Tin vũ khí hôm nay 21.2: Mỹ và Canada điều tiêm kích F-35 chặn oanh tạc cơ Tu-95 Nga gần Alaska

Mỹ - Canada điều tiêm kích F-35 chặn oanh tạc cơ Tu-95 Nga gần Alaska

Bộ Tư lệnh Phòng thủ Không gian Bắc Mỹ (NORAD) hôm 19.2 thông báo đã phát hiện và theo dõi một biên đội năm máy bay quân sự Nga hoạt động trong Vùng Nhận dạng Phòng không Alaska (ADIZ). Đáp lại, Mỹ và Canada đã triển khai hai tiêm kích F-16, hai F-35, một máy bay cảnh báo sớm E-3 cùng bốn máy bay tiếp dầu KC-135 để nhận diện và hộ tống đội hình này.

Theo NORAD, lực lượng Nga gồm hai oanh tạc cơ chiến lược Tu-95, hai tiêm kích Su-35 và một máy bay cảnh báo sớm A-50. Các máy bay vẫn hoạt động trong không phận quốc tế và không xâm phạm lãnh thổ có chủ quyền của Mỹ hoặc Canada.

Thành phần biên đội Nga phản ánh cấu trúc tác chiến phối hợp. Tu-95 là một trong những trụ cột của lực lượng không quân tầm xa Nga. Máy bay sử dụng bốn động cơ tuốc bin cánh quạt NK-12, có tầm bay trên 12.000km và có thể mang tên lửa hành trình như Kh-101 với tầm bắn hơn 2.500km, cho phép tấn công ngoài vùng phòng không đối phương. Su-35 đảm nhiệm vai trò hộ tống và bảo vệ trên không, trang bị radar Irbis-E và tên lửa không đối không tầm xa R-77. Trong khi đó, A-50, phát triển từ khung thân Il-76, cung cấp năng lực chỉ huy – kiểm soát trên không, theo dõi nhiều mục tiêu và phân bổ nhiệm vụ trong đội hình.

Phía Bắc Mỹ triển khai F-35 với radar mảng pha chủ động AN/APG-81 và hệ thống cảm biến hồng ngoại bao quát, hỗ trợ phát hiện sớm. F-16 tiếp tục là lực lượng trực chiến tiêu chuẩn, có thể mang tên lửa AIM-120 cho nhiệm vụ đánh chặn ngoài tầm nhìn. E-3 mở rộng vùng quan sát radar và điều phối tác chiến trên không, còn KC-135 bảo đảm tiếp dầu trên không, yếu tố quan trọng trong môi trường Bắc Cực rộng lớn và khắc nghiệt.

Alaska và khu vực Bắc Cực có vị trí chiến lược đặc biệt, là hành lang ngắn nhất nối Á - Âu với Bắc Mỹ, đồng thời chứa nguồn tài nguyên và tuyến hàng hải ngày càng quan trọng. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc tiếp diễn, những hoạt động như vậy phản ánh xu hướng duy trì hiện diện quân sự và kiểm chứng khả năng sẵn sàng của các cấu trúc phòng thủ song phương như NORAD.

Trung Quốc phát triển pháo hải quân cỡ lớn cho tác chiến ven bờ

Một tàu thử nghiệm Type 910 của Hải quân Trung Quốc (PLAN) gần đây được ghi nhận tại Nhà máy đóng tàu Liêu Ninh ở Đại Liên với một pháo hải quân cỡ 155mm lắp ở mũi tàu. Hình ảnh được công bố ngày 19.2 cho thấy đây là lần đầu tiên một hệ thống pháo 155mm xuất hiện trên nền tảng hải quân hiện đại của Trung Quốc, làm dấy lên nhận định rằng chương trình có thể đã bước vào giai đoạn thử nghiệm trên biển.

Type 910 là tàu chuyên dụng phục vụ thử nghiệm công nghệ, không phải chiến hạm trực chiến. Nền tảng này thường được sử dụng để đánh giá cảm biến, vũ khí và hệ thống tích hợp mới trước khi cân nhắc triển khai trên các tàu khu trục đang hoạt động. Việc lắp đặt pháo 155mm trên Type 910 cho thấy hệ thống còn trong quá trình hoàn thiện, bao gồm kiểm tra khả năng chịu giật, độ bền kết cấu boong tàu và tích hợp với hệ thống điều khiển hỏa lực.

Các hình ảnh ban đầu cho thấy tháp pháo có thể liên quan tới một thiết kế từng xuất hiện năm 2025, được cho là do Tập đoàn Công nghiệp nặng Bắc Nội Mông, trực thuộc Tập đoàn Công nghiệp phương Bắc Trung Quốc (NORINCO), phát triển. Theo thông tin lan truyền trực tuyến, cụm tháp pháo và nòng pháo nặng khoảng 21,8 tấn, lớn hơn đáng kể so với pháo hải quân 130 mm H/PJ-38 hiện trang bị trên các khu trục hạm Type 052D và Type 055. Điều này đồng nghĩa việc tích hợp trên tàu chiến tương lai có thể đòi hỏi điều chỉnh về kết cấu.

Hiện nay, pháo 130mm là cỡ nòng lớn nhất đang hoạt động trong PLAN, với tầm bắn ước tính khoảng 23km khi sử dụng đạn thông thường. Chuyển sang cỡ 155mm về lý thuyết có thể mở rộng tầm bắn, đặc biệt nếu kết hợp đạn tăng tầm hoặc đạn có điều khiển. Một số chương trình quốc tế đã phát triển đạn 155mm có khả năng bay xa hơn đáng kể so với pháo hải quân truyền thống, dù chưa có dữ liệu chính thức về tính năng của mẫu Trung Quốc.

Trước đó, Trung Quốc từng thử nghiệm pháo điện từ lắp trên tàu đổ bộ vào năm 2018, nhưng chưa có xác nhận về việc đưa vào trang bị. So với công nghệ điện từ, pháo 155mm sử dụng nền tảng kỹ thuật quen thuộc, có thể kế thừa kinh nghiệm từ pháo tự hành mặt đất như PLZ-05, do đó được xem là giải pháp khả thi hơn trong ngắn hạn.

Về mặt năng lực, đạn 155mm mang lượng thuốc nổ lớn hơn so với đạn 76mm hoặc 130mm, tăng hiệu quả đối với mục tiêu kiên cố hoặc cơ sở ven biển. Tuy nhiên, cỡ nòng lớn thường kéo theo tốc độ bắn chậm hơn và hạn chế về số lượng đạn mang theo. Hệ thống này cũng không thay thế vai trò phòng không tầm gần, mà sẽ hoạt động trong cấu trúc phòng thủ nhiều lớp.

Iran dựng “lá chắn” tên lửa quanh eo biển Hormuz

Iran đã xây dựng một cấu trúc chống tiếp cận/chống xâm nhập (A2/AD) nhiều tầng tại eo biển Hormuz và vùng biển lân cận, kết hợp thủy lôi, tàu ngầm, tên lửa chống hạm, xuồng cao tốc, thiết bị bay không người lái và mạng lưới phòng không. Thiết kế này không nhằm giành ưu thế quyết định trước Hải - Không quân Mỹ, mà tập trung tạo môi trường tác chiến phức tạp, kéo dài thời gian, làm tiêu hao nguồn lực đánh chặn và gây sức ép chính trị trong trường hợp khủng hoảng leo thang.

Cấu trúc lực lượng được tổ chức theo hai nhánh: Hải quân chính quy hoạt động rộng hơn tại Vịnh Oman và Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGCN) phụ trách Vịnh Ba Tư và eo Hormuz. Mô hình phân tán chỉ huy giúp duy trì khả năng tác chiến ngay cả khi các cơ sở cố định bị tập kích. Thay vì tập trung vào một số ít hệ thống lớn, Iran ưu tiên số lượng bệ phóng cơ động, phân tán và có thể tái triển khai nhanh.

Thủy lôi được xem là công cụ thay đổi “hình học” chiến trường nhanh nhất. Các ước tính nguồn mở cho rằng Iran sở hữu hàng nghìn quả, bao gồm thủy lôi đáy và thủy lôi cảm biến. Ngay cả nghi vấn về việc rải mìn cũng có thể làm gián đoạn vận tải thương mại và buộc lực lượng Mỹ triển khai hoạt động rà phá trong điều kiện bị đe dọa bởi tên lửa bờ biển và thiết bị bay không người lái.

Dưới mặt nước, Iran vận hành ba tàu ngầm lớp Tareq (biến thể lớp Kilo của Nga) có khả năng phóng ngư lôi 533mm, phù hợp cho phục kích tại Vịnh Oman. Trong vùng nước nông hơn, các tàu ngầm mini lớp Ghadir và Nahang được tối ưu cho hoạt động ngắn hạn, bí mật và linh hoạt. Vai trò của chúng không chỉ nhằm gây thiệt hại trực tiếp mà còn buộc đối phương duy trì đội hình chống ngầm chặt chẽ, làm giảm nhịp độ tác chiến.

Trên bờ, Iran triển khai dải tên lửa chống hạm cơ động như Noor và Qader, có tầm bắn 200 - 300km. Iran cũng công bố các hệ thống tầm xa hơn như Ghadr-380, mở rộng vùng đe dọa ra Vịnh Oman. Song song đó là tên lửa đạn đạo chống hạm như Khalij Fars và Hormuz-2, được cho là có khả năng dẫn đường pha cuối. Việc kết hợp tên lửa hành trình bay thấp với tên lửa đạn đạo tốc độ cao có thể làm giảm thời gian phản ứng của hệ thống phòng thủ nhiều lớp trên tàu chiến Mỹ.

Mạng lưới phòng không là trụ cột thứ hai, với các hệ thống tầm xa như S-300PMU2 và Bavar-373, cùng các tổ hợp tầm trung Khordad-3 và Khordad-15. Lớp phòng thủ này nhằm gây khó khăn cho chiến dịch chế áp và tấn công tầm xa. Tuy vậy, trong kịch bản xung đột cường độ cao, các nút radar cố định có thể chịu áp lực lớn từ tác chiến điện tử và vũ khí chính xác.