TP.HCM số hóa chuỗi thực phẩm: Truy xuất nguồn gốc từng miếng thịt
TP.HCM đang đẩy mạnh số hóa chuỗi thực phẩm, cho phép người dân truy xuất nguồn gốc thịt và trứng chỉ bằng một lần quét mã, góp phần ngăn chặn thực phẩm không rõ xuất xứ và nâng cao tính minh bạch của thị trường.
TP.HCM đang tăng tốc chuyển đổi số trong lĩnh vực an toàn thực phẩm với mục tiêu xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch từ trang trại đến bàn ăn. Theo kế hoạch triển khai năm 2026, người dân sẽ có thể kiểm tra nguồn gốc thịt heo, thịt gia cầm và trứng gia cầm chỉ bằng một lần quét mã truy xuất.
Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm ngăn chặn thực phẩm không rõ nguồn gốc, nâng cao niềm tin của người tiêu dùng và hiện đại hóa công tác quản lí an toàn thực phẩm.
Mỗi sản phẩm sẽ có "hồ sơ số" từ trang trại đến bàn ăn
Điểm nhấn của kế hoạch là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong truy xuất nguồn gốc, kết nối dữ liệu với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc quốc gia để hình thành hệ thống quản lí thống nhất.
Thay vì chỉ nhìn thông tin trên bao bì, người tiêu dùng có thể sử dụng điện thoại thông minh quét mã truy xuất để biết toàn bộ hành trình của sản phẩm, từ nơi chăn nuôi, cơ sở giết mổ, đơn vị vận chuyển đến điểm phân phối cuối cùng.
Việc số hóa chuỗi cung ứng không chỉ giúp người dân dễ dàng nhận diện thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng mà còn hỗ trợ cơ quan quản lí nhanh chóng xác định lô hàng khi phát hiện nguy cơ mất an toàn, hoặc xảy ra các vụ ngộ độc thực phẩm.
Nhờ đó, thời gian truy vết sẽ được rút ngắn đáng kể, giúp việc thu hồi sản phẩm và xử lí vi phạm diễn ra nhanh chóng, chính xác và hiệu quả hơn.
Đây cũng là xu hướng quản lí hiện đại đang được nhiều quốc gia áp dụng nhằm nâng cao tính minh bạch của thị trường thực phẩm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Không để thực phẩm "vô danh" lọt vào thị trường
Song song với việc xây dựng nền tảng số, TP.HCM sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra trên toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm.
Các chợ đầu mối Bình Điền và Hóc Môn tiếp tục là những khu vực trọng điểm trong công tác kiểm soát truy xuất nguồn gốc thịt heo. Bên cạnh đó, các bếp ăn tập thể, trường học, cơ sở chế biến suất ăn công nghiệp, hệ thống nhà hàng và các đơn vị kinh doanh thực phẩm cũng sẽ được giám sát chặt chẽ.
Những trường hợp không chứng minh được nguồn gốc sản phẩm, hoặc cố tình kinh doanh thực phẩm không bảo đảm điều kiện an toàn sẽ bị xử lí nghiêm theo quy định của pháp luật. Thành phố cũng sẽ công khai các trường hợp vi phạm nhằm tăng tính răn đe và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Theo bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, truy xuất nguồn gốc không đơn thuần là một giải pháp kĩ thuật mà còn là nền tảng để xây dựng thị trường thực phẩm minh bạch.
Bà cho rằng khi toàn bộ chuỗi cung ứng được số hóa, mỗi sản phẩm đều có "danh tính" rõ ràng, người tiêu dùng sẽ có thêm công cụ để tự bảo vệ mình trước thực phẩm không rõ nguồn gốc. Đồng thời, đây cũng là cách tạo môi trường cạnh tranh công bằng, giúp những doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc khẳng định uy tín, trong khi các cơ sở vi phạm sẽ ngày càng khó tồn tại trên thị trường.
Theo bà Phạm Khánh Phong Lan, chuyển đổi số sẽ góp phần thay đổi phương thức quản lí từ kiểm tra thủ công sang quản trị bằng dữ liệu, nâng cao hiệu quả giám sát và giúp cơ quan chức năng phản ứng nhanh hơn trước các nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Xây dựng chuỗi thực phẩm an toàn bằng liên kết vùng
Không chỉ tập trung kiểm soát thị trường ở thành phố, TP.HCM còn xác định việc xây dựng chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn phải bắt đầu ngay từ nơi sản xuất.
Theo kế hoạch, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM sẽ tiếp tục phối hợp với các tỉnh, thành cung cấp nguồn nông sản, thực phẩm cho thành phố nhằm tăng cường kết nối dữ liệu truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng ngay từ khâu đầu vào và thúc đẩy hình thành các chuỗi cung ứng an toàn.
Việc liên kết vùng không chỉ giúp kiểm soát tốt hơn chất lượng thực phẩm lưu thông vào TP.HCM mà còn tạo động lực để doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất đầu tư vào quy trình sản xuất sạch, ứng dụng công nghệ và nâng cao giá trị nông sản.
Các chuyên gia đánh giá đây là hướng đi mang tính lâu dài, bởi TP.HCM tiêu thụ lượng thực phẩm rất lớn mỗi ngày, trong khi phần lớn nguồn cung đến từ các địa phương lân cận. Chỉ khi toàn bộ chuỗi được quản lí đồng bộ thì việc bảo đảm an toàn thực phẩm mới đạt hiệu quả bền vững.
Việc ứng dụng công nghệ, kết hợp với thanh tra, kiểm tra và mở rộng liên kết vùng được kì vọng sẽ hình thành một hệ sinh thái thực phẩm minh bạch, nơi mọi sản phẩm đều có thể được kiểm chứng nguồn gốc chỉ bằng một lần quét.
Khi người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận thông tin về sản phẩm, doanh nghiệp tuân thủ quy định được bảo vệ và cơ quan quản lí có thêm công cụ giám sát hiệu quả, niềm tin vào thị trường thực phẩm sẽ từng bước được củng cố.
Bằng việc đưa công nghệ số vào từng mắt xích của chuỗi cung ứng, TP.HCM không chỉ hướng đến mục tiêu xử lí thực phẩm không rõ nguồn gốc mà còn từng bước xây dựng một chuẩn mực mới về quản lí an toàn thực phẩm, trong đó mỗi miếng thịt, mỗi quả trứng đều có thể "kể" rõ hành trình của mình trước khi đến bàn ăn của người dân.
