Tin vũ khí hôm nay 23.1: Trung Đông ‘nóng’ trở lại khi Mỹ đưa hệ thống phòng thủ tối tân vào khu vực

Trung Đông ‘nóng’ trở lại khi Mỹ đưa hệ thống phòng thủ tối tân vào khu vực

Mỹ đang tăng cường đáng kể hiện diện quân sự tại Trung Đông khi căng thẳng với Iran tiếp tục leo thang, trong đó bao gồm việc triển khai thêm các hệ thống phòng không tầm cao và tái điều động lực lượng hải quân chủ lực. Theo Wall Street Journal, Lầu Năm Góc (Bộ Quốc phòng Mỹ) đã bắt đầu di chuyển các tổ hợp phòng thủ tên lửa THAAD và Patriot PAC-3 tới khu vực Trung Đông, đồng thời điều nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln quay trở lại khu vực này.

Động thái trên được xem là tín hiệu cho thấy Washington đang siết chặt tư thế quân sự nhằm vào Iran, sau khi Tổng thống Donald Trump yêu cầu các cố vấn an ninh quốc gia chuẩn bị những phương án cứng rắn hơn. Yêu cầu này được đưa ra trong bối cảnh Nhà Trắng trước đó đã hủy bỏ vào phút chót các kế hoạch tấn công, nhưng nay muốn sẵn sàng cho các lựa chọn mang tính răn đe mạnh mẽ hơn.

Hệ thống THAAD, có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo tầm trung và tầm xa ở giai đoạn cuối quỹ đạo, sẽ được tích hợp với các khẩu đội Patriot hiện có để tạo thành mạng lưới phòng thủ nhiều tầng. Việc triển khai này nhằm tăng cường bảo vệ lực lượng Mỹ tại các điểm then chốt ở vùng Vịnh, trong đó có Kuwait, Saudi Arabia và Qatar, đồng thời duy trì khả năng hỗ trợ cho các hoạt động quân sự tiềm tàng.

Song song đó, tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân USS Abraham Lincoln đã được điều từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương sang Trung Đông và hiện hoạt động dưới quyền chỉ huy của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ. Sự hiện diện của nhóm tác chiến tàu sân bay này giúp Mỹ nhanh chóng thiết lập năng lực tấn công tầm xa, sẵn sàng tác động tới các mục tiêu chiến lược của Iran nếu cần thiết.

Cùng với lực lượng hải quân, Mỹ còn duy trì các máy bay ném bom chiến lược và phương tiện trinh sát tại các căn cứ trong khu vực, tạo nên thế trận quân sự đa hướng. Giới chức Mỹ cho biết mục tiêu của Washington là gửi đi thông điệp răn đe rõ ràng, nhưng tránh để xung đột leo thang thành một cuộc chiến trên bộ quy mô lớn.

Phía Iran đã phản ứng bằng việc nâng mức sẵn sàng chiến đấu, tăng cường hoạt động hải quân tại eo biển Hormuz và cảnh báo sẽ đáp trả nếu bị tấn công. Trong khi đó, các đồng minh của Mỹ tại Trung Đông và Israel được cho là đã được thông báo về những điều chỉnh trong tư thế quân sự của Washington.

Giới quan sát nhận định, việc Mỹ điều chuyển các khí tài quan trọng từ những khu vực khác sang Trung Đông cho thấy mối lo ngại ngày càng lớn trước nguy cơ đối đầu trực tiếp với Iran. Tình hình hiện vẫn diễn biến phức tạp và được đánh giá là căng thẳng nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Ukraine hé lộ hệ thống phòng không ứng dụng AI

Một hệ thống phòng không mới dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) đang được Ukraine phát triển gần đây đã thu hút nhiều sự chú ý. Thông tin về dự án lần đầu được nhắc tới trên Washington Post, qua bài viết của nhà báo David Ignatius. Bài báo dẫn lời Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine mới được bổ nhiệm, ông Mykhailo Fedorov, cho biết nước này đang triển khai một “thế hệ mới các hệ thống đánh chặn phòng không ứng dụng AI do trong nước phát triển”, nhằm nâng cao hiệu quả đối phó với các đợt tấn công tầm xa quy mô lớn của Nga.

Trọng tâm của sáng kiến này là hợp tác với tập đoàn công nghệ Mỹ Palantir, thông qua dự án mang tên Dataroom. Theo mô tả, hệ thống sẽ sử dụng khối lượng lớn dữ liệu cảm biến và hình ảnh thu thập trong nhiều năm xung đột để huấn luyện các thuật toán AI, qua đó hỗ trợ dự đoán hướng tấn công và dẫn đường cho các phương tiện đánh chặn chi phí thấp.

Tuy nhiên, trên thực tế, Dataroom không phải một hệ thống phòng không hoàn chỉnh, mà là một nền tảng dữ liệu và huấn luyện AI. Bộ Chuyển đổi số Ukraine cho biết Brave1 Dataroom được thiết kế như một môi trường an toàn để thử nghiệm và đào tạo các mô hình AI dựa trên dữ liệu chiến trường thực tế. Nền tảng này hiện đã tích hợp các cơ sở dữ liệu hình ảnh và ảnh nhiệt của mục tiêu trên không, bao gồm cả máy bay không người lái Shahed, và sẽ tiếp tục được mở rộng.

Về mặt công nghệ, giải pháp này dựa trên các kỹ thuật thị giác máy tính vốn đã được nghiên cứu và thảo luận trong lĩnh vực quân sự từ vài năm qua. Mục tiêu chính là tích hợp hệ thống dẫn đường thông minh vào các máy bay không người lái phòng không, thay vì tên lửa truyền thống vốn đã có đầu dò riêng. Cách tiếp cận này giúp giảm phụ thuộc vào kỹ năng của người điều khiển và mở ra khả năng triển khai các nhóm đánh chặn bán tự động hoặc tự động.

Dù vậy, năng lực thực tế của hệ thống vẫn có giới hạn rõ ràng. Giải pháp dựa trên drone và AI này chủ yếu nhằm đối phó các mục tiêu bay chậm, như UAV Shahed, chứ không thể đánh chặn tên lửa hành trình, đạn đạo hay siêu vượt âm. Ngay cả như vậy, nếu được triển khai hiệu quả, nó vẫn có thể mang lại lợi ích đáng kể, giúp các hệ thống phòng không truyền thống của Ukraine tập trung vào những mối đe dọa ưu tiên cao hơn.

Loại tên lửa giúp tiêm kích Đức kiểm soát không phận từ xa

Đức đang mở rộng kho dự trữ tên lửa không đối không tầm xa Meteor nhằm tăng cường năng lực tác chiến ngoài tầm nhìn của tiêm kích Eurofighter, trong bối cảnh các lực lượng không quân châu Âu ngày càng chú trọng tới khả năng răn đe và kiểm soát không phận ở cường độ cao.

Ngày 21.1, tập đoàn quốc phòng hàng đâu châu Âu MBDA xác nhận Đức đã ký hợp đồng mới mua bổ sung tên lửa Meteor cho quân đội. Đơn hàng này được thực hiện thông qua Văn phòng Chương trình Liên hợp Meteor, đại diện cho cơ quan mua sắm quốc phòng Đức. Dù số lượng và giá trị hợp đồng không được công bố, động thái cho thấy Đức tiếp tục ưu tiên duy trì và bổ sung kho đạn đối với một loại vũ khí được xem là năng lực nòng cốt trong hệ thống phòng không - không chiến của nước này.

Đối với Không quân Đức, Meteor không đơn thuần là một thương vụ mua sắm, mà là yếu tố then chốt giúp mở rộng các phương án tác chiến tầm xa trên tiêm kích Eurofighter Typhoon. Khả năng tấn công mục tiêu từ khoảng cách lớn cho phép máy bay Đức kiểm soát không phận và gây sức ép lên đối phương mà không cần tiếp cận sâu vào vùng tác chiến bất lợi.

Meteor được trang bị động cơ phản lực nhiên liệu rắn có lưu lượng biến đổi, do công ty Bayern Chemie (thuộc MBDA) sản xuất tại Đức. Cấu hình này giúp tên lửa duy trì lực đẩy trong suốt quá trình bay, đặc biệt hiệu quả ở giai đoạn cuối, tạo ra “vùng không thể thoát” - thời điểm mục tiêu gần như không còn khả năng cơ động để né tránh. Đây là ưu thế nổi bật so với nhiều tên lửa sử dụng động cơ tên lửa truyền thống vốn nhanh chóng suy giảm năng lượng sau pha tăng tốc.

Bên cạnh đặc tính động học, Meteor được thiết kế để hoạt động trong môi trường tác chiến hiện đại, giàu thông tin. Tên lửa có khả năng kết nối mạng với liên kết dữ liệu hai chiều, cho phép cập nhật mục tiêu trong khi bay và giảm sự phụ thuộc vào việc máy bay phóng phải liên tục bám sát mục tiêu. Cách sử dụng này phù hợp với bối cảnh tác chiến ngày càng chịu ảnh hưởng mạnh của tác chiến điện tử, mồi bẫy và phối hợp đa nền tảng.

Đối với Đức, việc bổ sung thêm Meteor giúp tăng khả năng đánh chặn mục tiêu từ xa, đồng thời giảm rủi ro cho phi công và máy bay khi đối mặt với các hệ thống phòng không nhiều tầng. Ở cấp độ chiến lược, quyết định này cũng phản ánh cam kết của Berlin đối với hợp tác công nghiệp quốc phòng châu Âu và duy trì năng lực không chiến tiên tiến trong khuôn khổ NATO. Trong bối cảnh ưu thế trên không ngày càng phụ thuộc vào khả năng phát hiện và tấn công sớm, việc duy trì kho dự trữ sâu các loại tên lửa tầm xa hiện đại được xem là một khoản đầu tư trực tiếp cho năng lực răn đe lâu dài.