hay sẽ lại thay đổi theo một dòng trạng thái ngẫu hứng khác trên mạng xã hội.

Thêm vào đó, ông Trump cũng nói rõ rằng thỏa thuận này không bao gồm các sản phẩm thế hệ mới nhất như Blackwell hay dòng Rubin sắp ra mắt, đồng nghĩa với việc Trung Quốc vẫn sẽ luôn đi sau một bước về công nghệ phần cứng so với phương Tây. Cuộc chơi này, vì thế, vẫn là một tính toán đầy rủi ro mà ở đó Nvidia vừa là người được hưởng lợi, vừa là con tin của các biến động địa chính trị.