Tàu sân bay hạt nhân Mỹ làm gì ở Biển Đông sau hơn 280 ngày triển khai?
Tàu sân bay hạt nhân USS Abraham Lincoln đã vào Biển Đông hôm 31/8 sau khi qua eo biển Singapore. Chuyến ghé Thái Lan không đi kèm tập trận, còn chưa có dấu hiệu cho thấy lần xuất hiện này là một chiến dịch tự do hàng hải mới (FONOP).
Con tàu đang trên đường tới cảng Laem Chabang của Thái Lan để thủy thủ đoàn nghỉ ngơi trước chặng cuối về San Diego, sau hơn 280 ngày triển khai.
USS Abraham Lincoln ở Biển Đông, một chặng quá cảnh
USS Abraham Lincoln (CVN-72) là chiếc thứ năm thuộc lớp Nimitz. Tàu vào Biển Đông hôm 31/8, theo National Interest. Dữ liệu nhận dạng tự động do USNI News theo dõi cho thấy tuần dương hạm USS Robert Smalls đi cùng Lincoln qua eo Malacca. Tàu khu trục USS Frank E. Petersen Jr. thuộc nhóm tác chiến Lincoln cũng được ghi nhận tiến vào eo biển này trước đó.
Ba tàu thuộc nhóm tác chiến sẽ ở cảng nước sâu Laem Chabang, tỉnh Chon Buri, từ ngày 2/9 đến 6/9. Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Thái Lan Surasant Kongsiri nói đây là chuyến ghé cảng để nghỉ ngơi và phục hồi. Hải quân Hoàng gia Thái Lan khẳng định không có cuộc diễn tập nào đi kèm.
Phía Thái Lan còn nhấn mạnh chuyến thăm không liên quan tới hoạt động quân sự ở Trung Đông và Bangkok không cung cấp đạn dược hay khí tài cho nhóm tàu Mỹ. Cảnh sát Pattaya cũng tăng cường tuần tra ở bãi biển chính và các khu phố đêm để chuẩn bị cho lượng lớn thủy thủ lên bờ. Lộ trình hiện nay cho thấy Lincoln chủ yếu đang quá cảnh Biển Đông để tới Thái Lan. Chưa có thông báo nào cho thấy con tàu bắt đầu một nhiệm vụ tác chiến mới trong khu vực.
Từ Biển Đông tới chiến trường Iran rồi quay lại
Lincoln rời San Diego cuối tháng 11/2025 trong một đợt triển khai ban đầu hướng tới Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trên boong là Không đoàn tàu sân bay số 9 với tiêm kích F/A-18E/F Super Hornet và F-35C, máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler cùng máy bay cảnh báo sớm E-2D.
Đầu tháng 1/2026, nhóm tác chiến hoạt động trên Biển Đông, tiến hành tiếp vận trên biển, huấn luyện phòng thủ và duy trì hoạt động bay của không đoàn. Rồi kế hoạch thay đổi. Lincoln nhận lệnh đi về phía tây qua Ấn Độ Dương, rời Biển Đông qua ngả Singapore giữa tháng 1 và vào khu vực hoạt động của Hạm đội 5 cuối tháng đó.
Ngày 28/2, Mỹ mở Chiến dịch Epic Fury nhằm vào Iran. Máy bay của Không đoàn số 9 tham gia các đợt không kích ngay từ ngày đầu. Sau đó nhóm tác chiến tiếp tục ở lại Trung Đông và hỗ trợ hoạt động phong tỏa hàng hải liên quan tới Iran.
Kế hoạch về nước ban đầu rơi vào khoảng tháng 5 nhưng sau đó bị kéo dài. Đầu tháng 7, Stars and Stripes dẫn các nguồn Hải quân Mỹ cho biết Lincoln đã vượt mốc 200 ngày liên tục trên biển và tính tàu đạt 207 ngày, nhiều hơn kỉ lục 206 ngày của USS Dwight D. Eisenhower thời COVID-19.
Tuy nhiên, TWZ sau đó ghi nhận Lincoln có một lần ghé cảng ngắn tại Trung Đông đúng giai đoạn này. Vì thời điểm chính xác không được công khai, việc con tàu có thực sự phá kỉ lục hay không vẫn chưa hoàn toàn rõ.
Dù vậy, phần lớn đợt triển khai của Lincoln diễn ra ngoài biển. Tháng 12/2025, tàu có một lần dừng ngắn ở Guam. Lần này và lần ghé cảng tháng 7 đều không phải chuyến nghỉ bờ đầy đủ. Laem Chabang vì thế sẽ là điểm dừng đầu tiên trong hơn chín tháng cho phép phần lớn thủy thủ đoàn thực sự rời tàu để nghỉ ngơi.
Áp lực từ thời gian triển khai dài cũng được giới chức Hải quân thừa nhận. Quyền Bộ trưởng Hải quân Hung Cao nói thủy thủ đã bị đẩy tới giới hạn và rất mệt mỏi, đồng thời xác nhận Lincoln sẽ trở về theo kế hoạch luân phiên. USS George Washington tới Trung Đông ngày 19/8 để thay Lincoln. Ngày 22/8, Hải quân Mỹ xác nhận Lincoln đã rời khu vực này và trở lại phạm vi hoạt động của Hạm đội 7.
Chưa có dấu hiệu đây là một FONOP
Một nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ xuất hiện ở Biển Đông thường dễ được đặt trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung. Lần này cần phân biệt giữa giá trị hiện diện quân sự và một nhiệm vụ cụ thể. FONOP, hay hoạt động tự do hàng hải, là cách Mỹ dùng tàu chiến hoặc máy bay để thách thức những yêu sách hàng hải mà Washington cho là vượt quá luật pháp quốc tế.
Cho tới ngày 31/8, chưa có thông báo nào từ Hải quân Mỹ cho thấy Lincoln đang tiến hành một FONOP. Các nguồn theo dõi hạm đội chỉ xác nhận nhóm tàu đang quá cảnh Biển Đông trên đường tới Thái Lan. Dù chỉ quá cảnh, một tàu sân bay lớp Nimitz mang hàng chục máy bay chiến đấu vẫn tạo ra sự hiện diện quân sự đáng kể. Hành trình của Lincoln cũng cho thấy Hải quân Mỹ có thể điều chuyển một nhóm tác chiến lớn từ Trung Đông trở lại Tây Thái Bình Dương trong thời gian tương đối ngắn.
Nhưng điều đó khác với việc con tàu được giao một nhiệm vụ mới nhằm vào Trung Quốc. Hiện chưa có cơ sở công khai để đưa ra kết luận như vậy.
Khoảng trống tàu sân bay ở Tây Thái Bình Dương
Tàu thay USS Abraham Lincoln tại Trung Đông là USS George Washington (CVN-73), tàu sân bay duy nhất của Mỹ được triển khai tiền phương thường trực tại Nhật Bản.
Việc điều chuyển này tạo ra một quãng thời gian Tây Thái Bình Dương không có nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ. Sự xuất hiện của Lincoln ở Biển Đông hiện tạm thời lấp khoảng trống đó, nhưng con tàu đang trên đường về San Diego chứ chưa có dấu hiệu sẽ ở lại khu vực.
Tây Thái Bình Dương từng có những giai đoạn tạm thời không có tàu sân bay Mỹ. Điều khiến lần này được chú ý là George Washington chính là tàu sân bay tiền phương duy nhất của Washington tại Nhật Bản. Bryan Clark, cựu sĩ quan Hải quân Mỹ, cho rằng việc rút con tàu có thể tạo ra hình ảnh Washington không còn duy trì ưu thế áp đảo như trước.
USS George H.W. Bush hiện hoạt động ở biển Ả Rập, còn USS Theodore Roosevelt đang chuẩn bị cho đợt triển khai tiếp theo sau khi dẫn dắt cuộc tập trận RIMPAC gần Hawaii hồi tháng 7.
USS Abraham Lincoln hiện chủ yếu đang quá cảnh Biển Đông trên đường tới Thái Lan, mang theo gần 5.000 thủy thủ và lính thủy đánh bộ. Phía sau họ là hơn 280 ngày triển khai, gần bảy tháng ở Trung Đông và một chiến dịch thực chiến lớn tại Iran.
Sau chuyến nghỉ ở Laem Chabang, Lincoln sẽ tiếp tục hành trình về San Diego. Khi đó, bài toán duy trì tàu sân bay ở Tây Thái Bình Dương lại phụ thuộc vào lịch luân chuyển của Theodore Roosevelt và thời điểm George Washington trở về từ Trung Đông.
