Tin vũ khí hôm nay (6.10): Máy bay NATO hoạt động tối đa khi Nga oanh kích hạ tầng Ukraine

Máy bay NATO hoạt động tối đa khi Nga oanh kích hạ tầng Ukraine

NATO đã điều động máy bay chiến đấu trong đêm cuối tuần sau khi Ba Lan phát tín hiệu cảnh báo phòng không, trong bối cảnh Nga tiến hành loạt tấn công bằng tên lửa và UAV quy mô lớn trên khắp Ukraine.

Theo thông báo từ Bộ Quốc phòng Ba Lan, lực lượng không quân nước này đã triển khai máy bay chiến đấu và đặt toàn bộ hệ thống radar, tên lửa phòng không ở “mức sẵn sàng chiến đấu cao nhất”.

Warsaw cho biết sau đó không ghi nhận bất kỳ vi phạm nào đối với không phận Ba Lan, và hoạt động quân sự đã trở lại bình thường. Ngoài các máy bay F-16 của Ba Lan, một số tiêm kích tàng hình F-35 của Hà Lan, thuộc lực lượng luân phiên không tuần NATO, cũng được huy động trong đợt phản ứng.

Những cuộc tấn công của Nga, đặc biệt ở khu vực phía tây Ukraine gần biên giới NATO, thời gian qua thường buộc khối này phải triển khai máy bay để bảo vệ không phận.

Tuy nhiên, việc các UAV hoặc tên lửa Nga bay gần hoặc vượt qua lãnh thổ NATO chưa được coi là hành động tấn công nhằm vào khối. Tháng trước, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cho biết khoảng 20 UAV Nga đã đi vào không phận nước này trong một “sự cố có chủ ý”, nhưng Moscow phủ nhận cáo buộc.

Bộ Ngoại giao Ukraine cho biết Nga đã phóng hơn 50 tên lửa và 500 UAV tấn công vào rạng sáng 5.10, nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và công nghiệp quốc phòng ở 9 khu vực, trong đó có Lviv - nơi thường được xem là một trong những thành phố an toàn nhất của Ukraine.

Bộ Quốc phòng Nga xác nhận đã tiến hành “đòn tấn công quy mô lớn” bằng tên lửa tầm xa, bao gồm cả Kinzhal siêu vượt âm, nhắm vào các mục tiêu năng lượng và công nghiệp quốc phòng. Moscow cho rằng đây là hành động đáp trả năng lực quân sự của Kyiv.

Phản ứng sau vụ tấn công, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha kêu gọi “tăng sức ép xuyên Đại Tây Dương lên Nga, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng”. Tổng thống Volodymyr Zelensky nhấn mạnh nhu cầu cấp bách về “hệ thống phòng không mới và việc triển khai nhanh các thỏa thuận quốc phòng”. Trong khi đó, phía Nga khẳng định các cuộc tấn công của họ nhằm “vô hiệu hóa hạ tầng quân sự” của Ukraine.

Căng thẳng leo thang trong bối cảnh tiến trình đàm phán hòa bình do Mỹ thúc đẩy vẫn chưa đạt tiến triển rõ rệt, còn các nước phương Tây tiếp tục thảo luận khả năng viện trợ vũ khí tầm xa hơn cho Ukraine.

Anh phát triển UAV hoạt động trên tàu sân bay

Bộ Quốc phòng Anh vừa khởi động Dự án VANQUISH, một chương trình phát triển máy bay không người lái cánh cố định có khả năng cất - hạ cánh ngắn (STOL) trên tàu sân bay lớp Queen Elizabeth. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong chiến lược đưa trí tuệ nhân tạo và tự động hóa vào không quân hải quân, giúp Anh duy trì lợi thế công nghệ trong các nhóm tác chiến tàu sân bay NATO.

Theo thông báo ngày 3.10, Bộ Quốc phòng Anh đã gửi yêu cầu thông tin (RFI) đến các doanh nghiệp quốc phòng để thiết kế và thử nghiệm một mẫu máy bay không người lái phản lực có thể hoạt động hoàn toàn tự động trên tàu sân bay mà không cần máy phóng hoặc móc hãm.

Mục tiêu là trình diễn chuyến bay đầu tiên trên biển vào cuối năm 2026. Dự án hướng tới việc tạo ra dòng máy bay “attritable” - có chi phí đủ thấp để chấp nhận rủi ro mất mát trong nhiệm vụ, qua đó hỗ trợ và mở rộng năng lực của tiêm kích F-35B hiện có.

VANQUISH sẽ phục vụ nhiều nhiệm vụ như trinh sát, tấn công, tiếp dầu trên không và phối hợp cùng máy bay có người lái. Các phương tiện này phải có khả năng bay ở tốc độ cận âm, tự điều hướng, tự hạ cánh trên boong tàu đang di chuyển và phối hợp theo mạng dữ liệu thời gian thực của nhóm tác chiến tàu sân bay.

Dự án cũng mở rộng cho nhiều giải pháp sáng tạo từ cấu hình cánh gập, thân cánh liền, đến hệ thống đẩy lai điện - phản lực. VANQUISH kế thừa kết quả thử nghiệm thành công năm 2023, khi máy bay không người lái Mojave của General Atomics cất - hạ cánh thành công trên tàu HMS Prince of Wales, chứng minh tính khả thi của vận hành STOL trên tàu sân bay không có máy phóng.

Về lâu dài, VANQUISH được xem là nền tảng cho “phi đội hỗn hợp người - máy” của hải quân hoàng gia, giúp mở rộng khả năng chiến đấu, giảm rủi ro cho phi công và tăng cường hiệu quả tác chiến trong môi trường nguy hiểm. Nếu đạt tiến độ, chương trình có thể mở đường cho một dòng máy bay không người lái tác chiến hoàn chỉnh vào đầu những năm 2030, khẳng định vị thế Anh trong cuộc đua công nghệ hàng không hải quân toàn cầu.

Mỹ thử nghiệm hệ thống phòng không di động mới

Quân đội Mỹ đang tiến hành cuộc diễn tập bắn đạn thật với hệ thống phòng không thế hệ mới SGT Stout tại căn cứ Fort Hood, bang Texas, nhằm đánh giá khả năng tác chiến chống máy bay không người lái và mục tiêu bay tầm thấp trong môi trường thực tế. Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình tích hợp các hệ thống phòng thủ tầm ngắn hiện đại vào lực lượng cơ động.

SGT Stout được phát triển trong khuôn khổ chương trình Phòng không tầm ngắm (M-SHORAD) Increment 3, dựa trên khung gầm thiết giáp Stryker A1. Hệ thống này được phê duyệt đưa vào biên chế hạn chế cuối năm 2024, với những xe đầu tiên bàn giao cho tiểu đoàn phòng không 56, trung đoàn 6 vào đầu năm 2025. Hiện SGT Stout đang tham gia các bài bắn thử nhằm kiểm chứng độ chính xác, khả năng phối hợp cảm biến và phản ứng kíp chiến đấu trong điều kiện mô phỏng chiến trường.

Khác với các phiên bản M-SHORAD trước, SGT Stout được trang bị pháo tự động XM914 30mm có thể bắn đạn nổ lập trình để tiêu diệt mục tiêu trên không và mặt đất, kết hợp với hai bệ phóng tên lửa Stinger hai bên tháp pháo, tạo năng lực tác chiến đa tầng. Hệ thống còn tích hợp radar điều khiển hỏa lực của L3Harris, cảm biến quang – hồng ngoại tiên tiến, cùng mạng lưới chỉ huy số hóa cho phép phát hiện, khóa mục tiêu và khai hỏa gần như tức thời.

Bài tập bắn tại Fort Hood diễn ra cả ngày lẫn đêm, mô phỏng các tình huống phức tạp như tấn công bằng máy bay không người lái, mục tiêu bay thấp và mưa hỏa lực đồng loạt. Các kíp chiến đấu được huấn luyện phối hợp cùng bộ binh và thiết giáp trong đội hình cơ động, phản ứng nhanh theo học thuyết chiến đấu mới của Lục quân Mỹ.

SGT Stout được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng phòng không tầm ngắn chủ lực trong hai thập kỷ tới, trước khi vũ khí năng lượng định hướng và hệ thống chống UAV thế hệ mới được triển khai rộng rãi. Với kế hoạch sản xuất hàng loạt vào năm 2026, Mỹ dự kiến trang bị SGT Stout cho nhiều lữ đoàn Stryker và lực lượng vệ binh quốc gia, đồng thời mở đường cho khả năng xuất khẩu sang châu Âu và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.