TP.HCM tính lại không gian phát triển để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Ngày 6/7, Ban Chấp hành Đảng bộ TP.HCM khóa I, nhiệm kỳ 2025-2030 tổ chức hội nghị lần thứ 7 mở rộng. Trọng tâm không chỉ là kết quả 6 tháng đầu năm, mà là cách thành phố tìm động lực mới cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

FDI và quy hoạch tổng thể mở đường cho tăng trưởng 2 con số

Trong phần báo cáo, Giám đốc Sở Tài chính TP.HCM Hoàng Vũ Thảnh cho biết FDI tiếp tục là một động lực quan trọng. Sáu tháng đầu năm, vốn FDI đăng ký vào TP.HCM đạt gần 7,8 tỉ USD, tương đương 68,1% kế hoạch năm. Lũy kế, thành phố có hơn 21.000 dự án FDI còn hiệu lực, tổng vốn hơn 146 tỉ USD.

Điểm đáng chú ý không nằm ở con số đăng ký, mà ở khả năng biến dòng vốn thành năng lực sản xuất, việc làm, công nghệ và đơn hàng mới. Theo Sở Tài chính, tiến độ thu hút thực tế đến hết tháng 6 mới đạt khoảng 7,5 tỉ USD do nhà đầu tư còn hoàn tất thủ tục. Dự kiến trong quý 3, quy mô thu hút có thể đạt 10-12 tỉ USD.

Theo đó, TP.HCM không chỉ cần thu hút vốn, mà phải đưa vốn vào hoạt động nhanh hơn. FDI chỉ đóng góp rõ khi dự án được giải ngân, đi vào sản xuất và kết nối với doanh nghiệp trong nước.

Cùng với dòng vốn, quy hoạch được xem là nền tảng của mô hình phát triển mới. Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM Trương Trung Kiên cho biết thành phố đang lập Quy hoạch tổng thể cho hơn 6.700km² sau hợp nhất. Đây là bản quy hoạch có định hướng đến năm 2050 và tầm nhìn 100 năm.

Theo ông Trương Trung Kiên, điểm mới của đồ án là lần đầu tiên tích hợp quy hoạch kinh tế xã hội, không gian và sử dụng đất trong một bản quy hoạch chung. Thành phố sẽ phát triển dựa trên 10 trục động lực và 5 hành lang phát triển, bám sát định hướng của Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị.

Cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 260 của Quốc hội cho phép TP.HCM rút ngắn thủ tục. Dự kiến ngày 30/10, đồ án sẽ được UBND TP.HCM trực tiếp phê duyệt, thay vì trình Thủ tướng Chính phủ. Đây là thay đổi quan trọng, giúp thành phố chủ động hơn trong quyết định không gian phát triển.

Tuy nhiên, khó khăn lớn là kho dữ liệu quy hoạch hiện hữu còn phân tán. Hơn 4.000 đồ án cần được cập nhật và số hóa. Nếu không xử lý tốt dữ liệu, quy hoạch mới có nguy cơ chậm tiến độ hoặc thiếu kết nối sau hợp nhất.

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được lưu ý thêm yêu cầu đưa chính sách về không gian ngầm vào dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Theo ông, thành phố cần thẩm quyền quy định chính sách không gian ngầm để chủ động triển khai và xử lý vướng mắc.

Hạ tầng giao thông, nhà ở xã hội và không gian ngầm thành điểm nghẽn cần tháo

Nếu FDI và quy hoạch là phần khung của tăng trưởng, hạ tầng đô thị là phần quyết định chất lượng sống và sức cạnh tranh. Tại hội nghị, Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM Trần Quang Lâm báo cáo các nhóm việc về giao thông, nhà ở xã hội và chỉnh trang đô thị.

Về giao thông, toàn thành phố hiện có 28 điểm có nguy cơ ùn tắc. Sở Xây dựng đã xây dựng kế hoạch xử lý theo lộ trình, gồm giải pháp công trình và phi công trình. HĐND TP.HCM đã thông qua vốn cho 46 dự án cửa ngõ từ nay đến năm 2030. Thành phố cũng dự kiến triển khai nhanh 6 cầu thép giai đoạn 2027-2028.

Một chuyển động đáng chú ý là tái cấu trúc mạng lưới xe buýt và chuyển đổi sang xe buýt xanh. Hiện tỷ lệ xe buýt điện đạt gần 73%. Thành phố đặt mục tiêu đến đầu năm 2027, toàn bộ xe buýt nội đô là xe điện, đi kèm thanh toán hiện đại. Việc miễn phí vé xe buýt giúp lượng khách tăng rõ rệt.

Theo Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị, TP.HCM phải hướng tới khoảng 200km metro. Ông Trần Quang Lâm nhìn nhận nếu thực hiện theo phương thức hiện nay sẽ rất khó đạt yêu cầu. Sở Xây dựng sẽ tham mưu cách triển khai đồng bộ hơn.

Ở lĩnh vực nhà ở, thành phố đặt mục tiêu xây dựng gần 200.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030. Mục tiêu này đang vướng chỉ tiêu quy hoạch và quỹ đất công. Sở Xây dựng kiến nghị đưa vào dự thảo Luật Đô thị đặc biệt các cơ chế như miễn, giảm tiền sử dụng đất và chỉ định nhà đầu tư với một số trường hợp phù hợp.

Bài toán chỉnh trang đô thị cũng được mở rộng. Mục tiêu di dời nhà ven kênh rạch được nâng từ 20.000 căn lên 40.000 căn. Sở Xây dựng đã rà soát hơn 300 tuyến kênh rạch, đồng thời tính cách huy động vốn theo quy mô dự án. Dự án nhỏ có thể dùng vốn đầu tư công. Dự án lớn sẽ kêu gọi theo phương thức PPP, gắn với quỹ đất ven sông.

Điểm nghẽn còn lại là giải phóng mặt bằng và giải ngân đầu tư công. Theo ông Trần Quang Lâm, khâu thẩm định thời gian qua còn lúng túng do vướng quy hoạch. Giải pháp được nêu là tách bồi thường, giải phóng mặt bằng thành dự án độc lập, tận dụng quy định mới để rút ngắn thẩm định và kiểm soát tiến độ.

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được yêu cầu Sở Xây dựng đẩy mạnh phân cấp quản lý tiện ích đô thị cho xã, phường đủ năng lực. Ông cũng đề nghị mạnh dạn áp dụng các hình thức PPP, đầu tư tư, đầu tư công quản lý tư, BOT để giảm gánh nặng ngân sách.

Nhìn từ hội nghị, TP.HCM đang đứng trước ba việc phải làm cùng lúc: hút vốn lớn, quy hoạch lại không gian phát triển và xử lý các điểm nghẽn đô thị. Mục tiêu tăng trưởng 2 con số sẽ không chỉ phụ thuộc vào chỉ tiêu kinh tế, mà còn vào tốc độ tháo gỡ thủ tục, chất lượng quy hoạch và năng lực biến hạ tầng thành động lực cho người dân, doanh nghiệp.