UAV cảm tử Shahed phiên bản Trung Quốc - ‘sát thủ radar’ mới khiến Mỹ lo ngại?
Trung Quốc thử nghiệm UAV chống radar ASN-301, vũ khí cảm tử được ví như Shahed của Iran, có thể làm “mù” mạng phòng không Mỹ và đồng minh.
Quân đội Trung Quốc (PLA) mới đây đã công bố đoạn video ghi lại quá trình bắn thử của UAV chống radar ASN-301, xác nhận loại vũ khí này đã chính thức được đưa vào biên chế chiến đấu. Sự kiện này đánh dấu bước tiến quan trọng trong năng lực tác chiến điện tử và chống phòng không của Trung Quốc, đồng thời làm gia tăng thách thức đối với mạng lưới radar của Mỹ và các đồng minh tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
Bước tiến trong chiến lược tác chiến điện tử của Trung Quốc
Trong đoạn video hiếm hoi được công bố bởi Bộ Tư lệnh Chiến khu Đông của PLA, hệ thống ASN-301 lần đầu xuất hiện trong một cuộc diễn tập bắn đạn thật. Trước đó, mẫu UAV này chỉ được trưng bày tại các triển lãm quốc phòng.
Theo truyền thông Trung Quốc, ASN-301 được thiết kế để tìm diệt các nguồn phát sóng radar - mục tiêu trọng yếu trong các mạng phòng không hiện đại. Việc hệ thống được triển khai trong đơn vị tiền tiêu cho thấy Trung Quốc đang đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa năng lực tấn công không người lái, đặc biệt hướng tới việc vô hiệu hóa radar cảnh giới và phòng thủ tên lửa của các đối thủ.
Trong video, ASN-301 được phóng từ bệ phóng cơ động đặt trên xe tải chiến thuật 6x6 FAW MV3, vốn được PLA sử dụng phổ biến cho pháo phản lực và tên lửa tầm trung. Mỗi xe mang 6 ống phóng kín, có thể khai hỏa đồng thời hoặc từng đợt, cho phép triển khai nhanh, tấn công bất ngờ và rút gọn thời gian chuẩn bị. Cấu hình này giúp lực lượng Trung Quốc dễ dàng tổ chức đòn tấn công bão hòa vào các trạm radar đối phương, với độ linh hoạt cao và dấu hiệu cảnh báo sớm rất thấp.
Các chuyên gia nhận định, việc biên chế ASN-301 trong Chiến khu Đông - khu vực phụ trách eo biển Đài Loan và biển Hoa Đông - mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Đây là nơi tập trung các hoạt động quân sự then chốt của Trung Quốc nhằm răn đe và kiểm soát không phận phía đông.
Mối đe dọa mới đối với radar Mỹ và đồng minh
Với khả năng bay lượn chờ mục tiêu (loitering), ASN-301 có thể được phóng từ khoảng cách hàng trăm km, bay lơ lửng gần khu vực tranh chấp và chờ radar đối phương bật sóng để tự động khóa mục tiêu. Điều này tạo ra thách thức lớn cho các mạng radar phụ thuộc sóng chủ động, chẳng hạn như hệ thống Aegis trên tàu chiến Mỹ, radar cảnh báo sớm trên máy bay hoặc radar mặt đất của đối thủ.
Một khi được phóng theo loạt, nhiều chiếc ASN-301 có thể gây quá tải cho mạng phòng không, khiến radar bị “mù tạm thời” hoặc thậm chí bị phá hủy. Khi đó, các mục tiêu giá trị cao như tàu chiến, căn cứ không quân hoặc hệ thống tên lửa, sẽ trở nên dễ bị tấn công hơn bởi UAV cảm tử hoặc tên lửa hành trình.
Khác với tên lửa chống radar thông thường, ASN-301 có thể bay chờ mục tiêu trong nhiều giờ, khiến các trạm radar buộc phải tắt sóng để tránh bị phát hiện, làm suy giảm khả năng cảnh báo sớm và chỉ huy tác chiến của đối phương. Đây chính là điểm mạnh khiến loại UAV này trở thành công cụ hiệu quả trong chiến thuật chế áp phòng không (SEAD) hiện đại.
Thiết kế và tính năng kỹ thuật
Các nguồn tin quân sự Trung Quốc tiết lộ ASN-301 nặng khoảng 135kg, dài 2,5m, sải cánh 2,2m và có thiết kế cánh tam giác (delta wing) cùng động cơ cánh quạt đẩy phía sau. Tốc độ tối đa đạt khoảng 220 km/h, tầm hoạt động 288 km và thời gian bay lượn lên tới 4 giờ.
Máy bay được trang bị đầu dò radar chủ động, có thể phát hiện tín hiệu radar trong dải 2–16 GHz, bao phủ hầu hết các loại radar cảnh báo sớm và điều khiển hỏa lực hiện nay. Đầu dò có bán kính phát hiện khoảng 25km, cho phép khóa và lao vào mục tiêu ở giai đoạn cuối.
Vũ khí mang theo là đầu đạn nổ mảnh kích nổ bằng ngòi nổ laser, có thể phát tán khoảng 7.000 mảnh kim loại để phá hủy ăng-ten, cảm biến và hệ thống điện tử của radar.
Hệ thống phóng sử dụng cơ chế phóng nguội (cold launch) - UAV được đẩy ra khỏi ống trước khi động cơ kích hoạt, giúp giảm dấu vết hồng ngoại và tăng độ an toàn. Sau khi phóng, xe phóng có thể rời vị trí ngay lập tức để tránh bị phản pháo. UAV được dẫn đường bằng hệ thống quán tính kết hợp GPS, một số phiên bản có thể nhận lệnh điều chỉnh hoặc hủy nhiệm vụ trong khi bay.
Từ mô hình trưng bày đến khí tài chiến đấu
Theo các chuyên gia, ASN-301 có nhiều điểm tương đồng với IAI Harpy của Israel hay UAV Shahed của Iran, nhưng được sản xuất hoàn toàn trong nước bởi ngành công nghiệp quốc phòng Trung Quốc. Việc mẫu UAV này được biên chế cho đơn vị tác chiến cho thấy Trung Quốc đã hoàn tất giai đoạn thử nghiệm, bước vào giai đoạn sản xuất hàng loạt và triển khai thực tế.
“ASN-301 hội tụ nhiều yếu tố mà PLA cần - cơ động, chi phí thấp, khó bị phát hiện và có khả năng vô hiệu hóa radar đối phương. Đây là công cụ hiệu quả để chế áp các mạng phòng không hiện đại mà không cần mạo hiểm sử dụng máy bay có người lái”, một nhà phân tích UAV Trung Quốc nhận định.
Việc triển khai ASN-301 không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn là tuyên bố năng lực mới trong học thuyết tác chiến của PLA. Trung Quốc đang chuyển hướng sang việc sử dụng UAV cảm tử giá rẻ và bền bỉ để đạt hiệu quả tương tự như tên lửa chống radar đắt tiền, đồng thời giảm rủi ro cho phi công.
Hệ thống này đặc biệt phù hợp cho các đòn tấn công phủ đầu nhằm “làm mềm” mạng phòng không đối phương trước khi máy bay chiến đấu hoặc tên lửa hành trình tham chiến. Với việc bố trí nhiều bệ phóng di động, PLA có thể phóng hàng chục UAV cùng lúc, gây quá tải cho khu vực radar của đối phương và tạo điều kiện cho các lực lượng khác tấn công tiếp theo.
ASN-301 được đánh giá có thể đe dọa các hệ thống radar tầm xa như AN/TPS-77 của Mỹ, J/FPS của Nhật Bản, hoặc SPY-1 trên tàu chiến Aegis đang hoạt động ở Tây Thái Bình Dương.
Đáng chú ý, nếu Trung Quốc cho phép xuất khẩu, ASN-301 có thể trở thành lựa chọn hấp dẫn cho các quốc gia nhỏ muốn tăng năng lực chế áp phòng không với chi phí thấp. Điều này có thể mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc trên thị trường vũ khí quốc tế, tương tự như cách UAV Iran hay Thổ Nhĩ Kỳ đã làm trong những năm gần đây.
Sự xuất hiện của ASN-301 cũng phản ánh xu thế toàn cầu trong chiến tranh hiện đại - nơi vũ khí không người lái cảm tử ngày càng trở thành nhân tố chủ chốt. Các cuộc xung đột ở Ukraine, Syria và Trung Đông đã chứng minh sức mạnh của loại vũ khí này trong việc phá hủy mục tiêu cố định và làm tê liệt phòng thủ đối phương.
Với ASN-301, Trung Quốc không chỉ tham gia vào cuộc đua đó, mà còn đưa ra một lựa chọn mới cho chiến tranh điện tử, nơi các hệ thống radar - “đôi mắt” của phòng không hiện đại – có thể trở thành mục tiêu dễ bị tổn thương nhất.
