Các 'rồng' chip AI Trung Quốc có thể hóa kỳ nhông: Định giá cao, thực lực khiêm tốn

“Nơi đây có rồng” từng là quy ước của các nhà làm bản đồ cổ để chỉ những vùng đất chưa được khám phá. Điều tương tự cũng áp dụng cho nhóm "rồng" mới nhất của Trung Quốc, tức các nhà sản xuất chip AI (trí tuệ nhân tạo) đang tìm cách kiếm lợi nhuận từ những rắc rối địa chính trị của Nvidia. Họ được nâng đỡ bởi làn sóng lạc quan của nhà đầu tư, nhưng con đường phía trước vẫn rất mờ mịt.

Tuần trước, cổ phiếu Biren Technology tăng vọt 76% trong đợt IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) tại Hồng Kông sau khi hãng chip AI này huy động được hơn 700 triệu USD. Tại thành phố Thượng Hải (Trung Quốc) tháng 12.2025, cổ phiếu Moore Threads và MetaX lần lượt tăng 425% và gần 700% trong ngày niêm yết, sau khi huy động vốn được tổng cộng 1,7 tỉ USD.

Hôm 17.12.2025, cổ phiếu của MetaX đã tăng vọt tới 755% trong ngày giao dịch đầu tiên trên sàn STAR Market của Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải, trước khi chốt phiên ở mức tăng khoảng 700%. MetaX là công ty sản xuất GPU (bộ xử lý đồ họa) do các cựu nhân sự cấp cao AMD sáng lập.

Đà tăng này đã đưa Chen Weiliang, Chủ tịch kiêm đồng sáng lập MetaX, trở thành một trong những lãnh đạo công nghệ nổi lên nhanh nhất Trung Quốc. Thời điểm đó, Bloomberg đưa tin cổ phần của Chen Weiliang trong MetaX trị giá khoảng 6,5 tỉ USD.

Chen Weiliang trở thành tỷ phú nhanh chóng nối tiếp thành công của doanh nhân sản xuất GPU khác là Zhang Jianzhong, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Moore Threads Technology. Đầu tháng 12.2025, tài sản của Zhang Jianzhong đã tăng lên 4,3 tỉ USD sau khi Moore Threads Technology IPO thành công, tiếp nối làn sóng hưng phấn của nhà đầu tư với các hãng sản xuất chip AI Trung Quốc.

Nhân vật giàu nhất trong lĩnh vực chip AI Trung Quốc hiện nay là Chen Tianshi, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Cambricon Technologies. Đây là công ty được các nhà đầu tư gọi là “Nvidia của Trung Quốc”.

Chen Tianshi hiện sở hữu khối tài sản trị giá 24,9 tỉ USD, xếp thứ 104 trong danh sách những người giàu nhất thế giới, theo Bloomberg Billionaires Index.

Kỳ vọng lớn

Sự kỳ vọng vào các hãng chip AI Trung Quốc mới niêm yết đang rất cao. Cổ phiếu gã khổng lồ tìm kiếm Baidu từng tăng 15% tuần trước sau khi tuyên bố sẽ tách riêng đơn vị chip AI Kunlunxin của mình.

Cụ thể hơn, Baidu đã nộp hồ sơ niêm yết bí mật Kunlunxin tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông, theo hãng tin Reuters. Đây là bước đầu để tách Kunlunxin ra thành công ty độc lập và đưa cổ phiếu riêng ra thị trường. Trước khi nộp hồ sơ IPO, Kunlunxin đã gọi vốn và được định giá khoảng 21 tỉ nhân dân tệ (3 tỉ USD) từ các vòng tài trợ riêng tư.

Baidu muốn biến Kunlunxin thành công ty niêm yết độc lập nhằm tăng khả năng huy động vốn riêng cho mảng chip AI, thu hút nhà đầu tư chuyên về bán dẫn và AI; tăng tính minh bạch và thị phần vốn hóa cho mảng chip để phản ánh đúng giá trị thực của nó; giảm gánh nặng chi phí nghiên cứu và phát triển chip.

Ở Trung Quốc cũng giống nhiều nơi khác, sự lạc quan của thị trường chủ yếu đến từ dự báo rằng AI sẽ ngày càng được sử dụng rộng rãi. Tuy nhiên, các nhà sản xuất chip trong nước này còn được hưởng thêm một lợi thế quan trọng khác. Quyết định năm ngoái của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc chặn xuất khẩu chip Nvidia H20 sang Trung Quốc đã khiến cường quốc châu Á tăng cường hỗ trợ các doanh nghiệp nội địa, thông qua việc tăng tài trợ cho các cơ sở sản xuất và khuyến khích người dùng mua sản phẩm trong nước.

Ông Trump đã điều chỉnh lập trường sau đó, nhưng quyết tâm của Trung Quốc được cho là sẽ nâng thị phần chip do các nhà sản xuất nội địa nắm giữ lên 53% trong năm 2026, theo các nhà phân tích tại công ty nghiên cứu Bernstein. Con số này tăng mạnh so với mức 29% năm 2024, trước khi Nvidia bị Mỹ siết xuất khẩu chip AI cao cấp. Việc mở rộng thị trường đồng nghĩa doanh thu toàn ngành chip có thể tăng gần gấp 5 lần, lên 29 tỉ USD.

Điều này có lợi cho Biren Technology và các đối thủ xét trên tổng thể, nhưng họ vẫn phải cạnh tranh quyết liệt để giành thị phần. Cả Biren Technology, Moore Threads và MetaX đều đang thua lỗ. Không hãng sản xuất chip AI nào trong số này có doanh thu vượt quá 1/10 so với đối thủ lớn hơn là Cambricon Technologies.

Nhiều hãng chip AI khác đang nổi lên ở Trung Quốc, chẳng hạn Hygon và Enflame. Theo bản cáo bạch IPO của Biren Technology, Huawei đã chiếm tới 1/5 thị phần chip AI trong nước vào năm 2024 và không một hãng sản xuất chip Trung Quốc nào khác đạt được 1% thời điểm đó.

Được định giá quá cao, các "rồng" chip AI có thể hóa kỳ nhông

Cơn sốt gần đây đã đẩy giá trị Cambricon Technologies và Biren Technology lên mức gây choáng, hơn 40 lần doanh thu dự phóng năm 2026, ngay cả khi giả định doanh thu hai công ty này chỉ tăng gấp đôi so với 2025.

Để so sánh, Nvidia năm ngoái từng được định giá cao nhất ở mức gấp 24 lần doanh thu dự phóng. AMD, hãng chip AI đứng thứ hai ở khoảng cách khá xa sau Nvidia và được xem là hình mẫu phù hợp cho các đối thủ nội địa của Huawei, cũng chỉ đạt định giá cao nhất ở mức gấp 12 lần doanh thu dự phóng.

Tất nhiên, tương lai của AI đầy rẫy những điều không thể biết trước. Các nhà sản xuất chip quy mô nhỏ có thể chứng tỏ khả năng tồn tại đáng ngạc nhiên trong một thị trường thường có sự ưu ái từ phía nhà nước. Song, điều đó không đồng nghĩa đầu tư vào họ là quyết định khôn ngoan.

Hãy nghĩ đến hơn 130 hãng xe điện Trung Quốc, hoặc vô số nhà sản xuất tấm pin mặt trời trước đó. Phần lớn trong số này không thành công. Nhiều công ty nhỏ thuộc hai ngành này đã phá sản, rút lui khỏi thị trường, hoặc hoạt động yếu kém do cạnh tranh quá lớn, dư thừa công suất hoặc không có lợi thế thật sự.

Con rồng của ngày hôm nay có thể trở thành kỳ nhông của ngày mai!