Nông dân miền Tây lai tạo giống mận bán giá hơn 200.000 đồng mỗi kg, cháy hàng liên tục
Từ giống mận An Phước quen thuộc, anh Trần Văn Phục (51 tuổi, xã Cù Lao Dung, TP Cần Thơ) dành gần 5 năm lai tạo, thử nghiệm hàng chục giống để cho ra đời mận hồng Sân Tiên. Loại trái cây có giá bán cao nhất lên tới 230.000 đồng mỗi kg, luôn trong tình trạng không đủ hàng để bán.
5 năm thử 10 giống mới chọn được 1: Mận hồng Sân Tiên
Vườn mận hồng Sân Tiên rộng 50 ha ở ấp An Quới, xã Cù Lao Dung, TP Cần Thơ luôn là điểm đến của nhiều nông dân, nhà nghiên cứu cây giống. Vườn mận này thường xuyên cháy hàng vì không đủ cung ứng, khi hầu hết sản lượng hiện được chuyển đến các cửa hàng trái cây cao cấp tại Hà Nội và TP HCM.
Mận hồng Sân Tiên có những trái nặng khoảng 250 gram, giá bán lên tới 230.000 đồng mỗi kg. Các trái nhỏ hơn, khoảng 150 gram, có giá 150.000-160.000 đồng. Đây là mức giá cao hơn nhiều lần so với các giống mận phổ biến trên thị trường.
Để có được giống mận bán với giá cao, anh Phục đã mất nhiều năm thử nghiệm. Năm 2018, sau khi nhận thấy thị trường ngày càng quan tâm đến nông sản sạch và thực phẩm phù hợp với người có nhu cầu kiểm soát đường huyết, anh bắt đầu nghiên cứu cây mận.
Không qua đào tạo chuyên ngành nông nghiệp, anh tự tìm tài liệu, đi nhiều nơi học hỏi kinh nghiệm rồi chọn mận An Phước làm vật liệu ban đầu. Sau nhiều lần lai tạo, tuyển chọn, đến năm 2023 anh phát triển được giống mận hồng Sân Tiên. "Gần 5 năm tôi thử khoảng 10 giống khác nhau mới chọn được loại ưng ý", anh Phục cho biết.
Theo anh, điểm khác biệt của mận Sân Tiên nằm ở chất lượng trái. Mận giòn, đặc ruột, ngọt thanh, thơm nhẹ và có độ ngọt cao hơn khoảng hai lần so với mận An Phước. Trái có màu đỏ đẹp, bảo quản được khoảng 30 ngày trong kho mát, thuận lợi cho việc vận chuyển đến các thị trường xa.
Giống mận này còn có khả năng chịu hạn, thích nghi với độ mặn khoảng 10 phần nghìn, cũng là lợi thế lớn với vùng Cù Lao Dung, nơi sản xuất nông nghiệp thường chịu tác động của xâm nhập mặn.
Mỗi trái mận hồng Sân Tiên một mã số, một mã QR truy xuất
Để giữ chất lượng đồng đều, anh Phục không sản xuất theo cách thông thường. Ngay từ thời điểm xổ nhụy, từng trái được bao bằng lưới, sau đó chuyển sang bao giấy khi gần thu hoạch. Mỗi trái được đánh số để theo dõi quá trình sinh trưởng và sản lượng.
Trước khi xuất vườn khoảng 5 ngày, mận được lấy mẫu kiểm tra dư lượng. Sau thu hoạch, sản phẩm được dán mã QR để người mua có thể truy xuất thông tin về vườn, quy trình chăm sóc và lô sản phẩm.
Chính quy trình này giúp anh xây dựng phân khúc khách hàng riêng thay vì bán đại trà. Những vụ đầu, lượng mận đạt chuẩn không đủ cung ứng, sản phẩm chủ yếu được đưa vào các cửa hàng trái cây cao cấp ở hai thành phố lớn.
Với cách làm này, anh Phục cho biết chi phí đầu tư một ha mận khoảng 400 triệu đồng. Sau khoảng ba năm, cây bắt đầu cho trái ổn định. Mỗi ha có thể cho khoảng 20 tấn mận đạt chuẩn mỗi năm, với lợi nhuận khoảng 2 tỷ đồng.
Năng suất thực tế cao hơn con số này, nhưng anh chủ động loại bỏ một phần trái không đạt tiêu chuẩn. Trung bình 1.000 m2 có thể cho khoảng 4 tấn, song chỉ giữ lại khoảng 2 tấn để đưa vào phân khúc chất lượng cao. "Không phải cứ năng suất cao là hiệu quả. Tôi ưu tiên trái đạt chuẩn, đồng đều và có đầu ra ổn định", anh Phục chia sẻ.
Hiện anh đang thu hoạch hơn 20 ha trong tổng diện tích 50 ha. Phần diện tích còn lại được chăm sóc để bước vào giai đoạn cho trái ổn định.
Quản lý bằng dữ liệu số, hướng đến thị trường xuất khẩu
Không chỉ bán trong nước, chủ vườn đang thử nghiệm khả năng đưa mận Sân Tiên ra nước ngoài. Anh đã chào hàng đến Anh, Pháp, Hàn Quốc và một số thị trường Trung Đông, trong đó dự kiến chọn Anh làm thị trường xuất khẩu đầu tiên nếu sản phẩm đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật.
Để chuẩn bị cho việc này, toàn bộ vườn được quản lý bằng dữ liệu số. Thông tin từ thời điểm bao trái được cập nhật lên hệ thống, giúp anh theo dõi từng lô và dự báo sản lượng trước khoảng 30 ngày. Nhờ đó, sản lượng có thể được xác định trước khi thu hoạch, giúp chủ vườn chủ động chào hàng, lên kế hoạch đóng gói và giao nhận thay vì phụ thuộc vào thương lái.
Anh Phục cũng đang thử nghiệm nhà màng trên diện tích 1.000 m2 để kiểm soát lượng mưa, độ ẩm và chất lượng trái. Nếu đạt hiệu quả, mô hình có thể mở rộng với chi phí dự kiến khoảng 4 tỷ đồng mỗi ha.
Bài toán nguồn nước cũng được anh tính đến khi quy hoạch vườn. Khoảng 20-30% diện tích được dành để đào hồ trữ nước ngọt, vừa phục vụ tưới tiêu, vừa kết hợp nuôi cá và phát triển du lịch nông nghiệp.
Theo anh Phục, giá 230.000 đồng mỗi kg không chỉ đến từ giống mận mà còn là kết quả của cả quy trình sản xuất phía sau: chọn giống, kiểm soát trái, sản xuất theo hướng hữu cơ, truy xuất nguồn gốc và chủ động đầu ra. "Tôi muốn chứng minh rằng nông sản nếu làm đúng chuẩn thì không nhất thiết phải bán theo giá của hàng hóa thông thường. Khi chất lượng được kiểm soát và thị trường tin tưởng, giá trị có thể tăng lên nhiều lần", anh nói.
